4 Жеткізушілер мен мердігерлердің қысқа және ұзақ мерзімді кредиторлық қарыздарының есебі

Жеткізушілер мен мердігерлердің төлем қарым- қатынасы тауарлы – материалдық құндылықтарды жеткізуге, жұмыстар мен қызметтер көрсетуге құрылған келісім шартпен реттеледі. Келісім шартта төлем формасы екі жақтың еркін келісімі бойынша анықталады.

Қорлар түскенде тауарлық ілеспе құжаттарының (шот – фактуралар, тауарлық - көліктік құжаттары және т.б.) негізінде қабылдап алынған құндылықтардың түрлеріне байланысты бухгалтерлік есеп шоттарында келесі жазулар жүргізіледі.

Жеткізушілер мен мердігерлермен қысқа мерзімді кредиторлық қарыздарының есебіне 3310 «Жеткізушілер мен мердігерлердің қысқа мерзімді кредиторлық берешегі» шоты қолданады. Бұл шоттың кредиті бойынша келіп түскен тауарлы материалдық қорлар, орындалған қызметтер үшін акцептелген шоттарға сәйкесті жеткізушілер мен мердігерлер алдындағы кәсіпорынның міндеттемелері көрсетіледі. Ал осы шоттың дебеті бойынша осы міндеттемелердің өтелуі көрсетіледі.

Есеп беру кезеңінің соңына қалып тұрған кредиттік соңғы қалдық жабдықтаушылар мен мердігерлер алдындағы төленбеген қарызды білдіреді.

Жеткізушілер мен мердігерлердің қысқа мерзімді кредиторлық берешек есебі бойынша негізгі бухгалтерлік жазулар:

Операция мазмұны	Дт	Кт
1. Жеткізушілердің шоты акцептелінеді; сатып алынған
а) шикізаттар мен материалдарға	1310	3310
б) тауарларға	1330	3310
в) шикізаттар мен материалдарды, тауарларды жеткізу шығындары	1310, 1330, 1350	3310
г) материалдық емес активтерге	2710,2730	3310
д) негізгі құралдарға	2410	3310
е) ҚҚС сомасына	1420	3310
2. Жабдықтаушылар шоты төленді	3310	1010,1030,3010

Жеткізушілер мен мердігерлермен ұзақ мерзімді кредиторлық қарыздарының есебі 4110 «Жеткізушілер мен мердігерлермен ұзақ мерзімді кредиторлық қарыздары» шотында жүзеге асырылады.

Жеткізушілер мен мердігерлердің ұзақ мерзімді кредиторлық берешек есебі бойынша негізгі бухгалтерлік жазулар:

Операция мазмұны	Дт	Кт
1. Жеткізушілердің шоты акцептелінеді; сатып алынған
а) шикізаттар мен материалдарға	1310	4110
б) тауарларға	1330	4110
в) шикізаттар мен материалдарды, тауарларды жеткізу шығындары	1310, 1330, 1350	4110
г) материалдық емес активтерге	2710,2730	4110
д) негізгі құралдарға	2410	4110
е) ҚҚС сомасына	1420	4110
2. Жабдықтаушылар шоты төленді	4110	1010,1030,3010

Талдау есебі №6 журнал – ордерде немесе машинограммаларда жүргізіледі.