- •Алматы энергетика ж¸не байланыс институты
- •Àë¹û ñ¼ç
- •I Электр энергетикасы
- •Электр тогы
- •1) Электр тогы деген не?
- •Фарадей идеялары
- •Трансформатор
- •º½былыс – явление
- •1.5 Т½раºты токты» электр машиналары ж¸не оларды» ºолданылу саласы
- •1.6 Электр энергиясын ¼ндiрудi» жа»а т¸сiлдерiн игерудi» ма»ыздылы¹ы
- •1.7 Электр энергетикасы
- •1) Электр энергетика ж¾йесi деген не?
- •2) Электр энергетика ж¾йесiне ºандай ºондыр¹ылар жатады?
- •1.9 Электр энергетикасы ж½мысыны» сенiмдiлiгi
- •1.9.2 Жа»а с¼здердi игерi»iз.
- •1.10 Синхронды генераторлар
- •1.11 Электр жеткiзу желiлерi
- •1.12 Тмд-ны» энергетикалыº ба¹дарламасыны» негiзгi ба¹ыттары
- •II Жылу энергетикасы
- •2.1 ²Азаºстанны» отын ºорлары
- •2 Су ºорлары
- •3 К¼мiр энергиясы
- •2.4 ̽íàé ê¼çäåði
- •Òàáè¹è ãàç
- •2.6 Жел энергиясы
- •2.7 Æûëó ºîç¹àëûì çà»äàðû
- •2.8 Жылу ºондыр¹ылары
- •Øû¹ûð – турбина
- •Îøຠº½òûñû
- •2.9 Бу ºазандары
- •2.10 Жану º½былысы
- •2.11 Отынны» º½рама б¼лiктерi
- •2.12 К¼мiр кеуектiгi
- •2.13 Îòûí ûë¹àëû
- •2.14 Μшпа заттарды» шы¹уы
- •2.15 Îòûí ê¾ëi
- •2.16 Т¾тiн газы ж¸не онда¹ы зиянды заттар
- •2.17 Жануды» тектесулерi
- •2.18 С½йыº отынны» жануы
- •2.19 ²Атты отынны» жануы
- •2.20 ʾëºîæ øû¹àðó
- •2.21 ̽íàé
- •2.22 À¹àø îòûí
- •2.23 Электр станциялары
- •2.24 Атом электр станциялары
- •2.25 Су электр станциялары
- •2.26 Дизель электр станциялары
- •2.27 Жер асты энергиясы электр станциялары
- •2.28 Жел электр станциялары
- •2.29 Òàáè¹àòòû ñàºòàéûº
- •III Радиотехника ж¸не байланыс
- •3.1 Радио
- •3.2 Радиотехника
- •3.3 Радиобайланыс
- •3.4 Радиолокация
- •3.5 ²Азаºстанда¹ы радиохабар
- •3.6 Алыстан к¼рсетудi» ал¹ашºы жобалары
- •Үлгі: ашқан – ашпаған
- •3.7 Телевизия м½наралары
- •3.8 Маманды¹ым-радиотехник
- •3.9 Радиобайланыс, радиохабар ж¸не теледидар
- •3.10 Электрондыº ж¾йелер мен технологиялар
- •3.11 Телефондыº техника
- •3.12 Автоматтандырыл¹ан халыºаралыº телефон желiсi
- •3.13 Информация ж¸не оны таратуды» халыº шаруашылы¹ында¹ы орны
- •3.14 Информациялыº процестердi» классификациялануы
- •3.15 Байланыс арнасы туралы жалпы т¾сiнiк ж¸не оларды» классификациясы
- •3.16 Байланыс ж¸не телекоммуникациялар желiлерi
- •3.17 Компьютерлер мен телекоммуникациялар то¹ысында
- •3.19 Фирма «àëñè»
- •3.20 Нурсат
- •3.21 Компания tns-Plus предлагает
- •3.22 Пока Земля вертится, связь будет необходима
- •Пайдаланыл¹ан ¸дебиеттер тiзiмi
- •Мейрiмк¾л м½хамедиярºызы т¼леуп,
3.15 Байланыс арнасы туралы жалпы т¾сiнiк ж¸не оларды» классификациясы
Бұдан бұрын айтылғандай байланыс арнасына хабарлар мен сигналдарды бір жерден екінші жерге жеткізіп беруге арналған құралдар жиынтығы жатады. Оған техникалық құрылғылар және байланыс жолдары кіреді. Инженерлік тұрғыдан айтқанда “арна” – деп бір хабардың жүретін жолын айтады. Егер көп хабар көзіне арналған жүйе болса оны “көп арналы жүйе” деп айтады.
