3.2 Қазақстандағы туризм индустриясы құрылымы

Қазақстандағы туристік коммуникациялық тарауларындағы маркетингтік ерекшеліктер. Әлемдік туристік индустриясы жаңа нарықтарда қажет етсе, ондай жағдайда Қазақстан толығымен Орталық Азиялық аймақта келешегі бар бағытта өз орнын таба алады. Соңғы жылдарда мемлекет туристік индустрияны құруға арналған негізгі блоктар сұрақтарын шешімдерін қамсыздандырды. Осы орайда мысалға айта кететін болсақ – кластерлік бастамалар өткізілді, нәтижесінде экономика секторларының артықшылығының тараулары енгізілді. Бүгінгі күнде талқыға түсіп жүрген өзекті мәселелер туристік индустрияның әлемдік нарыққа шығуы.

Маркетинг пен турөнімді жылжытуды қамтамасыз ету үшін әлемге белгілі халықаралық туристік көрмелерге белсенді қатысу, облыстың туристік оң имиджін қалыптастыру жөніндегі іс-шараларды жүзеге асыру:

Облыстық ұлттық турөнім экспорты стратегиясын әзірлеу, евразиялық тарихи даму факторларын ескере отырып, туризм саласындағы халықаралық ынтымақтастықты дамыту;

Облысты танымал ету және облыс аумағында жұмыс істейтін шетелдік қоғамдастықтар мен халықаралық ұйымдар өкілдерін оның қонақжайлылығымен таныстыру;

Облыстағы туризмнің мамандандырылған түрлерін дамыту жоспарын әзірлеу;

Аудандарда ауылдық және көркемпаздық туризмді дамыту жөнінде шаралармен қамтамасыз ету;

Әртүрлі туристік танымдық және көңіл көтеру объектілерін – облыс халықтарының тұрмыстық мәдениеті негізінде этнографиялық орталықтар, тақырыптық саябақтар ашу;

Туристік қызметтердің ішкі және сыртқы нарықтарында туристік өнімді жарнамалық-ақпараттық жылжытуды қамтамасыз ету.

Қазақстанның туристік тауарларының алға жылжуының бірінші орындағы тапсырмасы-имидждарын құру және саяхаттап келуші туристердің қызығушылықтарын арттыратын Қазақстан жайындағы қызықты оқиғалар немесе аңыздар (мифтар). Осыған байланысты бірнеше мысал:

- Әлемдегі ең алғашқы көшпенділер пайда болған, Қазақстан номадтардың отаны болып табылады;

- Болжаулар бойынша, Қазақстандағы Алтай таулары мистикалық Шамбалдар, буддистер жеріндегі жұмақтың отаны болып табылады;

- Қазақтан шекарасындағы сиқырлы Каспий теңізі - ол әлемдегі жалғыз ішкі теңіздердің бірі;

- Қазақстан қызғалдақтың ең алғаш өсіп шыққан жері болып табылады;

- Қазақстан - жабайы және ұшы-қиыры жоқ табиғаты мен әртүрлі кереметі бар мекен;

Келесі қадам туристік тауарларды алға жылжытудағы аспап-құралдарды айқындау. Бірінші орында ең тиімді маркетингтік стратегия ол халықаралық туроператорлар арқылы жарнамаларды пайдалану. Халықаралық операторлардың көпшілігі Қазақстанға Орта Азияның басқа елдерімен бірге қарым-қатынас жасауды ұсынады. Ал Қазақстан бір жеке туристік бағыт ретінде тек ұсақ туристік агенттіктерді ғана ұсына алады. Сондықтан да қазақстандық туристік тауарларды алға жылжытуды дайындау кезінде халықаралық ірі және орташа туроператорлармен қарым-қатынас орнату және Қазақстанды жеке бағытта орнықтыру қажет.

Туристік нарық тұтынушылары баспалар да, теледидар мен радио да (толығымен суреттеу, фотосуреттер, жазба пікірлер) қанағаттандыра алмайтын ақпараттар жағынан сұраныстары жоғары деңгейде. Туристердің көпшілігі ыңғайлы және ұтымды тәсілдер турларын таңдап алады: яғни туристік интернет порталдарда, іздеу жүйелері арқылы.

Ешқандай күдіксіз, туризмнің интернет арқылы дамуы көптеген пайдалар әкеледі. Интернет аудиторияны кеңінен қамтиды және де, онда көптеген фотосуреттер мен мәтіндерді орналастыруға болады. Бірақта, айтылып кеткен зерттеулерге сүйенер болсақ, интернетті пайдалану Қазақстандағы туристік тауарлардың алға жылжуына маркетингтік құралдарда интернет пайдалы болып табылмайды, өйткені отандық туроператорлар әлемдік нарықта әлі ерекше таныла қоймаған және де көптеген жеке туристер ондай ұсыныстарға қатты мән бере бермейді.

Алға жылжудың тағы бір түрлерінің бірі ол – тікелей туристік көрмелерге қатысып отыру. Мұндай көрмелерге қатысудан кейін, Қазақстанның туристік тауарлары тұтынушылар шеңберіне кеңінен танылғаннан соң тұтынушыларға оң әсерін тигізе алады. Бүгінгі күнде көрмелер Қазақстанда туристердің назарын аударуда көрмелердің мүмкіндіктері шектеулі болып тұр, өйткені келушілердің көпшілігі көрмеге бармай тұрып өздерінің туристік бағыттарын таңдап анықтап қойған.

