Сабақ №8

Тақырыбы: Бактериялардың генетикасы. Модификациялар. Мутацияар. Генетикалық рекомбинациялар. Плазмидалар.

Сабаққа дайындалу үшін қажетті сұрақтар:

Микроорганизмдердің тұқым қуалаушылығының материалдық негізі. Бактериялардың генотипі және фенотипі. Өзгергіштіктің түрлері: тұқым қуалаушылық және тұқым қуаламаушылық. Модификация және оның түрлері. Мутация және оның түрлері. Мутагендер. Микробтардың диссоциациясы. Генетикалық рекомбинациялар: трансформация, трансдукция, конъюгация. Плазмидалар, оның генетикалық қызметі. Плазмида түрлері. Микроорганизмдер эволюциясындағы мутация мен рекомбинацияның ролі. Микробиология мен медицинада микробтардың генетикасы туралы ілімнің маңызы. Зертханалық диагностикада молекулалы гибридизация әдістерін қолдану. ДНҚ-зондтар. Полимеразды тізбекті реакция (ПТР). Генді инженерия және оның тәжірибелік қолдануындағы аспектері.

Сабақ №9

Тақырыбы: Микроорганизмдердің экологиясы. Адам денесінің микрофлорасы. Дисбактериоз.

Сабаққа дайындалу үшін қажетті сұрақтар:

Адам денесінің қалыпты микрофлорасы. Адам денесінің әртүрлі бөліктеріндегі микрофлораның құрамы. Адам микрофлорасының жасқа байланысты ерекшелігі. Физиологиялық және патологиялық процестердегі қалыпты микрофлораның ролі. Гнотобиология және гнотобионттар. Дисбактериоз. Дисбактериоздың себептері. Эубиотиктер: колибактерин, бифидумбактерин, бификол, лактобактерин және т.б.

Сабақ №10

Тақырып Санитарлы микробиология негіздері. Қоршаған орта микрофлорасы. Қоршаған ортаны бағалауына микробиологиялық критерийлері.

Сабаққа дайындалу үшін қажетті сұрақтар

Биотоп және микробиоценоз туралы түсінік. Микроорганизмдер арасындағы өзара қарым-қатынас. Микробты антагонизм. Сыртқы орта нысандарындағы санитарлық-микробиологиялық зерттеу әдістері мен принциптері. Қоршаған ортадағы патогенді микроорганизмдер. Қоршаған ортадағы микробиологиялық зерттеу нысандары. Қоршаған орта нысандарын бағалаудың негізгі критерилері. Ауа микрофлорасы. Ауаның санитарлы-кєрсеткішті микроорганизмдері. Су микроорганизмдердің тіршілік ету ортасы ретінде. Ашық су қоймаларындағы автохтонды және аллохтонды микрофлора. Сапробтылық: полисапробтылық, мезосапробтылық, олигосапробтылық. Су жұқпалы аурулар қоздырғыштарын тарату факторы ретінде. Топырақ микрофлорасы. Топырақтың санитарлық-көрсеткішті микроорганизмдері. Топырақты зерттеудің санитарлық-микробиологиялық әдістері. Топырақтың микроб саны, перфрингенс-титрі. Ауа микрофлорасы. Ауаның санитарлық-көрсеткішті микроорганизмдері. Ауаны зерттеудің санитарлық-микробиологиялық әдістері.

Сабақ №11

Тақырыбы: Стерилизация. Дезинфекция. Антибиотиктер. Аралық бақылау: коллоквиум, тесттер, дағдылар.

Сабаққа дайындалу үшін қажетті сұрақтар:

