Практыкаванне № 68. Падзяліце тэкст на сэнсава-граматычная часткі і абзацы. Абазначце тэмы, падтэмы і мікратэмы. Укажыце сродкі міжфразавай сувязі ў тэксце.

Маніторы і здароўе

Манітор з’яўляецца крыніцай амаль усіх відаў электрамагнітных выпраменьванняў. У залежнасці ад уздзеяння на аб’ект гэтыя выпраменьванні бываюць іанізуючымі і неіанізуючымі. Да іанізуючых адносіцца рэнтгенаўскае выпраменьванне, якое шырока выкарыстоўваецца ў медыцыне, да неіанізуючых

– электрамагнітнае выпраменьванне. Рэнтгенаўскае выпраменьванне пры пэўнай дозе выпраменьвання можа выклікаць узнікненне злаякасных пухлін. У сваю чаргу электрамагнітныя палі звышнізкай частаты не ўяўляюць пагрозы для здароўя чалавека, аднак з прычыны таго, што іх уздзеянне дасканала не вывучана, рэкамендуецца паменшыць або звесці сустрэчу з імі на нуль. Большасць карыстальнікаў у час працяглай працы з маніторам адчуваюць боль у вочных яблыках, слёзацячэнне ці, наадварот, сухасць, пачырваненне вачэй. Пры гэтым часта непакоіць галаўны боль, з’яўляецца хуткая стамляльнасць. Асаблівасцямі дысплейнага выяўлення з’яўляецца яго высокая частата кадраў, адносна нізкая кантрастнасць, а таксама той факт, што манітор з’яўляецца крыніцай святла. Усё гэта магло прывесці да ўзнікнення камп’ютэрнага зрокавага сіндрому. Такім чынам, рана ці позна КЗС узнікае ў кожнага карыстальніка. Адрозніваецца толькі час, неабходны для ўзнікнення сімптомаў. Для прафілактыкі КЗС рэкамендуецца захоўваць мінімальныя патрабаванні да манітору і праводзіць комплекс практыкаванняў для вачэй. Існуе мноства розных методык такіх практыкаванняў, якія можна знайсці па адрасе www.gi.ru.

Практыкаванне № 69. Перакладзiце словы. Утварыце прыметнiкi ад дадзеных назоўнiкаў i складзiце з iмi словазлучэннi.

Сеть, рентген, равновесие, вещество, дисперсия, повреждение, многофазовость, дисплей, волна, процесс, бесконечность, результат, клетка, цикл, единица, цепь, влажность, целесообразность, сверхскорость, напряжение, опасность, устойчивость, восстановление, соответствие, блок, катод, источник, радиация, прочность, расчет, режим, функция, четность, определение, вычисление, импульс, число, спутник, период, диагностика, операция, прогрессия, тождество, идентификация.

Практыкаванне № 70. Зрабiце кампазiцыйна-структурны i лексiкаграматычны аналiз тэксту па дадзенай схеме:

1.Стыль (падстыль), тып тэксту.

2.Кампазiцыя (структурна-семантычныя часткi; тэма-падтэма-мiкратэма).

3.План тэксту.

4.Лексiчныя сродкi.

5.Марфалагiчныя асаблiвасцi.

25

6. Сiнтаксiчныя асаблiвасцi.

Вадкакрыштальныя экраны

Прыстасаваннi гэтага тыпу – адны з першых прыстасаванняў, якiя склалi канкурэнцыю электронна-прамянёвым трубкам у сiстэмах адлюстравання iнфармацыi. Прынцыповая схема сучаснага матрычнага вадкакрыштальнага экрана выглядае наступным чынам: слой вадкага крышталю, заключаны памiж дзвюма шклянымi пласцiнамi з узаемна перпендыкулярнымi плоскасцямi электродаў, падсвечваецца размешчанымi ззаду (у некаторых мадэлях – збоку, з тарца экрана) люмінесцэнтнымi крынiцамi белага святла. Шкло адначасова з’яўляецца палярызатарам; змяняючы напружанне на асобным элеменце, можна рэгуляваць якасць святла, якое прайшло скрозь яго. На шкляной пласцiне размяшчаюць трыяды каляровых святлафiльтраў, памеры якiх падобныя да памераў люмiнафорных трыяд на экране кiнескопа. Такiм чынам, у адным з вадкакрыштальных экранаў вiдарыс ствараецца 640х450х3 элементамi адлюстравання (трыяды чырвонага, зялёнага, сiняга колераў). Шырыня палосак электрода падобнага экрана ўсяго 5 мкм. Экран у поўнай меры здольны замянiць электронна-прамянёвы манiтор для персанальных камп’ютэраў.

