- •1. Прадмет і задачы курса “Гісторыя Беларусі”. Фармацыйны і цывілізацыйны падыходы да вывучэння гісторыі. Перыядызацыя гісторыі Беларусі.
- •2. Першабытная эпоха, яе асноўныя этапы і іх характарыстыка. Першабытнае грамадства на тэрыторыі Беларусі.
- •3. Генэзіс усходнеславянскіх плямен і іх рассяленне на тэрыторыі Беларусі, грамадскае і гаспадарчае развіццё. Раннія этапы этнагенэзу беларусаў.
- •4. Станаўленне еўрапейскай сярэднявечнай цывілізацыі. Феадальна-саслоўны лад, роля дзяржавы і царквы ў Сярэднія вякі.
- •5. Утварэнне дзяржаў на тэрыторыі рассялення ўсходніх славян. Адносіны Полацка і Турава з Кіевам і Ноўгарадам у IX – xі стст.
- •7. Барацьба з іншаземнымі захопнікамі ў першай палове XIII ст. (крыжакамі і мангола-татарамі), складванне перадумоў палітычнага аб¢яднання.
- •6. З’яўленне хрысціянства на беларускіх землях. Развіццё культуры ў IX–xі стст., і дзейнасць беларускіх хрысціянскіх асветнікаў.
- •8. Утварэнне вкл і яго развіццё на першапачатковым этапе існавання (ад Міндоўга да Віценя). Знешняя палітыка князёў Гедыміна і Альгерда.
- •9. Унутраная і знешняя палітыка вкл у перыяд з апошняй трэці xіv па канец XV ст.: паступовы геапалітычны паварот на Захад. Барацьба праваслаўнай знаці за захаванне сваіх правоў (вайна 1430-х гг.).
- •10. Дзяржаўны і сацыяльна-палітычны лад вкл у хіv–XVI стст.
- •11. Сацыяльна-эканамічны лад вкл у другой палове хііі–XVI стст. Фарміраванне фальваркава-паншчыннай сістэмы гаспадаркі і афармленне прыгоннага права.
- •12. Знешнепалітычнае становішча вкл у канцы XV – першай палове XVI ст.: адносіны з Маскоўскім княствам; барацьба з крымскімі татарамі.
- •13. Культура эпохі Адраджэння ў Еўропе і ў вкл.
- •14. Складанасці палітычнага становішча вкл у сярэдзіне XVI ст. (Лівонская вайна і Люблінская вунія). Становішча вкл у Рэчы Паспалітай.
- •15. Рэфармацыя і Контррэфармацыя ў вкл. Берасцейская царкоўная вунія.
- •16. Унутраныя і знешнія канфлікты на беларускіх землях у канцы XVI – першай трэці XVII cт.: гарадскія паўстанні, інтэрвенцыйная вайна 1604 – 1618 гг.
- •17. Войны і сацыяльна-палітычныя канфлікты Рэчы Паспалітай сярэдзіны XVII ст. (1648 – 1651, 1654 – 1667, 1655 – 1660 гг.).
- •18. Барацьба магнацкіх груповак у канцы XVII – пачатку XVIII ст. Паўночная вайна. Апошнія спробы аддзялення вкл ад Рэчы Паспалітай.
- •19. Дзяржаўны і грамадска-палітычны лад Рэчы Паспалітай. Палітычны крызіс XVIII ст. І яго прычыны.
- •20. Культурнае, рэлігійнае і этнічнае развіццё беларускіх земляў у XVII – XVIII стст. Век Асветніцтва. Уплыў Асветніцтва на культуру Беларусі.
- •21. Падзелы Рэчы Паспалітай. Уключэнне беларускіх земляў у склад Расійскай імперыі (1772–1795 гг.).
- •22. Палітыка Расійскай імперыі на далучаных беларускіх землях у канцы XVIII – пачатку XIX ст.
- •23. Вайна 1812 г. І Беларусь.
- •24. Грамадска-палітычны рух на беларускіх землях у першай палове XIX ст. Паўстанне 1830 – 1831 гг. І яго вынікі.
- •25. Сацыяльна-эканамічнае развіццё Беларусі ў першай палове XIX ст. (да 1861 г.). Крызіс феадальна-прыгонніцкай сістэмы.
- •26. Культура і асвета ў Беларусі ў канцы XVIII –сярэдзіне XIX ст. Зараджэнне новай беларускай літаратуры.
- •27. Буржуазныя рэформы 60 – 70-х гг. І контррэформы 80 – 90-х. Гг. XIX ст. Асаблівасці іх правядзення ў Беларусі.
