16.Правапіс некаторых марфем. Суфіксы

большасць запазыч.дзеясл.ужыв.з-ава- (-ява-): фальсіфікаваць,

Дзеяслоўны -ірава- (-ырава-) ужываецца:калі без гэтага суфікса ўзнікае аманімія дзеясловаў з дзеясловамі з суфіксам -ава- (-ява-): буксіраваць –– буксаваць,калі дзеяслоў без -ір- (-ыр-) губляе сваю фармальную і семантычную акрэсленасць: шакіраваць, бісіраваць, калі дзеяслоў мае вузкатэрміналагічнае значэнне: манціраваць,

У некаторых выпадках паралельна ўжываюцца дзве формы: дэмаскіраваць –– дэмаскаваць, акупіраваць –– акупаваць, курсіраваць –– курсаваць, калькіраваць –– калькаваць, базіраваць –базаваць

-ава- (-ява-)ў неазнач.ф. і формах пр.ч.тых дзеясл, якія ў 1-ай ас.адз.л. губляюць гэты суфікс і заканчваюцца на -ую (-юю): галасую –– галасаваць,

-іва- (-ыва-) ў неазнач.ф і асабовых формах ц.ч.дзеяс,у формах пр.ч.незак. трывання пасля збегу зыч, апошні з якіх л, р або н: падкрэсліваць,

-ва- пішацца ў астатніх выпадках: выконваць

Калі неазнач.ф.дзеясл.зак.трыв.заканчваецца на -іць або -яць з папярэдняй гал, то ў незак.трыв.перад-ва- пішацца й: утаіць –– утойваць,

выйграваць і прайграваць пішацца-ава-.

-ен-у дзеепрым, утвор ад дзеясл.на -іць, -ці: адчынены

Пры чаргаванні ў аснове дзеяслс’ –– ш, з’ –– ж, ц’ –– [ч], дз’ –– дж у дзеепрым.пішацца суфікс -ан-: насіць –– ношаны,

Спалучэнне я дзеяслоўнай асновы з суф.дзеепрымет-н- пішацца ў тых дзеепрым, якія ўтвораны ад дзеясл.на -яць-: пасеяны,

Пашырэнне атрымліваюць дзеепрым.з-т-: апрануты,

-ец- (-ац-) у наз.муж.р:акраец

-іц- (-ыц-)у наз.ж.р: ваколіца,

Памяншальна-ласкальны суфіксальны комплекс -ічк- (-ычк-)у наз.ж.р, якія ўтварыліся ад слоў з фіналлю-іц- (-ыц-): лесвічка

У астатніх выпадках -ечк- (-ачк-): дзядзечка,

-ак- (-ек-)не пад нац.у наз, якія ва ўскос.склонах губляюць а ці е: сшытак –– сшытка,

-ік- (-ык-), -нік-, -чык- пішуцца нязменна ва ўсіх формах слоў: конік –– коніка,

-чык-,-чыц-,калі ўтвар.асн. заканчваецца на д, т, з, с: аб’ездчык, калі ў канцы ўтваральнай асновы адбываецца чаргаванне [г] –– [ж]: перабягаць –– перабежчык, -шчык-,-шчыц-,калі аснова заканчваецца на сан: зваршчык, калі пасля спалучэнняў тых жа санорных з наступнымі т, г утваральнай асновы: працэнт –– працэнтшчыца, калі ўтвар.асн.заканч.на губ: рубшчык,

-чын-пасля ўтвар.асноў, што заканчваюцца на д –– т, з –– с, ж –– ш, дж –– ч: складчына (склад)

-шчын-пасля ўтвар.асн, што заканчваюцца на губ.або сан., ў (з в або л): скупшчына (скуп-), калі ўтвар.асн.заканч.на зыч.з папярэд.сан: інтэлігентшчына (інтэлігент-),

нн у марфеме -энн- (-енн-) у прым.з павелічальным знач(страшэнны), у прым. з якасна-адносным знач(дратвенны).

Калі ўтвар.аснова заканч.на н, а суф.пачынаецца з гэтай жа літары: дзённік

У прым, утвор.ад наз.на -мя: іменны, Выкл: палымяны.

Калі ўтвар.асн.заканч.на с, то на пісьме спалучэнне сс перадаецца адной літарай: матроскі,

У словах, вытвор.ад асноў слав.паходжання на к, спалучэнне к з суфіксальным с на пісьме перадаецца як ц: лясніцтва,

У прым, утвор.ад геагр.назваў на -ка, -кі, к у канцы слова перад суфіксам -ск- знікае: крупскі (Крупкі)

Калі ўтвар.асн.заканч.на д, з, то спалучэнне іх з суфіксальным с падаецца як дс, зс: горад –– гарадскі,

У словах, утвор.ад асн.на к неслав.паходжання, на пісьме захоўваецца спалучэнне кс: арынокскі,

Калі ўтваральны наз.заканчваецца на -ск, то суфікс -ск- зліваецца з імі: Пінск –– пінскі але: баск –– баскскі.

Калі ўтвар.асн.заканч.на т, ц, ч, а суфікс пачынаецца с, то тс, цс, чс на пісьме перадаюцца праз ц: агенцтва,

Калі ўтвар.асн.слова заканч.на ж, ш, х,а суф.пачынаецца с, то спалучэнні жс, шс у агульных назвах перадаюцца толькі адным с: таварыш –– таварыства,

У прым, утвор.ад уласн.назваў і назваў народаў, спалучэнні жс, шс перадаюцца нязменна: Нясвіж –– нясвіжскі