3) Объемная и батиграфическая кривая озера и их практическое применение.
Марфаметрычныя характарыстыкі вылічваюцца па плану возера ў ізабатах – ізалініях роўных глыбінь (рыс. 1. 16), пабудаванаму па даных прамераў пры здымцы возера, і адносяцца да ўзроўню вады на момант правядзення прамерных работ. Плошча воднай паверхні (fn) і аб’ём возера (Vn) мяняюцца ў сувязі з ваганнямі ўзроўню вады (Нn). Залежнасць плошчаў і аб’ёмаў возера ад яго глыбіні выражаецца графічна ў выглядзе батыграфічнай fn = f(Нn) і аб’ёмнай Vn = f(Нn) крывых (рыс. 1. 17).
Гэтыя крывыя даюць магчымасць вызначыць плошчу воднай паверхні і аб’ём вады ў возеры пры любым яго напаўненні. На практыцы крывыя дазваляюць выконваць шэрах задач: вызначаць разліковыя марфаметрычныя паказчыкі пры розных узроўнях вады, страты вады возерам пры паніжэнні узроўню, аб’ёмы вады, неабход-ныя для гаспадарчага выкарыстання і г. д.
Карыстаючыся батыграфічнай крывой, можна графічна вызначыць аб’ём усяго возера ці аб’ёмы, заключаныя паміж плоскасцямі ізабат.
№6
Основные (аномальные) физические и химические свойства воды и их влияние на гидрологический режим водоемов и водотоков.
вада -11,19% Н2 і 88,81% О2. Вада ў прыродзе сустракаецца ў трох агрэгатных станах: цвёрдым, вадкім і парападобным. Пераход з аднаго агрэгатнага стана у другі адбываецца са зменай тэмпературы і ціску. Тэмп=0,0075о С і ціску 6,1 мб в. На графіку кропка В адпавядае такім умовам і называецца (трайной кропкай). Прыродная вада не мае колеру, а ў тоўстых слаях – мае блакітна-зялёнае адценне.. 1 Тэмпература замерзання дыстыляванай вады прынята за 0о С, а кіпення – за 100о С пры ціску 760 мм. Тэмпература замерзання і кіпення вады залежыць ад яе салёнасці і атмасфернага ціску. Марская вада замярзае пры тэмпературы = – 1,0о С да -2,0о С, а кіпіць пры 100,08 – 100,64о С пры нармальным атмасферным ціску. 2 Шчыльнасць вады – гэта маса вады у 1 см3. макс плот пры Т=4о С.. З павелічэннем салёнасці тэмпература замярзання вышэй тэмпературы найбольшай шчыльнасці. 3 Удзельная цеплаёмкасць вады- колькасць цяпла, якая неабходна для награвання 1 дм3 вады на 1 оС. 4 Цеплаправоднасць вады. Вада вельмі марудна праводзіць цяпло. Цеплаправоднасць вады пры 0о С роўна 13,6. 10-4, а пры тэмпературы +20о С – 14,3. 10-4 кал/см. С. град. Цеплаправоднасць лёду яшчэ меньшая. Пагэтаму лёд аслабляе цеплаабмен паміж вадой і паветрай. Колер вады. Вада ў тонкіх слаях не мае колеру. Празрыстасць вады велічыню празрыстасці прынята лічыць глыбіню, на якой бачны белы дыск Секкі. 5 Вязкасць вады абумоўлена унутраным трэннем, якое узнікае паміж часцінкамі вады і перашкаджае узаемнаму перамяшчэнню сумежных слаёў. Вязкасць адыгрывае двайную ролю. Химичные св-ва: Вада-ўніверсалным растваральнікам. Ад велічыні раствораных часцінак прыродныя растворы могуць быць малекулярна-іоннымі і калоіднымі. 1 Мінералізацыі (S), міліграмах рэчываў, раствораных у адным літры вады (мг/дм3). Пры канцэн-ях звыш 1000 мг/дм3 мінералізацыя выражаецца ў г/дм3 (о/оо). Воды падзяляюцца на прэсныя –(мінер=да 1 о/оо), саланаватыя – 1–24,7 о/оо, салёныя ці мінеральныя – (24,7–47,0 о/оо) і расолы (рапа, салёнасць звыш 47 о/оо). 2. Рэчывы у вадзе- пяць груп: галоўныя э-ты (іоны: карбанатны (CO3--), гідракарбанатны (HCO3--), сульфатны (SO4--), хларыдны (Cl-), і катыёны: кальцыя (Ca++), натрыя (Na++), магнія (Mg++), калія (K+)); біягенныя элементы (азота, фосфара і крэмній); мікраэлементы (бром, фтор, ёд, марганец, медзь, кобальт, радый і іншыя. ); раствораныя газы (кісларод, вокісел вугляроду, серавадарод, метан, Растварэнне газаў у вадзе памяншаецца з павялічэннем тэмпературы і салёнасці вады) і арганічныя рэчывы. На глыбіню кісларод паступае шляхам перамешвання вады таму зімой - замор рыбы. Пры раскладанні арганічных рэчываў, у асноўным бялковых, у безкіслародных (анаэробных) ўмовах утвараецца серавадарод (Н2S). Кіслотнасць воднага асяроддзя (рН)=дысацыяцыі вады:Н2О = Н+ + ОН-Іон Н+ з’яўляецца носьбітам кіслотных, ОН-- – шчолакавых уласцівасцей. У нейтральным (рН = 7). рН менш 7-кіслае (рН < 7; падземных вод і вод балот). (рН > 7). арганічныя рэчывы= сапраўдных рствораў, калоідаў і суспензіі. Змяненні салявога складу прыродных вод адпаведна з кліматычнымі ўмовамі добра адлюстроўвае схема М. Г. Валяшка:
Усыханне і павелічэнне мінералізацыі
→ → → → → → → → → → → →
НСО3- → SO4 → Cl- Са++ → Mg++ → Na+
← ← ← ← ← ← ← ← ← ← ← ←
Увільгатненне і памянш. Мінераліз.
← ← ← ← ← ← ← ← ← ← ← кант-ыя воды -карбанатныя іоны, у марскіх – хларыдныя.