- •28. Паўстанне 1863 – 1864 гг. У Беларусі і яго вынікі.
- •29. Грамадска-палітычны рух у апошняй трэці XIX – пачатку XX ст. У Расіі і Беларусі. Народніцтва і марксізм. Станаўленне беларускага нацыянальнага руху.
- •30. Асаблівасці працэсу фарміравання беларускай нацыі ў другой палове XIX ст.
- •31. Сацыяльна-эканамічнае развіццё Беларусі ў апошняй трэці хіх – пачатку хх ст. Станаўленне і развіццё капіталізму.
- •32. Беларусь у перыяд рэвалюцыі 1905 – 1907 гг. І паслярэвалюцыйны перыяд 1907 – 1914 гг.
- •33. Беларусь у гады Першай сусветнай вайны.
- •34. Лютаўская рэвалюцыя 1917 г. І Беларусь. Уздым нацыянальна-вызваленчага руху.
- •35. Кастрычніцкая рэвалюцыя 1917 г. Усталяванне ўлады бальшавікоў у Беларусі і першыя мерапрыемствы новай улады.
- •36. Пазітыўныя тэндэнцыі ў нацыянальна-дзяржаўным будаўніцтве, эканамічным і культурным жыцці бсср у 20-я гг. XX ст.
- •37. Рух да стварэння нацыянальнай дзяржаўнасці ў канцы 1917 – на працягу 1918 г. (I Усебеларускі з¢езд, утварэнне бнр).
- •38. Стварэнне бсср як бальшавіцкай альтэрнатывы бнр. Савецка-польская вайна 1919–1920 гг. Рыжскі мір.
- •39. Станаўленне і ўмацаванне савецкай таталітарнай сістэмы ў 30 – гг. XX ст. Індустрыялізацыя. Калектывізацыя сельскай гаспадаркі.
- •40. Заходняя Беларусь у складзе Польшчы (1921–1939 гг.).
- •41. Пачатак Другой сусветнай вайны і аб¢яднанне Заходняй Беларусі з бсср.
- •42. Напад гітлераўскай Германіі на ссср. Абарончыя баі на тэрыторыі Беларусі.
- •43. Усталяванне гітлераўскага акупацыйнага рэжыму. Дзейнасць калабаранцкіх арганізацый.
- •44. Партызанскі рух і падполле на тэрыторыі Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
- •45. Беларуская наступальная аперацыя і вызваленне Беларусі ў 1944 г.
- •46. Грамадска-палітычнае жыццё і цяжкасці аднаўлення народнай гаспадаркі ссср і бсср у першае пасляваеннае дзесяцігоддзе (1944–1953 гг.).
- •47. Дэсталінізацыя грамадска-палітычнага жыцця, эканамічныя, сацыяльныя і культурныя змены ў ссср і бсср у сярэдзіне 50-х – першай палове 60-х гг. XX ст.
- •48. Бсср ад сярэдзіны 60-х да сярэдзіны 80-х гг. Хх ст. Здабыткі і праблемы ў грамадска-палітычным, эканамічным і культурным жыцці.
- •49. Крызіс і разбурэнне савецкай палітычнай сістэмы (1985–1991 гг.). Палітыка перабудовы
- •50. Распад ссср і ўтварэнне незалежнай Рэспублікі Беларусь.
- •51. Асаблівасці дзяржаўнага ладу і эканамічных рэформаў Рэспублікі Беларусь 1992–1994 гг. Канстытуцыя 1994 г.
- •52. Рэспубліка Беларусь на сучасным этапе. Асноўныя напрамкі знешняй і ўнутранай палітыкі.
40. Заходняя Беларусь у складзе Польшчы (1921–1939 гг.).
В 1921 г. на Рижских мирных переговорах Польши при помощи Антанты удалось присоединить к своему государству западную часть Беларуси (Гродненскую, восточные уезды Виленской и западные уезды Минской губерний). В Западной Беларуси проживало 4,6 млн человек, из них 85% - в деревне и 15% - в городе. Правящие круги Польши рассматривали Западную Беларусь только как источник дешевого сырья, рабочей силы и рынок сбыта для польской промышленности. Кроме того, в планах Польши ней предназначалась роль военного плацдарма в случае войны с СССР.
