7. Дзяржаўны лад вкл в 13-16 стст.Вышэйшыя органы дзяржаўнай ўлады.Службовыя асобы дварцовай адміністрацыі.

ВКЛ- феадальная манархія, узначальваў князь.

Кампетенцыя князя: камандаваў узброенымі сіламі, кіраваў знешняй палітыкай, выдаваў граматы, ажыццяўляў кіраўніцтва фінансава-гаспадарчай дзейнасцю.

Улада князя абмежавана радай і соймам.

Склад рады: бліжэйшыя родзічы вялікага князя, князі вассальных княстваў, службовыя асобы дзяржаўнага аппарату.

КНЯЗЬ + Рада = выканаўча-распарадчыя органы.

Сойм — вышэйшы заканадаўчы орган ВКЛ.

Агульна-дзяржаўныя соймы: з'язджаліся князі, паны, баяры-шляхта, запрашаліся ўсе епіскапы, князі вассальных княтсваў.

Да 16 ст: парадак скікання і работы сойма — звычаевае права.

Рашэнне на сойме выносілі гасудар і рада.

Вышэйшыя службовыя асобы:.

- Канюшы (пазней маршалак) — сачыў за выхаваннем парадка і этыкету ў замку князя, старшынстваў на пасяджэннях сойма і рады, аб'яўляў рашэнне гасудара, сойма і рады, ажыццяўляў правасуддзе.

- Ваявада: памошнік князя ў камандаванні войскам.

- Функцыі дварцовай адміністрацыі — каморнікі — сачылі за захваннем маемасці і каштоўнасці вялікана князя, выконвалі яго розныя даручэнні.

Пры дварцы былі стольнік, чашнік, мечнік.

8. Мясцовыя органы дзяржаўнай улады ў Беларусі ў хiii-хvi ст.Ст.

Мясцовыя органы ўлады і кіравання: намеснік вялікага князя да ўтварэння ваяводстваў і паветаў.

Мясцовыя органы ў перыяд феадалізма валодалі шырокімі паўнамотствамі ў вырашэнні мясцовых спраў і мала залежылі ад цэнтральных органаў. Яны кіраваліся агульнадзяржаўнымі нарматыўнымі актамі, актамі мясцовай адміністрацыі, мясцовым звачаевым правам.

На тэрыторыі ваяводства: вышэйшая улада — ваявода: узначальваў адміністрацыйныя, гаспадарчыя, ваенные, судовыя органы; прызначаўся вялікім князем і радай пажыццёва з ліку буйных феадалаў. Кампетэнцыя: падтрыманне феадальнага парадку на тэрыторыі ваяводства; арганізацыя ўзброенных сіл ваяводства, выкананне правасуддзя; для падтрымання парадку мог выкарыстоўваць падначальных яму гарнізоны і склікаць шляхецкае апаўчэнне; клапаціўся аб належным правядзенні работ у дзяржаўных маёнтках, аб своечасовым паступленні даніны і падаткаў с феадальна-залежных людзей; кантраляваў выкананне воінскай павіннасці, разглядаў крымінальныя і грамадзянскія справы, акрамя спраў, аднесеных да кампетэнцыі земскіх, падкоморскіх і вышэйшых судоў.

Кашталян — памошнік ваяводы: узначальваў войска галоўнага замка і апалчэнне.

Ключнік, канюшы, гараднічы, ляснічы і гаеўнік.

Падваявода — намеснік ваяводы па адміністарыйна-судовых справах, кіраваў працаў ваяводскай канцылярыі, засвечваў дакументы.

Павет — галоўная асоба — стараста: прызначаўся гасударом і радай з ліку буйных феадалаў, паўнамоцтвы такія ж, як і ваяводы, толькі ў межах аднаго павета, памошнік старасты — падстараста.

Павятовы маршалак — памошнік старасты па ваенных справах, камандаваў павятовым апаўчэннем шляхты, старшынстваваў на пасядженнях павятовага сойміку.

На ўзроўні воласці — дзяржаўца — кіраўнік дзяржаўных і вялікакняцкіх маёнткаў.

Саслоўна-прадстаўнічыя органы — ваяводскія і павятовыя соймікі.

Дзеля ажыцяўлення нагляду за сялянамі: сельскія войты, сотнікі, сарочнікі і дзесяцкія.

Органы сялянскага самакіравання: сялянскія сходы і сялянскія старцы.