89.Номинализм және реализм

Ортағасырлық теологиялық философияда (схоластикада) екі қарама–қарсы бағыт –номинализм мен реализм ерекшеленеді. Реализмді қолдаушылар жалпы ұғымдар(универсалиялар) адамдардың ақыл–ойы санасынан тыс және тәуелсіз өмір сүреді деп есептейді.Ұғым пайда болды кейін ғана зат жасалды. Демек құдай туралы ой болса, ол бар деген сөз. Көрнекті өкілдері: Ансельм Кентерберейский, Фома Аквинский, Алберт Великий

Номинализмді қолдаушылар жалпы ұғымдар адам санасынан тыс өмір сүре алмайды, олар тек заттар мен құбылыстардың аттары ғана дейді. Ұғымдар заттардан кейін пайда болады, заттар тәжірбие кезінде пайда болады.Мысалы: “жалпы адам” өмірде болмайды, өмір сүретін нақтылы тірі адам.

Көрнекті өкілдері: Дунс Скот, Уильям Оккам, Росцелин, Пьер Абеляр.

90.Қазақ фил.Дағы өмір мен өлім мәселесі

VΙΙΙ ғасырда Сыр бойында өмір сүрген Қорқыт Ата өзінің философиялық толғамарында өмір мен өлім мәселесін көтерді. Мәңгі өлмеудің жолын қиялмен іздестіреді. Аңыз бойынша,ол ақ түйеге мініп, дүниенің төрт бұрышын кезеді. Бірақ қайда барса да, алдынан қазылып жатқан көр кездеседі. Кімге ? деген сұрағына Қорқыттың көрі деген жауап алады. Содан, өлімнен қашып құтылуға болмайды деп шешеді. Қорқыт Ата поэма, күйлер шығарып, оны қобызбен орындайтын болады.Оның шығармаларын Қорқыт ата кітабы деп атайды. Сөйтіп Қорқыт ата өз шығармалары арқылы мәңгі өмір сүруге болатынын түйіндейді.

ΧVғасырда өмір сүрген Шалкиіз жырау дүниеде тұрақты,мәңгілік ештеңе жоқ дейді.Өмір қысқа екен, бұл жалған басы жұмыр пенденің бәрінен де өтеді екен, демек аз ғұмырды дүниедегі бар қызықты тегіс көріп думандатып өткізу керек дейді.

1. Көзқарас және оның формалары.

2.Антикалық фил.ның космоцентристік сипаты.

3. А.Шопенгауер «бақыт» туралы

4. Миф және дін.

7.Философиялық козқарастар ерекшелігі.

8. Ортағасырлық фил.ның теоцентрлік сипаты.

9.Қазақ философиясының ерекшелігі

10.Философияның негізгі функциялары.

11.Фома Аквинскийдің фил/сы.

12.Шәкәрім «үш анық» туралы.

13.Фил-ның негізгі мәселелері.

14. Мұсылмандық философия және перипатетизм

15 Әл-Фараби «бақыт» туралы

16.Эмпиризм және рационализм

17 Әл-Фараби философиясындағы адам мәселесі

18. Қазақ философиясының даму ерекшеліктері.

19 Жаңа дәуір филос.ның ғылымицентр

20. И.Канттың Трансцендентальды философиясыы

21.Қазақ философиясындағы болмыс мәселесі

22.Қайта өрлеу дәуірі философиясының антропоцентристік сипаты.

23.Фихтенің субъективті идеализмі

24. Қазақ философиясындағы экологиялық шарттар.

25.Гегельдің абсолютті идеализмі

26.Қазіргі заманғы ғаламдық ауқымды мәселелер

27 Хайдегер ф-ясы туралы

28. Л.фейербархтың антропологиялық мәселесі.

29 Таным деңгейлері және формалары

30 Абайдың дінге көзқарасы

31 .Абай Құнанбаевтың адам туралы мәселесі

32. Француз ағартушыларының философиясы

33. К.Юнг философиясындағы «архетип» ұғымы.

35 Ақиқат,тәжірибе теориясы

36 Дін және ғылым

37 Ы Алтынсариннің ағартушылық идеясы

38 Сцентизм және антисцентизм

39.Философия және саясат

40 Ф Ницше фил.ның ирроционолистік сипаты.

41.Абайдың “Қара сөздері” еңбегінің мәні.

42.Философия және дін.

44.Марксизмнің тарихты матералистік тұрғыдан түсіндіру принциптері.

45. Экзистенциализм фил.сы адам туралы.

46 Позитивизм философиясы.

47) Ибн-Сина фил.дағы құдай эманациясы идеясы.

48. Көшпенді мәдениеттің дүниетанымға әсері.

49) «өмір философиясы» өкілдерінің көзқарасы

51.Постпозитивизм философиясының пәні туралы

52.Ш. Уәлихановтың әлеуметтік көзқарастары

54.Ф.Ницше фил.дағы әлеуметтік мәселелер

55.Кун-фу-цзы философиясының ерекшеліктері

56.Қоғамдық сана және формалары

57.Ақын – жыраулар фил.дағы “өмір” мәселесі.

58.Экзистенциализм философиясы

59.Буддизм іліміндегі 4 ақиқат және қиналыстан шығу жолдары

60.Абай философиясындағы әлеуметтік мәселелердің көтерілуі

61.Қазақ фил.ның қалыптасу ж\е даму ерекшелік

62"Индустриалды","информациялық","ашық қоғам"

63. Табиғат және қоғам.

65.Болмыс және материя ұғымдары

66. А.Эйнштейн теориясының философиялық маңызы.

67. Орыс философиясының тарихы.

68.Қозғалыс формалары, «даму» ұғымы

69. Ф.Энгельс адам жаратылысы туралы

71 Диалектика заңдылықтар мәні.

72.Марксизм фил адамның мәні туралы

73.Көне үнді фил.ның даму ерекшеліктері

74.ҚР. дамуындағы стратегиялық бағыттар

75.Фил-ның негізгі функциялары.

76 Неотомизм философиясы

77 Диалектикалық категориялар жүйесі

78 Шәкәрім философиясдағы «ұждан» ұғымы

79 Абайдың дінге көзқарасы

80 Фил тарихдағы адам, тұлға мемлекет туралы идеялар

81. М.Шаханов поэзиясындағы «рухани құндылықтар» мәселесі.

82 XX ғ қазақ фил.ның даму кезеңдері.

84.Неотомизм философиядағы адам мәселесі.

85.Жүсіп Баласағұн философиясындағы бақытты болу идеясы.

86.Ұлттық сана және мәдениет

87.Фрейд фил.дағы “сублимация” ұғымы.

88. А.Иассауидің сопылық философиясы

89.Номинализм және реализм

90.Қазақ фил.дағы өмір мен өлім мәселесі