Новые фабрики и заводы в Западной Беларуси не строились. Большинство промышленных предприятий - мелкие фабрики и заводы - занимались переработкой продуктов сельского хозяйства и некоторых видов местного сырья. Преобладали пищевая и деревообрабатывающая отрасли промышленности. Рабочие работали по 12 - 14 часов, а получали зарплату в 1,5 - 2 раза меньшую, чем в центральных районах Польши. Хищнически уничтожались природные богатства Западной Беларуси, площадь лесов уменьшалось, особенно безжалостно уничтожалось Беловежская пуща. Более 80% населения Западной Беларуси занималась сельским хозяйством. Но у крестьян было мало земли, и поэтому в начале 20-х гг. польское правительство провел земельные реформы, которые включали: продажа через Земельный банк части помещичьей земли мелкими наделами - парцэлями, камасацыю - сведение в один удел мелких крестьянских полосок с одновременным выселением на хутор. Польское правительство начал заселять белорусские земли военными колонистами-колонистами, большинство которых составляли польские офицеры и унтер-офицеры. Они получали бесплатно или за небольшую цену земельные участки по 15 - 45 га. Помещики, кулаки и колонисты жестоко эксплуатировали крестьян, беднеет и массово разорялись. Многие из крестьян выезжали в поисках лучшей доли в страны Западной Европы, США, Канаду.
Рабочие Западной Белоруссии страдали жесткий национальный гнет и политическое бесправие. Белорусов не хотели считать нацией. Осуществлялась насильственная полонизация белорусского населения: закрывались существовавшие до сих пор белорусские школы, учительские семинарии, которые являлись базой подготовки педагогов для этих школ, останавливались издания белорусских газет, запрещалось использование белорусского языка в государственных учреждениях. К этому добавлялось религиозные нетерпимость польских властей к православному большинству белорусского населения. Из 500 существовавших в Западной Беларуси православных церквей более 300 были преобразованы в католические костелы.
Рабочие Западной Беларуси не мирились со своим тяжелым положением, вели борьбу против угнетателей. В первые годы польского господства борьба приобрела партизанский характер. Партизаны сжигали имения помещиков, усадьбы колонистов, делали налеты на полицейские участки. В национально-освободительном движении существовали два направления: революционно-освободительное и национально-демократический. Революционно-освободительное направление возглавляла Коммунистическая партия Западной Беларуси (КПЗБ), созданная в 1923 г. руководство КПЗБ вело линию на дальнейшее развертывание партизанского движения и доведение его до смены политической власти в Западной Беларуси. Организаторами революционного движения были: I. Логинович, С. Притыцкий, В. Царук, В. Хоружая и др. Под организационным влиянием КПЗБ в 1926 г. оформилась массовая политическая организация - Белорусский крестьянско-рабочая громада (БСРГ) во главе с известным белорусским ученым, общественным деятелям Б. Тарашкевичем. Ее программа включала следующие требования: самоопределение Западной Беларуси, создание рабоче-крестьянского правительства, передача земли крестьянам без выкупа. Правительство Пилсудского разгромил Грамаду, бросив в тюрьму несколько сотен активистов.
Летом 1935 г. началось крупное выступление нарочанских крестьян-рыбаков, в котором участвовало около 5 тыс. Человек. Причиной послужили попытки властей лишить крестьян права ловить рыбу. Руководила борьбой рыбаков КПЗБ. Борьба нарочанских рыбаков велась вплоть до 1939 г.
В конце 30-х гг. начался спад рабочего и крестьянского движения. Этому способствовал необоснованный роспуск в 1938 г. Исполкомом Коминтерна КПЗБ. Роспуска КПЗБ предшествовали сталинские репрессии в 1936 - 1937 гг. ее руководящих работников. В числе арестованных были члены ЦК КПЗБ I. Логинович, А. Славинский, А. Ольшевский, В.Хоружей, десятки активных деятелей национально-освободительного движения.
Своей упрямой борьбой рабочие Западной Белоруссии засвидетельствовали стремление к воссоединению с Советской Белоруссией, консолидации в едином государстве.
Судьбу Польши решило заключение 23 августа 1939 пакта о ненападении между СССР и Германией, который был дополнен секретными протоколами, по которым территория Польши делилась на сферы влияния СССР и Германии. Устанавливалось, что граница этих сфер должна проходить по линии рек НАРЭ, Буг, Висла, Сан. Западная Белоруссия и Западная Украина признавались сферой интересов СССР. Протоколы, как и заключенный 28 сентября 1939 г. договор о дружбе и границе между СССР и Германией, являлись грубым нарушением прав польского народа на самоопределение, новым разделом Польши, хотя объективно восстанавливали национальные права белорусского и украинского народов, нарушены условиями Рижского договора 1921 г. 17 сентября 1939 г. советские войска вступили в Западную Беларусь и к концу месяца полностью заняли ее. Начались политические и социально-экономические преобразования.