Арнаны әр түрлі міндет атқаратын құрылғылардың тізбектей қосылған жиынтығы деп қарауға болады. Керек болған жағдайда олардың әрқайсысын жеке-жеке талдап, сараптауға болады.
Атқаратын міндеттеріне қарай арналар телефон, телеграф, теледидар, фототелеграф, дыбыс хабарын тарату, мәліметтер тарату телебасқару және т.б. арналарға бөлінеді. Сигналдарды жеткізіп беретін жолдардың түріне қарай арналар: радиобайланыс (әуе байланыс жолы, кабельді байланыс жолы, оптикалық сәуле өткізгішті байланыс жолы) бөлінеді.
Электр байланыс арналары көбінесе оларда пайдаланылатын жиіліктер ауқымына қарай бөлінеді. Мысалы, қазіргі симметриялы кабельді байланыс жолдары мен берілетін сигналдардың жиілігі бірнеше жүздеген килогерц болады. Қосымша шаралар қолдану арқылы берілетін сигналдың жиілігін мың килогерцке дейін өсіруге болады.
Сөздік
хабар көзі – источник информации
тізбектей қосылған – последовательное соединение
бірнеше – несколько
бұрын – раньше
қосымша – дополнительные
3.15.1 М¸тiннен к¼птiк жал¹аулы с¼здердi терiп жазып, орыс тiлiне аудары»ыз.
3.15.2 М¸тiннен екi т½йыº етiстiктi алып септе»iз.
3.15.3 Мезгiл ¾стеулерiн еске т¾сiрiп, 5 с¼йлем º½ра»ыз.
3.15.4 С¼з тiркестерiн аудары»ыз
Доставка с одного места на другое; набор средств; технические устройства; источник информации; многоканальная система; выполняющие различные задачи; последовательно соединенный; передача звуковой информации; доставка сигналов; воздушная линия связи; кабельные линии связи; каналы электрической связи; диапазон частот; применяя дополнительные меры.
3.15.5 С½раºтар¹а ¼з с¼зi»iзбен жауап берi»iз
1) Байланыс арнасына не жатады?
2) Арна деген ж¸не к¼п арналы ж¾йе деген не?
3) Арналар ºалай б¼лiнедi?
4) Арналар сигналдарды жеткiзушi жолдарды» т¾рiне ºарай ºалай б¼лiнедi?
5) Сигналдар жиiлiгi ºандай болады?
6) Сигналдар жиiлiгiн арттыру¹а болады ма?
3.15.6 Жаºшаны ашып, оны» iшiндегi с¼здерге т¸уелдiлiктi» 3 жа¹ы ж¸не табыс септiгi ºосымшаларын жал¹а»ыз
Асхат Алматы энергетика ж¸не байланыс (институт) бiтiрген. °р маман ¼з ж½мыс (îðûí) таза ½стау керек. 2001 жылы ²азаºстан Республикасыны» т¸уелсiздiгiне 10 жыл толу (мереке) тойлаймыз. Менiмен институтта бiрге оºы¹ан жiгiт б¼лiм басты¹ыны» (ºызмет) атºарады. Бiз ¼зiмiз т½ратын Алматы (ºàëà) ¼те жаºсы к¼ремiз. Сен конференцияда Маратты» (¸êå) ê¼ðäi» áå? Досым ма¹ан физика (îºóëûº) бердi. А.С.Попов радиобайланыс (íåãiç) сал¹ан орыс ¼нертапºышы. Бiз со¹ыс (ардагерлер) ºадiр т½тамыз.
3.15.7 Ìезгiл ба¹ыны»ºылы сабаºтас с¼йлемдердi оºы»ыз, аудары»ыз, оларды» ºалай жасалып т½р¹анына назар аудары»ыз
Студенттер сынаº тапсырып бол¹ан со», емтихан тапсырады. Мектепте бiрге оºы¹ан жолдастармен кездеспегелi, ºанша жыл болды десе»шi. К¸сiпорын¹а резюме»iздi тапсыр¹аннан кейiн, бiраз уаºыт к¾туi»iз керек. Аслан º½жаттарын дайында¹анша, оны» орнына басºа адам алып ºойыпты. Париждегi Эйфель м½нарасы салын¹анда, радио да, теледидар да жоº едi. К¼здi ашып-ж½м¹анша, та¹ы да бiр жыл ¼тiп кетiптi. Сабаº аяºтал¹ан со», екеуiмiз стадион¹а барайыº.