30. Нетрадыцыйнасць постаці Максіма Багдановіча ў беларускай літаратуры.

Толькі 10 гадоў у літ-ры – і класік. На думку М. Стральцова, “Багдановіч нёс у сабе і Коласа, і Купалу, гарманічна, класічна спалучаючы іх, і ў той жа час быў сам па сабе...” (Колас пераважна эпік, Купала—лірык).

“Пачатак усіх пачаткаў” (М. Стральцоў) у новай бел. літ. – Купала, Колас, Багдановіч. Сёння побач з гэтымі прозвішчамі ставіцца яшчэ адно – М. Гарэцкі.

Нарадзіўся 9 снежня 1891 г. у Мінску. Бацька Адам Ягоравіч – вядомы этнограф, фалькларыст і мовазнавец. Маці Марыля Апанасаўна Мякота – скончыла некалькі курсаў жаночай настаўніцкай школы ў Пецярбурзе, пісала апавяданні (“Накануне Рождества”, 1893). Калі Максіму было прыкладна 6 месяцаў сям’я пераехала ў Гродна. Праз 5 год пасля нараджэння Максіма памірае ад сухотаў маці (нарадзіўшы дзяўчынку). Бацька з дзецьмі у 1896 г. пераязджае ў Ніжні Ноўгарад, дзе ажаніўся другі раз з роднай сястрой жонкі М. Горкага.

Ніжагародскі перыяд (1896 – 1908) быў самы асноўны ў фарміраванні М. Багдановіча як паэта. Першым выхавацелем быў бацька, менавіта ён прывіў любоў сыну да класічных твораў рускай і сусветнай літаратуры. “У маёй бібліятэцы было ўсё, што было лепшага ў свеце”, – пісаў Адам Ягоравіч.

У 1902 г. М. Багдановіч паступіў у Ніжагародскую мужчынскую гімназію, але заканчваў яе ў 1911 ужо ў Яраслаўлі. У гімназіі захапіўся антычнымі літаратурамі – рымскай, грэчаскай, а таксама французскай, нямецкай. Гэтае захапленне абумовіла яго пераклады з Гарацыя, Авідзія, Верлена, Шылера, Гейнэ.

Але не добрае веданне антычнай літаратуры нараджала М. Багдановіча як беларускага паэта. У ніжагародскі перыяд М. Багдановіч, актыўны чытач “Нашай нівы” і “Нашай долі”, складваўся як паэт пад уплывам творчасці Купалы і Коласа.

1908—1916 – Яраслаўскі перыяд. Гэта час актыўнай творчасці паэта, узвышэння яго як мастака слова, як крытыка, даследчыка літаратуры. Яраслаўскі перыяд – самы драматычны перыяд. Памёр старэйшы брат Вадзім, захварэў сам Максім, бацька не падтрымаў намеру паступіць на філфак Пецярбургскага універсітэта. Максім быў вымушаны ісці ў яраслаўскі юрыдычны Дзямідаўскі ліцэй. У гэты час ён быў ужо вядомы беларускі паэт.

У яраслаўскі перыяд жыцця М. Багдановіч упершыню наведаў Беларусь (лета 1911 г.). Гэтая паездка паглыбіла і сканкрэтызавала ўяўленні паэта аб родным краі і яго народзе. Пабываў у Вільні, у рэд. “Нашай нівы”, вёў доўгія гутаркі з Антонам Луцкевічам і Вацлавам Ластоўскім, які звярнуў увагу на маладога паэта, зрабіў на яго карысны ўплыў. Некаторы час М. Багдановіч жыў у вёсцы Ракуцёўшчына ў сваякоў Антона Луцкевіча. У гэты час ім былі напісаны адны з лепшых вершаў, што ўвайшлі ў цыклы “Старая Беларусь”, “Места”, “Мадонны” з кніг “Вянок”. У гэтых творах адбіліся ўражаннні ад бел. вёскі, ад Вільні, ад бел. старасветчыны, ад гутарак з В. Ластоўскім.

Пасля заканчэння яраслаўскага ліцэя ў 1916 г. М. Багдановіч пераехаў у Мінск на працу. У гэты час ён кантактаваў з многімі бел. дзеячамі, але галоўным чынам са Зм. Бядулем, у якога жыў на кватэры. Менавіта пад час жыцця ў Мінску нараджаецца знакаміты верш “Пагоня”.

Усяго 5 месяцаў (кастрычнік—люты) давялося М. Б. жыць на радзіме. У выніку пагаршэння стану здароўя сябры адправілі М. Б. у Ялту. Праз 4 месяцы 25 мая 1917 г. у Ялце М. Б. памёр. Пахаваны на Старых гарадскіх могілках.

Феномен, загадка М. Багдановіча. Адарваны ў 5 гадоў ад радзімы, выхаваны ў чужой моўнай стыхіі (у сям’і Адама Ягоравіча, асабліва з яго пераездам у Расію, гаварылі на рускай мове. М. Багдановіч для сваёй стрыечнай сястры Ганны Гапановіч перакладаў свае вершы на рускую мову – зб. “Зеленя”). 10-гадовы М. Багдановіч піша на роднай мове. Калі пачаў пісаць М. Багдановіч невядома. Бацька ва ўспамінах згадваў, што ў 1901 годзе сям’ю Багдановічаў і свайго хростка Максіма наведала Вольга Епіфанаўна Сёміна (жыла яна ў Пінску). Ёй і падаў свае бел. вершы М. Багдановіч (бацька пра іх не ведаў). Параўнаем: Колас першыя вершы піша па-руску, Купала –па-польску.

Тэлепатычная, падсядомая сувязь з Беларуссю. М. Б., як ніхто іншы, востра адчуў, што надышоў час вывесці нац. літаратуру на сусветны ўзровень.