Археологияның зерттеу тарихы: ғылыми табиғи әдістер мен деректер

Мақсат: археология ғылымында кенінен қолданылатын жаратылыс тану ғылым әдістеріне талқылау жасау

Жоспар:

1. Дендрохронология.

2. Палеомагнетизм.

3. Термолюминесцент әдісі.

Әдістемелік нұсқау:Зерттеу объектілерінің уақытын қою тарихи зерттеудің негізгі қызметі. Нақты уақытын қоюдың өз ерекшелігі бар, бірақ сонымен қатар мұнда абсолютті мерзмд қоюдын маңызы цивилизацияның даму деңгейін, өзара әсерді және әлеуметтік факторлардың арасындағы байланысты білуге мүмкіндік береді.

Сондайақ осы әдіспен қоса жазбадеректерде де қолайлы.алайда ең ежелгі жазба ескертк3штер б.з.б. 4 мыңжылдық а жататыны белг3л3. Сол дәуірде уақыт қоюдың еш әдісі болмағандықтан қазіргі уақытта тек табиғи әсердің күшімен анықтауға болады. археологтардың айтуы бойынша көптеген қазбаларды тиіспей, сол күйінде жаңа ұрпаққа қалдыру керек, себебі болашақта прогрестің әсерінен мерзім қоюдың басқа да тиімді әдістері пайда болады деуде.

Дендрохронология.

Ағаштың жасын оның бойында өскен жүзіктердің арқасында білуге болатыны ежелден бәріне таныс. ағаштардағы жүзіктердің орналасуы әр маусымда әр түрлі. Ағаштың өсіп дамуына әр түрлі сыртқы және ішкі факторлар әсер етеді. Ағаштың жүзіктері ежелде болған оқиғаларды сипаттаушы ретінде келесі позицияда қызмет етеді:

1. өткеннің уақытын анықтаушы;

2. дендрохронологиялық шкаланы жасаушы;

3. табиғи процестердің анықтаушысы.

дендрохронологияның негізін салушы: Ф.Н. Швидов (1892 г.) «Дерево как летопись засух» // Метеорологич. вестник №5., Дуглас.

Бұл әдістің негізгі – ағашта өскен әрбір жүзіктің әр жылды дұрыс анықтап беруінде.

Ең ұзақ өмір сүретін ағаштар - Орталық Канаданың Сьерра-Невада тауының бойында өсетін. 3 000 метрге дейін өседі.ежелде оның биіктігі 4600 ге дейін жеткен.

Секвойя - Тынық мұхитының солтүстік Американың ылғалжы жерінде мекендейді.

Орталық Азия өсетін Аршалық ағаштардың кейбіреуінің жасы – 1500-2000жыл

1968-1990 жылдары КСРОда зерттеу жұмыстарына келесілер қолданылды:

Шығыс шыршасы – 600 жыл

Қарағай – 525 жыл

Сібірлік балқарағай – 400 жыл

Сонымен, Еуропада өсетін ағаштардың жасы 3000 – 4000 жылдан аспайды. Сол себепті дендрахронологиялық шкаланы ұзарту үшін «қайта уақытты өлшеу» қолданылады.

Бұл әдістің қолданылуының мақсаты келесі өсетін ағаштардың өз ерекшеліктеріне және өсетін орнына сай бір бірімен сабақтас ету.

Ол үшін бір орында өсетін ағаштардың бірнешеуі зерттеуге алынады. Олар ағаш бойында өсетін жүзіктердің өсіп, өніп және жойылуын қарастырады.

Көптеген зерттеулерден кейін, жаңа әне өте ескі ағаштарды кесіп, екеуін салыстыра зерттейді.

Еуропа дендрохронологиялық зерттеулер кешірек өткізіледі. Соған қарамастан қазір Еуропада ағаштардың жүзіктерін зерттейтін 20 зертханалар жұмыс істеуде.

Б.э.д 5300 жылдық еуропалық мастер – хронологиялық емен ирландық және германдық емендер арқылы жасалды.

Дендрохронологияның тәжірибелік пайдасы Мангазеиде қоныстануда жақсы байқалады. Ол жақта үлкен аяздарға төзген ағаштар қалған.