2. Жұмыс жағдайындағы ауа алмасуы

Еңбек қызметiнiң процессiндегi қызметкерлердiң өмiрi мен денсаулығын сақтау жүйесіне маңызды орын алады. Ол заңға сүйенген, әлеуметтiк-экономикалық, ұйымдастыру-техникалық, санитарлық-гигиеналық, емдiк-алдын алу, реабилитациондық және басқа шаралардан тұрды. Өндiрiстегi адам өмiріне және жұмыс қабiлеттiлігіне ықпал ететiн әр түрлi факторлар мен мәселелер бар.

Микроклиматтың қолайлы жағдайларында адам жылулық күйді сезеді, сонымен бірге еңбектiң тиiмдiлiгі және ауруларға шалдықпаудың маңызды шарты болып табылады.

Қызметкерлерге жайлы еңбек жағдайлары, денсаулығы, көңiл күйі және жұмысқа қабiлеттiлiгінiң ұтымды динамикасын қамтамасыз ететiн бөлмелер, жұмыс орындары және iшкi ортаның күйi жақсы болуы керек болады. Жақсы және өнiмдi жұмыс үшiн өндiрiстiк бөлмелердегi (температура, ылғалдылық және ауаның қозғалыс жылдамдығы) метеорологиялық жағдайлары белгілі бір қатынаста болуы керек.

Сонымен бірге, бөлмедегі желдеткіш адамның көру жұмыс қасиеттігіне, физикалық және моральдік әсерін тигізеді, яғни еңбектің өнімділігіне, өнімнің сапасына және өнеркәсіптік жарақаттануға әсерін тигізеді.

Еңбекке жақсы әсерін тигізу үшін бөлмедегі желдеткіш мына нормаларға сәйкес келуі керек:

- жұмыс орындағы желдеткіш «Жергілікті және жалпы желдеткіш. Ор-тақ талаптар» ережесіне жұмыстың сипаттамасы сәйкес келуі керек.

- жұмыс орыны мен қоршаған орта арасында дұрыс ауаалмасу жүру керек және шамасынша жұмыс орнында ауа ағыны бірқалыпты таралуы керек.

- жұмыс орындарында зиянды газдар мен артық ылғалдың жиналуына жол берілмеуі керек.

- желдеткіш басқа да зиянды факторлар тудырмауы керек (шу және т.б.), және де электр және өрттен қауіпсіз болуы керек.

Қорытындылай келе, жоғарыда жазылған кемшіліктерге тоқтала отырып, бөлмеде ауа тазарту жүйесіне(желдеткіш) ерекше көңіл бөлу қажет.[14]

3.3 Ауа алмасуды есептеу әдісі

Егер әрбір белгіленген учаскеге сәйкес ұзындығы l, жергілікті кедергілер коэффицентері қосындысы ; және q шығындар, сонымен қатар алдын ала анықталған ν жылдамдық шамалар арқылы ауа алмасуды есептей келе оның диаметрын d және қысым шығындары p анықтауға мүмкіндік аламыз. [22] Диаметр келесі формула арқылы анықталынады:

(3.1)

Жергілікті кедергі шығыны коэффициенті жергілікті кедергілерден өтуге кеткен шығындарын көрсететін динамикалық қысым сандарын көрсетеді. Желінің әр учаскедегі қысым шығыны формуласымен анықталады:

(3.2)

мұнда λ – құбырдың мөлшеріне және бұжырлық дәрежесіне, жылдамдығына тәуелді үйкеліс кедергісінің коэффициенті. [16]

Ауаалмасудың ең оңтайлы есептеу әдісі белгіленген учаскелердегі мына шамаларды l, , q және ν есептеу арқылы немесе олардың мәндерін d,жәнекестеден жазып алып, сосын формула арқылы p мәнін табуға болады.[21]

Сурет - 3.1 Ауа өткізгіштің есептік сұлбасы

Менің жұмысымда 3.1-суретте көрсетіліп отырған объектінің ауа алмасуы жоспарланған. Участкелерде есептеу магистралдары әріптермен көрсетілген ( а, ә, б, в, г –1-кестенің бірінші бағанын қараныз). Келтіріліп отырған суреттің схемасына сай масштабы бойынша учаскі ұзындығы (l – м, 1-кестенің екінші бағанын қараныз) және жергілікті кедергілер коэффицентері қосындысы ( , см.1-кестенің үшінші бағанын қараныз) берілген.

