7.Өндіріс факторларын тиімді пайдалану

Өндіріс факторлары: жер, еңбек, капитал, кәсіпкерлік қабілет. Адам еңбегімен өндірілген және өндірістік тұтынуда пайдаланылатын игілікке капитал, ал адам еңбегінің жемісі емес өндірістік игілікке жер жатады. Еңбек өндіріс факторы ретінде игіліктер мен қызметтерді өндіру кезінде пайдалануға болатын адамның мүмкін болатын барлық қабілеттері мен дағдыларын қамтиды. Бұл жерде еңбек адамнаң мақсатты іс - әрекеті емес, жұмыс күші ретінде қарастырылып отыр.Жұмыс күші – адмның дене еңбегі мен рухани қабілітінің жиынтығы.Өндіріс процесінде жұмыс күшін пайдалану еңбек болып табылады немесе табиғат заттарын өзгертуге, оларды адамдардың қажеттіліктеріне бейімдеуге бағытталған адмның мақсатты іс – әрекеттері. Капитал өндіріс факторы ретінде өндірісте қолданылатын ғимараттардын, құрал – жабдықтардан, саймандардан, көлік құралдарынан, өткізу құралдарынан және жартылай фабрикаттар қорынан тұрады. Осы өндіріс факторларын пайдалануда өзіне жауапкершілік жүктейтін және тәуекелге бел буатын, сондай – ақ ол ресурстарды қалай пайдалану жөнінде шешім қабылдайтын тұлға кәсіпкер деп анылады.

8. Қоғамдық  Өндіріс(материалды және материалды емес өндірістің рөлі)  – адамдардың табиғи заттарға әсер ете отырып, материалдық және рухани игіліктерді өндіру процесі. Игіліктер қажеттіліктерді қанағаттандыратын заттарды айтамыз. Өндіріс үш элементтердің: адам еңбегі, еңбек заты мен еңбек құралдары өзара әрекет арқасында жүзеге асырылады. Оларды еңбек процестерінің қарапайым моменттері деп атайды. Еңбек – адамдардың материалдары, рухани игіліктер өндіру мен қызмет көрсетуімен байланысты мақсаты нәтижелі қызметі. Еңбек заты - адамның дайын өнім өндіру мақсатында өз еңбегі арқылы әсер ететін зат. Еңбек құралдары – адамның еңбек затына әсер ететін қару. Қандай да бір тауарды өндіруге қажетті еңбек заттары мен құралдардың жиынтығы өндіріс құрал-жабдықтарын құрайды. Өндіргіш күштер – қоғамдық өндірістің жеке және заттық факторларының өзара әрекеті адам мен табиғат қатынасының шешуші, белсенді элементтері. Экономикалық қатынастар адам арасында қызметтер мен материалды, рухани игіліктер өндіру, бөлу, айрбастау мен тұтыну процесі барысында пайда болады. Әлеуметтік-экономикалық қатынастар – өндіріс құрал- жабдықтарына меншік формаларымен анықталатын өндіріс жағдайларына байланысты адамдар арасында қалыптасады. Меншік формасында басты нәрсе:  өндіріс, бөлу, айрбас пен тұтыну қатынастарының әлеуметтік-экономикалық мазмұны туындайды. Бұл қатынастардың дамуы меншік иелерінің жеке мүддесіне, сана-сезімдерін қарай жүзеге асырылады. Өндіріс-пайдалы өнім шығару процесі. Бұл бастапқы саты. Бөлу- өндірілген өнімдегі әр адамның үлесін анықтауды білдіреді. Айырбас — бұл бір өнімнің басқа өнімге айрбасталу процесі. Тұтыну — адамның қажеттіліктерін өтеу үшін қндірілген игіліктерді қолдану. Ұдайы өндіріс — өндіріс процесінің қайталануы. Ұдайы өндірістің жәй және ұлғаймалы түрлері бар. Қоғамдық өнімнің барлық өтетін төрт сатысы немесе  кезеңдері өзара тығыз байланысады және қоғамдық өндірісті құрайды.