4. Қаржылық ағымның уақыттық ағыммен байланысын көрсететін инвестициялық жобалардың бағалауларын атаңыз және мысалдар келтіріңіз?

Қаржылық ағымның уақыттық ағыммен байланысын көрсететін инвестициялық жобалардың бағалаулары:

• PBD (pay-back with discounted), дисконтталған өтелу (окупаемость) мерзімі – бастапқы кезеңнен өтелу кезеңге дейінгі дисконттау ескерілетін период.

• NPV (net present value), таза келтірілген құн – дисконтталған мөлшерлемені ескере отырып болжалданған ақша тасқындарының ағымдағы құнының сомасы.

NPV = ( * ) – C₀

NPV > 0 жоба қабылданады

NPV ≤ 0 қабылданбайды

C₀ – керекті инвестициялар

C_i – кірістер

t – жыл

r – пайыздық мөлшерлеме

• IRR (internal rate of return) – табыстылықтың ішкі нормасы таза ағымдағы кұн (NPV) нөлге теңесетін пайыздық мөлшерлеме.

C₀ – керекті инвестициялар

C_i – кірістер

t – жыл

• PI (profitabiliti index), пайдалылықтың индексі – инвистициялық жобаның болашақ қаржылық ағымдарының ағымдағы құнының оның құнына қатынасы.

PI = ( * ) / C₀

PI > 1 жоба қабылданады

PI ≤ 1 қабылданбайды

Мысал

Жылдар	Төлемдер мен кірістер сомасы
0	-600 000
1	+139 000
2	+140 000
3	+160 000
4	+169 000
5	+150 000
6	+190 000

r=13%

600 000 + 123 000 + 109 650 + 110 900 + 130 650 + 81 420 + 91 260/12*10

(-) (-) (-) (-) (-) (+)

PBD = 5 жыл 10ай

IRR = 0,14

5. Дисконттаумен байланыссыз инвестициялық жобалардың бағалауларын атаңыз және мысалдар келтіріңіз?

Дисконттаумен байланыссыз инвестициялық жобалар бағалаулары келесілер:

• PBP (pay-back period), жобаның өтелу (окупаемость) мерзімі – бастапқы кезеңнен өтелу кезеңге дейінгі период.

• AAR – орташа бухгалтерлік табыс.

AAR = орташа жылдық табыс/орташа жылдық құн

AAR > 1 жоба қабылданады

AAR ≤ 1 қабылданбайды

Мысал

Жылдар	Төлемдер мен кірістер сомасы
0	-600 000
1	+139 000
2	+140 000
3	+160 000
4	+169 000
5	+150 000
6	+190 000

-600 000+ 139 000 + 140 000 + 160 000 + 169 000

(-) (-) (-) (+)

PBP = 4 жыл

6. Инвестициялық талдау мен жобаларды бағалаудың қандай айырмашылығы мен байланысы бар?

Инвестициялық талдау – бұл құрудың (разработка) методикалық және практикалықәдстері мен амалдарының кешені, инвестордың тиімді шешім қабылдауы үшін инветициялардың жүзеге асуының пайдалылығын бағалау мен негіздеу.

Жобаларды бағалау инвестордың өзі мен оның қаржысын жоғалтудан сақтауға және барлық тәуекелдерге жеткілікті пайда алуға көмектеседі. Жобаларды бағалаудың негізгі факторлары:

1. Қаржы бөлудің пайдалылығы;

2. Салынған қаржының өтелу мерзімі

3. Бағалаудың нәтижесіне және инветициялық жобаның нәтижесіне ықпал ете алатын тәуекелдің факторлары

Жобаларды бағалау келесі көрсеткіштер негізінде жүзеге асырылады:

• жобаның өтелу мерзімі (PBP)

• дисконтталған өтелу мерзімі (PBD)

• орташа бухгалтерлік табыс (AAR)

• таза келтірілген құн (NPV)

• табыстылықтың ішкі нормасы (IRR)

• пайдалылықтың индексі (PI)