16. Берасцейская царкоўная унія (гісторыка-прававая характарыстыка).

1054: адбыўся раскол хрысіянства на дзве канфесіі: праваслаўную і каталіцкую.

1469: у Фларэнцыі ўпершыню была зроблена спроба аб'яднаць дзве царквы.

У беларусі органы дзяржаўнага кіравання былі цесна звязаны з царкоўнай адміністрацыяй і духавенствам.

Канфесійная барацьба ўзмацнілася пасля з'яўлення езуітаў у 1569. Правячыя колы ВКЛ і Польшчы разам с вярхамі духавенства ободзвух канфесій прапанвалі аб'яднаць цэрквы, падпарадкаваць праваслаўную рымскай курыі і Папе Рымскаму.

Праект уніі (у ім прадугледжвалася): 1. Захаванне абрадаў богаслужэння праваслаўнай царквы; 2. Каб духавенства ўніяцкай царквы карыстался такімі ж правамі, як і каталіцкае; 3. Каб уніяцкія папы маглі мець свае сем'і, а не захоўваць целебят.

Лістапад 1595: епіскапы Пацей і Цярлецкі прыехалі ў Рым на перамовы. 23 снежня 1595 Папа Клімент блаславіў ідэю ўніі. У студзені 1596 ён паставіў свой подпіс пад дакументамі аб царкоўнай уніі.

У кастрычніку 1596 у Берасце адбыўся сумесны сабор для канчатковага зацвярджэння уніі. Уніяцкі сабор 9 кастрычніка 1596 урачыста абвясціў Берасцейсукю царкоўную унію.

15 снежня 1596: Жыгімонт 3 Ваза універсалам зацвердзіў акт берасцейскай уніі.

Берасцейская царкоўная унія абвастрыла барацьбу паміж хрысціянскамі канфесіямі.

Ліквідацыя цыркоўнай уніі у Беларусі пачалася пасля падзелаў Рэчы Паспалітай.

18. Палітыка- прававая думка ў Беларусі ў хіі — хvі ст.Ст.

Перыяды:1.12-13ст. 2. 14 — 15ст.

1. Палітыка — прававая думка Беларусі на працягу існавання Кіеўскай Русі, развівалася пад уплывам Візантыйскай палітыка-прававой культуры.

Мова думкі — царкоўнаславянская.

Мэта думкі — тэарытычнае абгрунтаванне абсалютнай палітычнай улады, якой прыпісывалася боскае паходжанне. З'яўляецца царкоўна-палітычная ідыялогія цэзарапапізм: кіраўнік свецкай улады Императатр цэзар — кіраўнік свецкай улады.

Асноўныя прынцыпы цэзарапапізма: Идэя боскага паходжання імператарскай улады; Идэя боскага паходжання дзяржаўнай улады; Идэя Візантыйскага адзінаўладдзя; идэя богападобнасці яе зямных носьбітаў, іх абогатварэння; Идэя павагі да улады.

З вышэй пералічаных ідэй вынікае: Калі ўлада даруецца богам, то дабівацца яе гвалтоўнымі сродкамі немагчыма; Добрыя кіраўнікі дзяржавы пасылаюцца богам, як узнагарода дабрачынным людзям. Дрэнныя — у якасці пакарання за грахі людзей; Идэя адказнасці свецкай улады перад богам.

2. Зяўляецца царкоўна-палітычная ідэалогія папства: папацызарызм уплыў аказвае заходнееўрапейская думка.

Мова думкі: старабеларуская.

Ідэі папацызарызма: Идэя вяршынства папскай улады; У пасланні, якое называлася дыктат папы 1075 г. змяшчаліся галоўныя тэзісы папацэзарызму, згодна з якімі: свецкая улада павінна была падпарадкоўваца царкоунай уладзе, толькі рымскі папа меў права благаслаўляць и каранаваць імператараў, Намеснікам Бога на зямлі разглядаўся рымскі папа.

Найбольш знакамітыя асветнікі гэтага перыяду Ефрасінія Полацкая, Кірыл Тураўскі, Клімент Сламяціч.

- Ефрасінія Полацкая (1110-1173): Першая жанчына гэтага перыяду, прылічаная да ліку святых. Жыццё Ефрасіньі Полацкай. Заснавала ў Полацку жаночыя и мужчынскія манастыры. Была ініцыятарам пабудовы царквы Святога Спасу. Лазар Богшам 1161 год: зроблены 6 канцовы крыж для царквы святога спаса. На першае месца Ефрасінья ставіла ідэю служэння богу и вышэйшым духоўным каштоўнастям. Лічыла: у яе німа нічога, акрамя слова боскага і кніг. Яна аднаўляла ўсё матэрыяльнае, акцэнтавала ўвагу на духоўным і вечным.

- Кірыла Тураўскі (1130-1182): у рукапісным варыянце захавалася яго жыццё. Ён не любіў багацця і тленнай славы гэтага свету. Стараўся спасцігнуць вучэнне боскіх кніг. Ён рана стаў паслушнікам аднаго с Тураўскіх манастыроў. Ён быў першым вядомым на русі Стоўпнікам, зачыніўся ў манастырскай вежы, каб поўнасцю аддацца малітвам. творы: Аповесць, 1569 год: надрукаваны Слова на узнесенне. 1596 — першы зборнік твораў.

- Клімент Смаляціч (1164) Вёў актыўную барацьбу за свабоду ад Візантыі. Пасланне к Фаме прэсвітару У развіціі чалавечай гісторыі вылучаў тры аснаўныя перыяды: запавед, закон, дар божы.

- ідэя нехцівасці Климента Смаляцича: ён адмаўляўся ад усяго матэрыяльнага. Акцэнтаваў увагу на духоўным вечным, адмаўляў царкоуную маёмасць.

16 ст. — Эпоха адраджэння цесна звязана з пачаткам капіталістычнага спосабу вытворчасці. Прадстаўнікі шырока выкарыстоўвалі антычную культурную спадчынуспачатку рымскую, потым грэцкую. Найбольш вядомыя гуманісты: Скарына, Гусоўскі, Літвін, Скарына.

Мікола Гусоўскі (1480-1533) : у 1522 : твор пра постаць, дзікасць зубра и паляванне на яго. 1528: Кракаў, зборнік песня пра зубра склад:прысвячэнне,паэма і 11 вершау. Першым убачыў і адлюстраваў пачатак крызісу сацыяльна-палітычнага ладу ВКЛ. Ён крытыкавал сацыяльна-класавую палітыку Польшчы и ВКЛ.