Важнай праблемай на шляху стварэння матрычных экранаў усiх тыпаў з’яўляецца эфектыўнае кiраванне кожнай з ячэек экрана, агульная колькасць якiх можа дасягаць некалькiх мiльёнаў. Для гэтых мэтаў распрацавана тэхналогiя атрымання матрыц плёначных транзiстараў на аснове аморфнага крэмнiю.

Тонкаплёначная тэхналогiя дазваляе наносiць плёнкi аморфнага крэмнiю на шкляныя падкладкi, якiя з’яўляюцца адначасова асновай для вадкакрыштальнага (цi электралюмiнесцэнтнага) слою. Тыповы вадкакрыштальны экран, якi выкарыстоўвае твiст-эфект, змяшчае па 1 мiльёне элементаў адлюстравання i ключавых транзiстараў, мае памеры 15,8х15,8 см, каэфiцыент кантрастнасцi звыш 50:1 пры вугле агляду болей за 50.

Трэба адзначыць, тэмпы ўдасканальвання i росту прамысловасцi вадкакрыштальных экранаў настолькi вялiкiя, што да канца стагоддзя яны павiнны стаць асноўнымi канкурэнтамi электронна-прамянёвых трубак. Вiдавочна, толькi электралюмiнесцэнтныя экраны, тэмпы развiцця якiх яшчэ вышэй, змогуць прыняць сур’ёзны ўдзел у «спрэчцы» гэтых гiгантаў оптаэлектроннай тэхнiкi.

Практыкаванне № 71. Паспрабуйце злучыць некалькі сказаў у адзін, выкарыстоўваючы прыёмы кампрэсіі.

1.У навуковай літаратуры шмат увагі надаецца выкладу, абмеркаванню і доказу тэорый і гіпотэз. Гэтыя тэорыі і гіпотэзы яшчэ патрабуюць пацверджання. Мова навуковай літаратуры характарызуецца вялікай колькасцю лексічных і граматычных адзінак. Гэтыя адзінкі служаць для выражэння магчымасці інеабходнасці, праблематычнасці і іррэальнасці.

2.Дакладнасць навуковай мовы з'яўляецца важнай яе прыкметай.

26

Дакладнасць навуковай мовы ўсё ж дапускае і некаторую ступень іншасказання (напрыклад, неаднолькавыя асэнсаванні розных тэорый).

3.З дапамогай цеплавізараў можна вывучаць цеплавыя і тэмпературныя палі даследуемых аб'ектаў, выдзяляць ізатэрмы. Цеплавізары дапамагаюць параўноўваць тэмпературнае поле аб'екта з раней запісаным эталонным тэмпературным полем, выяўляць адхіленні ад нормы і г.д.

4.Унутраным фотаэфектам называецца з'ява ўзрастання электраправоднасці паўправоднікаў і дыэлектрыкаў пад уздзеяннем апраменьвання. Гэтую з'яву таксама называюць фотаправоднасцю.

5.Шырокае выкарыстанне складаных сказаў у кніжна-пісьмовых стылях цалкам заканамернае. Складаны сказ дазваляе спалучыць у адзінае цэлае вялікую колькасць слоў і тым самым выразіць больш складаную думку – падкрэсліць важныя сэнсавыя адценні, прывесці аргументы, даць падрабязнае абгрунтаванне асноўных палажэнняў і г.д.

Узор: Доля ў тэкстах розных спосабаў выкладу – апісання, апавядання, разважання – мяняецца. Гэта залежыць ад прадмета навукі, яе метаду і скіраванасці зместу. – Доля ў тэкстах розных спосабаў выкладу – апісання, апавядання, разважання - мяняецца ў залежнасці ад прадмета навукі, яе метаду і скіраванасці зместу.

Практыкаванне № 72. Перакладзіце сказы на беларускую мову. Перабудуйце адзін сказ, каб атрымаліся два, выкарыстоўваючы прыём разгортвання інфармацыі.

1.Термодинамика – это макроскопическая феноменологическая теория тепла, в основе которой лежит феноменологический или описательный метод.

