Таратылу құралдары Есептер

1. Ибрашева өзін қайта жұмысқа алу мен заңсыз жұмыстан шығарылған барлық уақыты үшін жалақы төлеу туралы талап- арызбен азаматтық іс жүргізу тәртібінде сотқа жүгінеді. Оның арызында жұмыс берушінің бастамасы бойынша Ибрашеваны 1 жыл бойы заңсыз белгісіз себептермен жұмыстан шеттеткен, оның орнына басқа қызметкерді алған, ал Ибрашеваның жұмыстан шығу себебін жұмыс орнының қысқартылуымен байланысты екенін түсіндірген.

Бұл жағдайда соттың шешімі қандай?

2. Сырттай оқу бөлімінде оқитын Тажигутов жеке кәсіпкерлікпен айналысатын мекемеге жұмысқа орналысады. Ол жұмыс орнында 7 ай қызмет еткеннен кейін жұмыс берушіден оқу емтихандарын тапсыру уақытының келгеніне байланысты оқу демалысына жіберуді сұранады. Бірақ жұмыс беруші демалыс беруден бас тартады.

Жұмыс берушінің бұл әрекеті заңды ма?

3. «Астана Газ Сервис» АҚ 5 жылдан артық А.С. Шалова жұмыс істеп жүрді. Соңғы айда ол өзінің дәрігерге қаралуы жөнінде АҚ басшысына айтып, ауруханаға жатады. Бір аптадан кейін А.С. Шалова қайтыс болады. Анасының қайтыс болғаны туралы Шалованың баласы АҚ кәсіптік ауруға байланысты екендігі туралы анықтама негізінде АҚ өтемақы төлеуді талап етті.

Бұл талап заңды ма?

4. «Тори» дәмханасында он жеті жасар Сәрсенбаев официант қызметін атқарды. Оның жұмыс уақыты 15.00 ден 18. 00 дейінгі уақытты құрады. Бұл уақыт аптасына 36 сағаттан аспады. Демалыс күндері дәмхана тұтынушыларының санының көбеюіне қатысты басшыс Сәрсенбаевтың демалыс уақытына қарамастан оны жұмысқа қалуын айтып, қосымша ақы төлеу туралы уәде береді. Осылай бір ай біткенде Сәрсенбаевтың жалақысында ешқандай өзгеріс болмағаны байқалды. Дәмхана басшысына барып қосымша ақы туралы айтқанына құлақ аспады.

Жағдайды шешіңіз? Сәрсенбаевтың бұзылған құқығын қалпына келтіру мүмкіндігі бар ма?

А. Отбасының асыраушысы жұмыс уақытында денсаулығына келген ауыр зардаптың нәтижесінде денсаулық сақтау мекемесінде қайтыс болады. А. есімді тұлғаның отбасында 14 жасар ұлы бар. Осы оқиғаға байланысты А. отбасының қандай әлеуметтік көмекке ие болады? Зейнетақы алуға құқығы бар ма? Бар болса қандай мерзімде алуға құқығы бар?

Назерке зейнетақылық жасқа толған, бірақ жұмыс істемеген, қажетті еңбек стажын иеленбеген, сол себепті әлеуметтік зейнетақы алады. Әлеуметтік зейнетақыны 5 жыл бойы алады. Денсаулығының нашарлауына байланысты қайтыс болады. Назеркенің әлеуметтік зейнетақы алу құқығын туған қызы Ақбота мұрагерлік жолмен алуға құқылы ма?

Адабаевтар отбасының үй иесі Әлім мен оның әйелі Марал жұмыссыз ретінде арнаулы органда тіркелген. Отбасына адам басына шаққанда табысы өте аз. Отбасы көп балалы отбасыларға жатады. Осы жағдайда Адабаевтар отбасына мемлекеттен қандай көмек көрсетілуі мүмкін? Олардың қандай да болсын иәлеуметтік көмекке құқығы бар ма?

Мейіржан Алматы қаласында қағаз шығаратын зауытта жұмыс жасайды. Жұмыс жасау кезеңінде өндірістегі қайғылы оқиға салдарынан ауруханаға түседі. Дәрігерлер Мейіржанды І топтағы мүгедек деп таниды. Осы кезеңде Мейіржан бір жолғы жәрдемақы алу құқығын иелене ме? Қанша мөлшерде?

Корниева баласының мүгедектігі үшін ай сайын жәрдемақы алып отырды. 10 қазан 2010 жылы оның зайыбы қайтыс болды. 20 шілде 2011 жылы Корнеева баланы күтуге байланысты жұмыс істемеуі үшін және баласы үшін асыраушысынан айырылуына қатысты зейнетақы алуға өтініш білдіреді. Бірақ, әлеуметтік қамсыздандыру органдары Корнееваға баласы үшін тек қана бір жәрдемақы алуға құқылы екендігін айтып, бас тартады. Бұл шешім дұрыс па?

* Белгілердің әрқайсы 1 балға бағаланады