23. Басқару ғылымдағы модельдер(ойындар теориясы,кезектер теориясы,қорды басқару, сызықтық бағдарламау).

Ойындар теориясы. Ең маңызды ұйымның болашақтағы табыстылығын анықтыйтын көрсеткіш-бәсекеге қабілеттілігі болып табылады. Бәсекелік ұйымдардың болашақтағы әрекеттерін болжай білу өте жақсы құраушы. Ойындар теоирясы - қабылданған іс әрекеттін конкуренттерге әсер етуін модельдеу методы. Бұл теорияны әскерлер ойлап тапқан,яғни қарсыластың әрекетің болжау мақсатында. Ал бизнесте ойындар теориясы болашақтағы бағалардың өзгеруіне, сұраныс көлеміне және т.б. конкуреттердің реакциясын анықтайды. Бірақ бұл теория басқаларына қараған көп қолданбайды, себебі нарықтық әлемде болашақ әрекетті болжау қиынға соғады.

Кезектер теориясы. Қызмет етуде оптималды каналдар саның анықтауда оларға деген қажеттіліктер қатынасын анықтайды мұндай ситуацияларға авиакомпанияларға жасалынатын қоңыраулар санын, банктегі бомс касаны күткен клиеттерді жатқызуға болады. Яғни болашақтағы жасалынатын ұтымды шешімдер сол авиакомпаниядағы телефондар санына, немесе банктегі кассирлер санына тәуелді,егер кассирлерді көбейтсе,онда клиеттердің көп санына тез қызмет көрсетіледі.

Қорды басқару моделі. Ресурстарды және олардың көлемін заказдарға жіберу уақытымен анықталады,сондайақ склдадтардағы дайын өнімнің массасымен. Кезкелген ұйым белгілі бір қор көлемін складтарда сақтау керек,яғни ұсыныстың сұрағыстан аз болып қалу жағдайын алдын алу үшін. Қорлардың жоғары деңгейін ұстап тұру көптеген шығындардың болуын жоққа шығарады.

Сызықты бағдарлау моделі. Дефицитті ресурстарды бөлуде қолданылады. «Форчун» журналының жургізген сурауы бойынша 500 фирмалардың вице-президеттердің айтуынша осы метод өндірісте үлкен қолданыс деңгейімен сипатталады.

24. ұйымның миссиясы мен мақсаты. Ұйым бұл адамдар тобы.Жалпы алға қойылған мақсатқа жету олардың қызметін тиімді түрде ұйымдастыру және саналы түрде реттеп,үлестірілуі.Ұйымның миссиясы ұйымның негізгі қызмет ету түрімен байланысты мақсаты.Ұйымның түпкілікті мақсатына қол жеткізу үшін аралық мақсаттар жүзеге асырылады.Мақсаттардың өзара байланыстылығы мақсаттар терегін құрайды.

25. Еңбек бөлінісі мен ұйымдық құрылымының байланысы. Ұйымның ең айқынды көрсеткіші еңбек бөлінісі болып есептелінеді. Мысалы егер екі адам белгілі мақсатқа жету үшін жұмысты тең бөліп атқару керек. Егер кеме 10 шақырым жерге жету үшін екі адаммен жүргізілсе,онда біреуі кеме рулін басқарса, біреуі парустармен жүргізу керек. Мұндай еңбек бөлінісі горизантальді деп аталады. Үлкен жұмысты жұмысшылар арасында бөлу әр жұмысшы сол жұмысты өзі жасауға қарағанда ұтымдырақ . «макДоналдс»тың 12 жұмысшылары арасында жұмысты бөлу жүз клиетке басқа ресторандардағы жүйеге қарағанда көбірек пайда алып келеді. Ал вертикалды еңбек бөлінісіне келсек онда баяғы сол кемені алайық егер біреу өзіне капитанның қызметің алмаса онда рульдегі адам мен парустағы адам бірауызды кемені жүргізе алмайды,сондықтан олардың ьіреуі капитан болуы керек. Сонда әр ұйымда вкртикалды еңбек бөлінісі болады, яғни басшылар, менеджерлер және қарапайым жұмвсшылардың болуы.