3. Экономикалық теория қызметтері.

Эк теория ресурстардың шектелген жағдайында қажеттіліктерді қамтамасыз етуді  көздеген, адамдар мен топтардың материалдық игіліктер мен қызметтерді  өндіру, бөлу, айырбастау ж/е тұтынудағы іс-әрекеттерін зерттеп, талдайтын  қоғамдық ғылым. Эк теория бұл- ұдайы  өндірістің фазалық динамикасы ж/е  ұзын толқындар динамикасы арқылы жүріп  отыратын, эк өсудің заңдылықтары мен  факторлары туралы ғылым, ұлттық байлық туралы ғылым;- қажеттіліктерді  қамтамасыз ету үшін тауарлар өндірісінде, оны айырбастауға  шектелген ресурстарды пайдалану  туралы ғылым;- өндіріс  пен айырбас әрекетінің түрлері  туралы, адамдардың күнделікті іскерлік өмірі туралы ж/е өмір сүруге  қажет заттар туралы ғылым.Қызметтері: алдымен, ол танып білу, өйткені  ол қоғамдық эк-қ өмірдегі проценстер  мен көріністерді зерттеп, түсіндіре  білуі керек. Бірақ осы, н/е,  басқа болмыстарда тек атап  өту жетімсіз болады. Олардың  мәніне бойлап, даму заңдылықтарын  айқындап, соларды практикада қолдану бағыттарын белгілеу қажет. Екінші  қызметі, практикалық д.а. –  бұл рационалды шаруашылық жүргізудің принциптері мен әдістерін жасау,  эк-қ өмірді реформалаудың эк-қ  стратегиясын ғылыми тұрғыдан  дәлелдеу, т.б. Үшінші қызметі, қоғамлдық дамудың ғылыми болжамын  ж/е перспективасын жасауды қамтиды.  Экқ теорияның осы аталған  қызметтері өркениетті қоғамның күнделікті өмірінде жүзеге асырылып  отырады.

4.Экономикалық құбылыстарды танып білу әдістері.

Эк ортаның қалыптасуында,  эк динамиканың көлемі мен  бағыттарын анықтауда өндіріс  пен айырбастың салааралық құрылымын  жетілдіруде, адамдардың жалпы  өмір дәрежесін ұлттық деңгейге  жоғарылатуда, - оысның бәрәнде эк-қ теорияның маңызы өте зор. Экономикалық динамиканы ж/е статиканы зерттеу мен талдаудың екі амалы қалыптасқан: зерттеуді ұдайы өндірістік бағытта жүргізу ж/е байланыстар мен тәуелділіктерді экономикалық өсу бағытынана зерттеу.Оларды зерттеуде өндіріс құрал-жабдықтары, жұмыс күші, жұмыс ж/е бос уақыт, жалпы қоғамдық өмір, ұлттық табыс ж/е басқадай ортақ категориялар мен көрсеткіштер қоладнылады.Методология – экономикалық жағдайларды зерттеуде қолданылатын жалпылама әдіс. Зерттеудің нәтижесінде экономикалық үлгілер, схемалар, графиктер п.б. Эк. теорияны танып білудің әр түрлі әдістерін қолданады: позитивтік, нормативтік, факторларды жүйеге келтіру, ғылыми абстракция, эксперимент, т.б. Позитивтік әдіс эк ғылымының белгілі бір философиясын құруды, білімді тұжырымдауды, фактілерді суреттеп баяндау ж/е жүйеге келтіру негізінде эк ортаның даму заңдары мен категорияларын ашуды, тәжірибені қолдануды, нарықтық байқау-бақылауды талап етеді. Нормативтік әдіс адамдардың барынша жоғары үнемділік принциптерге негізделген практикалық әрекеттерін талдауды талап етеді. Басты принципі – шаруашылық іспен шұғылданатын барлық субъектілердің пайдасын көздейтін нәтижеге жету болады. Ғылыми абстракция – құбылыстардың қсиеттерінің басты, ең мәнді қасиетерін табу мақсатпен,ой-сана жүзінде онша мәнді емес жағдайлармен есептеспеу болып табылады. Талдау мен синтез әдісінің п.б абстракциялық ойлаумен байланысты. Эк құбылыстарды талдау эк құбылысты, оның жеке элементтеріне бөліп ж/е әр элементті тұтас құбылыстың қажетті құрамды бөлігі деп зерттеуді талап етеді. Ал синтез құбылысты алдымен әр бөліктен тұратын құрылым деп, бұдан кейін осы элементтердің біртұтас қосылымы деп зерттеп, жалпы қорытынды шығарады. Эк теорияда қолданылатын әдістердің ішінде экперимент пен эк реформа елеулі рөл атқарады. Олар жан-жақты дайындықты ж/е терең болжауды, дәлелдеуді, сынақ өткізуді қажет етеді. Тарихи ж/е логикалық тану принципінің бірлігі кең пайдаланылады. Әрбір эк жүйенің логикалық байланысы бар: 1) бір-бірімен өзара әсер ететін динамикалық қатынаста болады; 2) жүйенің әрбір элементі тарихи даму процесінде болады.