Дегенмен қазақстандық көрме, Қазақстанымыздың назар аударарлық, көңіл бөлерлік жерлері мен «Гулдер» ансамблінің өз өнерлерін көрсетулері келушілердің қызығушылықтарын арттырып, туристік саладағы мамандардың да назарынан тыс қалған жоқ. Осындай көрмелердің нәтижесінде көрмелерді ұйымдастырушылары, Қазақстан көрмесі Азия, Австралия және Океания елдерінің арасында бірінші орынға ие болды. Көрмелерде туристер тек қана ұсынылған бағыттармен ғана таныспайды, сонымен қатар елді мекендермен, мәдениетімен, салт-дәстурлерімен де танысады.

Туристік тауарларды алға жылжытудың тағы бір тиімді тәсілі ол әлемге әйгілі ағымдағы және жаңа ақпараттарға қосылу, олар Pojуgjott, Lonelу және Routard.

Осы жол көрсетушілер сыналған туристердің библиясы болып табылады. Жаңа бағытты таңдауда туристер міндетті түрде осы деректерге сүйенеді. Сондықтанда ылғи да болып жатқан, алдағы уақытта болатын туристік бағыттармен және де басқа тараулар шарттарымен таныстырып, ақпараттар ағымын толықтырып, жаңартып отыру қажет. Бұл жоғарыда аталып кеткен стратегиялардан басқа көптеген туристік ағымдардың ұлғаюына әсер ететін жанама акциялар бар.

ІРК International компаниясының ұйымдастыруымен өткен, «World Travel Monitor 2006» (Пиза, Италия) форумында, «Туристік тарауларға киноиндустрияның әсер етуі» деген тақырыпта зерттеу ұсынылды. Бұл зерттеу «Peter Roth Marketinq» компаниясында жүргізілді.

Мысалға келтірілген фильмдердің бірі, Стивен Спилбергтің «Үшінші деңгейдегі қарым-қатынас» фильмі, негізінен бұл фильм толығымен «Devils Tower» (ФҚШ ұлттық ескерткіші, Вайоминг штаты) аймағында түсірілген. Өткізілген зерттеулер нәтижесі бойынша бұл ескерткішке келушілердің саны 1978 жылы (74%) және фильмді түсіріп кинотеатрлармен теледидарлардан көрсеткеннен кейін 1981 жылы (39%). «Властелин Колец» фильмін көрсеткеннен кейін Жаңа Зеландияда туризмнің дамуына әсер етті. Бұл фильм туристік ағымды 10%, ал қаражат жағынан ел үкіметінің өтінішіне сай кірісті 400 млн. долларға ұлғайтты. Фильмнің негізінде арнайы интернет-сайт ашылды, фильм түсірілген жердегі, жергілікті турлармен таныстыратын, туроператорлар жайында ақпараттар енгізілді. Соңынан айтылған қорытындылар бойынша, мұндай маркетингтік құралдар, мыс, фильмдер олар тек қана қосымша факттер ғана.

Ұлттық фестивальдар мен ойындар өткізу де қазақстанға саяхаттап келушілердің санын арттыруы мүмкін. Өйткені, Германияда өткен футбол-2006 бойынша халықаралық чемпионаты 2 млн. шетел халқының қызығушылығын арттырды. Бұл факт Германияны тек туристік бағыт ретінде ғана емес, сонымен қатар олардың ұлттық имиджін де жоғарылатты. Осыған орай немістердің орталық агенттігі (Doutsche Zentrale fur Tourismus) Германияға келуге талап етушілер саны 61% , келгісі келушілер саны 27%.

Anhojt GMI Nation Brand Indeх рейтингісіне қарағанда Германия 2006 жылы Канададан кейін үшінші орында.

2011 жылдың қаңтар-ақпан айларында Қазақстанның оңтүстік астанасында VІІ қысқы Азиялық ойындары өтеді деп күтілуде. Спорттық ойындар өтетін негізгі жерлер «Медеу» мұз айдыны мен «Шымбұлақ» шаңғы жолдары болып табылады. Осыдан кейін Қазақстанда осы мерекелік әрекеттердің арқасында туристердің назарына ілінуі керек. Бұл Алматыдан шығу және келу туризмін ұлғайтады және де Алматы қаласының ғана емес барша Қазақстанның имиджін жоғарылатады. Бұл үшін құрылыс жұмыстарын жөнге келтіріліп, халықаралық стандарттарға сай ету қажет. Соңынан айта кететін жай антижарнама ол бәрібір жарнама болып қала береді. «Борат» фильмін көрсету: «америка мәдениетін Қазақстан халқы үшін меңгеру», бұның барлығы Lonely абыройлы жол көрсетушілері 2007 жылы туристік бағыт саласының жоғарылауына әсерін тигізді. Осы фильмді көрсеткеннен кейін Қазақстанның қонақүйлеріне келушлер саны интернетте 300% өсті.