2.Физическая система в термодинамике изображается некоторой ограниченной совокупностью макроскопически измеряемых параметров, причем связь между ними и общие закономерности, которым они подчиняются, выводятся из аксиом, рассматриваемых как факты опыта.

3.В отличие от термодинамики статистическая физика является атомистической или модельной теорией тепловой формы движения материи, в основу которой кладется определенная динамическая модель вещества и делаются некоторые статистические предположения об априорных вероятностях тех или иных микроскопических состояний динамической системы.

4.Статистическая физика делится на теорию равновесных состояний и теорию неравновесных процессов, а также на классическую и квантовую, в зависимости от характера выбираемой модели вещества.

Узор: То, что человечество узнало о законах природы до ХХ века, носит название классической физики, которая дает количественное описание природы на макроскопическом уровне, когда микроструктуру материи можно не учитывать. – Тое, што чалавецтва пазнала аб законах прыроды да ХХ стагоддзя, носіць назву класічнай фізікі. Яна дае колькаснае апісанне прыроды на макраскапічным узроўні, калі мікраструктуру матэрыі можна не ўлічваць.

27

Практыкаванне № 73. Напішыце рэзюмэ да тэксту "Якасці сапраўднага вучонага".

Найбольш дасведчаныя і таленавітыя вучоныя адрозніваюцца кругаглядам і творчай ініцыятывай, валодаюць як сілай сінтэзу, так і пачуццём перспектывы, умеюць глядзець далёка ў будучыню. Гэта людзі вялікай працаздольнасці, моцнай волі, вялікага творчага подзвігу. Яны прынцыповыя аптымісты, якія вераць у сілу навуковага пазнання, здольныя не толькі марыць, але і смела імкнуцца дасягаць небывалага. Такіх людзей параўнальна няшмат; яны складаюць дыяментавы фонд чалавецтва.

Якімі якасцямі павінен валодаць чалавек, які рыхтуецца да навуковадаследчай дзейнасці?

Перш за ўсё неабходна самаахвярная, самаадданая любоў да навукі, да выбіраемай спецыяльнасці. Гэта любоў павінна быць нястрымнай, бескарыслівай, здольнай да пераадолення цяжкасцей і перашкод, што стаяць на шляху.

Неабходна таксама ўпэўненасць у правільнасці выбранага шляху. Гэта спараджае мэтанакіраванасць, якая дазваляе даследчыку не толькі бачыць аддаленую перспектыву работы, але і дакладна планаваць асобныя яе этапы.

Абавязковай якасцю вучонага з'яўляецца сумленнасць. Размова ідзе не толькі аб плагіяце - выкарыстанні і прысваенні сабе чужых работ, ідэй і фактаў. Амаральны любы неаб'ектыўны падыход да ацэнкі ўласных вопытаў і назіранняў. Строгасць і аб'ектыўнасць у аналізе любых навуковых матэрыялаў і ў пабудове вывадаў з'яўляецца ўмовай, абавязковай для кожнага навуковага даследавання.

Работнік навукі - і малады, і стары - павінен вылучацца сціпласцю і самакрытычнасцю, паважаць думку іншых. Адсутнасць гэтых якасцей спараджае эгацэнтрызм, самаўлюбёнасць, пераацэнку сваіх рысаў.

Поспех у навуковай творчасці ў значнай ступені залежыць ад агульнай настроенасці навуковага работніка. Аптымізм адухаўляе, стымулюе волю, абвастрае ўспрыманне і думку. Песімізм, наадварот, падаўляе эмоцыі, цягне не наперад, а назад. Вучоны павінен глядзець уперад, любіць жыццё, мысліць перспектыўна, быць аптымістам.

І нарэшце, адной з галоўных рыс сапраўднага вучонага з'яўляецца працавітасць. Неабходна выпрацаваць у сабе цярплівасць, вытрымку пры пастаноўцы любога навуковага эксперыменту. Эксперыменты патрабуюць іншы раз шматразовай праверкі, непазбежныя малыя няўдачы, звязаныя часта з недастатковым засваеннем методыкі.

Не спыняцца на дасягнутым - гэты лозунг павінен быць кіроўным у рабоце як маладога, так і старога навуковага дзеяча.

"Без працы няма сапраўды вялікага", - так сказаў геніяльны паэт і вучоны Ёган Вольфганг Гётэ, і меў рацыю. (паводле К.І. Скрабіна).

28