Суретте келтірілген а учаскесінде кірісіндегі қысым шығыны, екі бұрмасында және үштармақта – тармақтану шығындары болады. Алынған сорғыш құрылғыға арналған кірістің жергілікті кедергісі коэффициенті анықтауыш бойынша 0,7 тең етіп алынған. Дөңгелек бұрма (екеуі де бірдей) 90⁰ бұрышпен және дөңгелектің 2 радиусымен жобаланған. Оның жергілікті кедергі коэффициентіζ=0,15 тең.  Қосынды жергілікті кедергі коэффициенті а учаскесінде келесіге тең.[22]

(3.3)

ә және б жинақы учаскелерінде  қысымның жергілікті шығындары тек үштармақтарда болады, олар аз түрінде ескерілмейді. г учаскесіндегі қысым шығыны өтпелі келтеқұбырда желдеткішпен ∑ζ= 0,1 жергілікті кедергі коэффициентімен бағаланады (желдеткіштің және ауа өткізгіш учаскесінің шығатын тесігінің мөлшері әлі анықталмаған). в учаскесінде түсірме шахта орналасқан, жергілікті кедергі коэффициенті шығатынын ескере отырып, алынған құралымға 2,4 (жазық экранымен және оның салыстырмалы жоюымен 0,33 см, сурет-3.2) алынған. Өйткені үштармақтағы қысымның шығындарын алмаймыз, сонда в учаскесіндеаламыз.[15]

Сурет - 3.2. жазық экранды шығарғыш шахтасының сұлбасы

Есепті желдеткіштен қашықталған а учаскесінен бастаймыз, өйткені тапсырмаға сәйкес 11-12 м/сек ретіндегі жылдамдыққа бағдарланамыз. Осы учаскеге v=11 м/сек жылдамдықты бере отырып, (бұл мәнді 1 кестенің 6 графасына жазамыз) q=800 м³/сағ шығына сәйкес ауа өткізгіштің  диаметрін табамыз.

Есепті қосымша кесте бойынша жеңіл және ыңғайлы болады (А қосымшасын қараңыз). Ол үшін кестенің сол жақтағы вертикал графасында 11 м/сек жылдамдықты табамыз, ал сәйкес жолда берілген шығынға жақын 895 м³/сағ мәнін табамыз. Жолдағы осы санның қасында мәні көрсетілген, оны 8 графаға жазамыз. Осы екі сан ұқсас стандарттық 56.7мм диаметрі бар мәнді 5 графаға жазамыз.

Қосымша кестенің екінші вертикал графасына 11 м/сек алынған жылдамдықпен бірге  табамыз және есептік кестенің 7 графасына динамикалық қысымнаң сәйкесті мәнін жазамыз.[21] 

Есептеуді жеңілдету үшін алдымен 2  және 8 графаларының нәтижелерін көбейту жолымен (графа 9) анықтаймыз

содан кейін 9 және 3 графаларын қосып графа 10 анықтаймыз

одан әрі 7 және 10 графалары нәтижелерін көбейту жолымен р (графа 11) табамыз

12 графада қорытындыларын өсіріп, қысым шығындарын сәйкесті учаскелердің соңына дейін магистральдарға жазамыз.[16]

ә учаскесінде 11 м/сек жылдамдық бойынша қосымша кестеде 25,6 мм диаметрі үшін 2035 м³/сағ шығынын табамыз. 25,6 мм диаметрінде 1700 м³/сағ есептік шығынына келесі жылдамдық

және динамикалық қысым

Жоғарыда айтылғандай кестеге қарап мәндерді аламыз:

және сонымен қатар 6 формуласын қолданып келесі графаларды толтырмыз ал,5 болғандықтан 10 графа 9 графаға тең. 11 графа 8 формуласымен анықталынады .