Микроорганизмдердің физикалық және химиялық әсерлерге сезімталдығы. Микробицидтілік және микробостатикалық туралы түсінік. Физикалық факторлардың микроорганизмдерге әсер ету механизмі: сүзгіден өткізу, кептіру, сәулелі энергия, ультрадыбыс, температура. Химиялық факторлардың микроорганизмдерге әсер ету механизмі: (фенолдар, галогендер, спирттер, беткейлі-белсенді заттар, ауыр металл тұздары, бояғыштар, тотықтырғыштар, қышқылдар, сілтілер, альдегидтер). Биологиялық факторлардың микроорганизмдерге әсер ету механизмі. Стерилизация. Стерилдеу әдістері. Стерилдеудің жылулық әдістері. Жылулық стерилдеуге бақылау. Ионды сәулелердің әсері. Сүзгіден өткізу. Стерилдеудің химиялық әдістері. Медицинада қолданатын бұйымдардың стерилдігін бақылау. Сәулелі стерилдеу. Апаратуралар. Зертханалық ыдыстар мен қоректік орталарды стерилдеу. Стерилдеу сапасын бақылау. Дезинфекция. Дезинфекция әдістері. Алдын алу және ағымды дезинфекция. Анағұрлым кең тараған дезинфекциялық заттар. Пастерлеу. Дезинфекциялық заттардың микробтарға қарсы әсерін анықтау. Дезинфекция тиімділігін бақылау. Химиялық тәсілмен емдеу және сақтандыру жөнінде ұғым. Химиялық препараттар, оларға қойылатын шарттар. Химиотерапиялық индекс. Химиопрепараттардың негізгі топтары. Антибиотиктер – химиопрепараттардың бір түрі. Антибиотиктер жөнінде түсінік. Антибиотиктердің пайда болу тегіне, химиялық құрамына, әсер ету спектріне байланысты жіктелуі. Антибиотиктерді дайындау. Антибиотиктердің әсер ету бірлігі. Антибиотиктердің бактериостатикалық және бактериоцидті әсері. Антибиотиктердің микробтарға қарсы әсерінің механизмі. Антибиотиктердің қосымша әсері және антибиотикпен емдеуден кейінгі асқыну, микробтардың дәріге тұрақтылығының генетикалық және биохимиялық механизмі. Дәріге тұрақтылықты жою жолдары. Бактериялардың антибиотиктерге сезімталдығын анықтау әдістері. Биологиялық сұйықтарда және тіндерде антибиотиктердің мєлшерін анықтау әдістері.

№8-11 сабақтар бойынша коллоквиум сұрақтары:

1. Физикалық факторлардың микробтарға әсері. Тәжірибеде қолданылуы.

2. Микробтарға химиялық факторлардың әсері. Тәжірибелік маңызы.

3. Стерильдеу. Әдістері мен аппаратуралры. Бөлшектеп стерильдеу. Тиндализация. Пастеризация. Суықта стерильдеу. Дезинфекция туралы ұғым.

4. Микробтардың тұқымқуалаушылығының материалдық негіздері.

5. Өзгергіштіктің түрлері: тұқым қуалаушылық және тұқым қуаламаушылық.

6. Модификация және оның түрлері.

7. Мутация және оның түрлері. Мутагендер.

8. Микробтардың диссоциациясы.

9. Генетикалық рекомбинациялар.: трансформация, трансдукция, конъюгация.

10. Плазмидалар, оның генетикалық қызметі.

11. Трансмиссивті және трансмиссивті емес плазмидалар.

12. Миграцияланатын генетикалық элементтер. Транспозондар.

13. Бактериялардың тұқым қуалаушылығы мен өзгергіштігін оқудың тәжірибелік маңызы.

14. Микробиологиялық зерттеудің қосымша әдістері: генді диагностика. Полимеразды тізбекті реакция.

15. Инфекциялық аурулардың химиотерапиясы мен химиопрофилактикасы туралы түсінік. Химиотерапевтикалық индекс. Химиотерапевтикалық препараттардың негізгі топтары.

16. Антибиотиктер жайында түсінік. Пенициллиннің ашылу тарихы.

17. Антибиотиктердің жіктелуі.

18. Антибиотиктердің әсер ету спектрі. Оларды дайындау принципі. Әсер ету бірлігі.

19. Антибиотиктердің әсер ету механизмі. Бактерицидті және бактериостатикалық әсері.

20. Антибиотиктердің қосымша әсері. Антибиотикпен емдеуден кейінгі асқыну.

21. Жасанды және табиғи дәріге тұрақтылық, оның механизмдері, оны жоюдың жолдары.

22. Организмнің биологиялық сұйықтарында антибиотиктің мєлшерін анықтау әдістері. Бактериялардың антибиотикке сезімталдығын анықтау әдістері.

23. Микробты биоценоз туралы түсінік. Биоценоздағы микробтар арасындағы өзара қарым-қатынас түрлері.

24. Ауа микрофлорасы. Ауаның санитарлы-кєрсеткішті микроорганизмдері. Ауаны санитарлық-бактериологиялық зерттеу әдістері. Ауаның микроб саны.

25. Топырақ микрофлорасы. Топырақтың санитарлық-көрсеткішті микроорганизмдері.

26. Су микрофлорасы. Судың санитарлық – кєрсеткішті микроорганизмдері. Құбыр суының микроб саны. Құбыр суының коли-титрі және коли-индексі. Анықтау әдістері.

27. Адам денесінің қалыпта микрофлорасы туралы түсінік. Адам денесінің әртүрлі бөліктерінің тұрақты және тұрақсыз микрофлорасы.

28. Қалыпты микробиологияның физиологиялық ролі. Адам патологиясындағы ролі.

29. Ішек дисбактериозы. Эубиотиктер туралы түсінік. Дисбактериоздың микробиологиялық диагностикасы.