б учаскесінде 11 м/сек жылдамдық бойынша қосымша кестеде 31 мм диаметрі үшін 2484 м³/сағ шығынын табамыз. 31 мм диаметрінде 2500 м³/сағ есептік шығынына келесі жылдамдық

және динамикалық қысым

Жоғарыда айтылғандай кестеге қарап мәндерді аламыз: және сонымен қатар 6 формуласын қолданып келесі графаларды толтырмыз ал болғандықтан 10 графа 9 графаға тең. 11 графа 8 формуласымен анықталынады .[16]

в учаскесінде 11 м/сек жылдамдық бойынша қосымша кестеде 31 мм диаметрі үшін 2484 м³/сағ шығынын табамыз. 31 мм диаметрінде 2500 м³/сағ есептік шығынына келесі жылдамдық

және динамикалық қысым

Жоғарыда айтылғандай кестеге қарап мәндерді аламыз:

және сонымен қатар 6 формуласын қолданып келесі графаларды толтырмыз ал болғандықтан 10 графа . 11 графа8 формуласымен анықталынады .

г учаскесінде 11 м/сек жылдамдық бойынша қосымша кестеде 248 мм диаметрі үшін 1295 м³/сағ шығынын табамыз. 248 мм иаметрінде 1400 м³/сағ есептік шығынына келесі жылдамдық .[15]

және динамикалық қысым

Жоғарыда айтылғандай кестеге қарап мәндерді аламыз:

және сонымен қатар 6 формуласын қолданып келесі графаларды толтырмыз ал болғандықтан 10 графа . 11 графа8 формуласымен анықталынады .

Жалпы кедергінің мәні:

Кесте – 3.1. Ауаөткізгішті есептеудің алынған мәліметтері

№ уч.	l, м		q м3/час	d мм	v м/сек	кг/м2	1/м			p кг/м2	p’ кг/м2
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
а	8	1,0	800	160	11,0	7,4	0,102	0,816	1,816	13,4	13,4
ә	4	0,5	1700	236	10,8	7	0,068	0.272	0.272	5,4	11,8
б	2,5	0,2	2500	282	11,07	7,49	0,053	0,13	0,13	2,5	14,5
в	2	0,1	2500	282	11,07	7,49	0,053	0,11	0,21	1,6	18
г	12	2,0	1400	240	11,87	8,61	0,084	1,00	3,40	25,8	47,2

P_max = P_а+P_ә+P_б+P_в +P_г= 48,7 Па (3.21)

Сонымен желдеткіштік жүйенің қысым шығыны P_max = 48,7 Па тең.

Жүйенің байқаусыздан болатын кедергісін болдырмау үшін, керек қысым желдеткіш тудыратын қысым есептелгеннен 10% артық болу керек:

P_керек = 1.1*P = 53,57 Па (3.22)

Бөлмеге төмен қысымды қондырғы орнатуымыз керек, себебі P_керек<1кПа.

Желдеткіш тудыратын қысым, оның өнімділігі V_керек (м/сағ) және керек қысым арасындағы тәуелділікке байланысты аэродинамикалық мінездемесі бойынша осьтік желдеткіш таңдаймыз(жүйе кедергісі 200 Па-ға дейін).[15]

Қосымша шығындарды есепке ала отырып, бізге керек желдеткіш өнімділігі 10% өседі:

V_керек = 1.1* G = 5908,65 м/сағ (3.23)

Анықтама бойынша ПӘК-і n=0.65 МЦ4 типті осьтік желдеткіш таңдаймыз.[14]

Кесте - 3.2 Осьтік желдеткіш сипаттамасы

Техникалық сипаттамасы	Мәні
Рұқсат етілетін аудан:	15-22 кв. М
Пульт д/у:	Бар
Қуат (салқындату):	2,05 кВТ
Қуат (жылыту):	2,05кВТ
Қуат (қолданатын):	0,73 кВТ
Ауа шығыны:	348 кв.м/час
Өлшемі (Е*Б*Ұ) мм:	758*260*155
Сыртқы блоктың шуы, дБ	42