ЗМЕСТ

КАНТРОЛЬНЫЯ ПЫТАННІ

1.Назавіце прыкладны час узнікнення старабеларускай мовы.

2.Якая мова з’яўлялася дзяржаўнай у ВКЛ?

3.З якога часу спыняецца афіцыйная пісьменнасць на беларускай мове?

4.Калі на Беларусі ў якасці дзяржаўнай мовы ўводзіцца руская мова?

5.Назавіце прадстаўнікоў нацыянальнага адраджэння.

6.Калі (пасля ВКЛ) беларуская мова зноў набывае статус дзяржаўнай?

7.Назавіце вядомых беларускіх асветнікаў.

8.Калі праводзіліся рэформы беларускага правапісу?

9.Назавіце беларускіх мовазнаўцаў.

10.Вызначце месца беларускай мовы сярод іншых моў свету.

11.Што такое моўная сітуацыя?

12.Дайце характарыстыку паняццю “білінгвізм”.

13.Назавіце віды білінгвізму.

14.У якіх трох аспектах разглядаецца паняцце двухмоўя?

15.Назавіце тыпы двухмоўя, якія існавалі і існуюць зараз на тэрыторыі Беларусі.

16.Што такое інтэрферэнцыя?

17.Якія сферы моўнай сістэмы закранае інтэрферэнцыя?

18.Якія віды інтэрферэнцыі вы ведаеце?

19.Што вы разумееце пад марфалагічнай інтэрферэнцыяй?

20.Назавіце граматычныя катэгорыі назоўніка, у якіх часцей за ўсё назіраецца інтэрферэнцыя.

21.Якія вы ведаеце асаблівасці ва ўжыванні прыметнікаў і дзеепрыметнікаў у абедзвюх мовах?

22.Якія адметныя рысы назіраюцца ва ўжыванні займеннікаў і лічэбнікаў у абедзвюх мовах?

23.Назавіце адрозненні ва ўжыванні дзеясловаў і дзеепрыслоўяў у беларускай і рускай мовах.

24.Што вывучае сінтаксіс?

25.Што вы разумееце пад сінтаксічнай інтэрферэнцыяй?

26.У якім відзе падпарадкавальнай сувязі пашырана ўздзеянне рускай мовы на беларускую?

27.Дайце азначэнне лексiкалогii як асобнай галiны мовазнаўства?

28.Якi сэнс укладваецца ў паняцце “лексiка”?

29.Што такое слова?

30.Раскрыйце ролю фанетычнай i граматычнай аформленасцi слоў?

31.Што разумеецца пад лексiчным значэннем слова?

32.Якiмi адзнакамi характарызуюцца адназначныя i мнагазначныя словы?

33.Цi могуць выступаць у некалькiх значэннях розныя спецтэрмiны з розных галiн навукi, тэхнiкi, вытворчасцi, культуры, справаводства?

34.Як развiваецца мнагазначнасць слоў?

35.Што разумеецца пад прамым i пераносным значэннем слова?

36.Якiя вiды пераносных значэнняў адрознiваюцца ў мове?

2

37.Што такое амонiмы?

38.Чым адрознiваюцца амонiмы ад мнагазначных слоў?

39.Што такое сiнонiмы?

40.Як узнiкаюць сiнонiмы?

41.Што такое антонiмы?

42.Цi ўсе словы ў мове могуць уступаць у антанiмiчныя сувязi з iншымi словамi?

43.Што такое паронiмы?

44.Цi могуць уступаць у паранiмiчныя адносiны словы, якiяналежаць да розных часцiн мовы?

45.Якiя асноўныя пласты лексiкi адрознiваюцца паводле паходжання ў слоўнiку беларускай мовы?

46.Якiмi шляхамi адбываецца пранiкненне iншамоўных слоў у лексiку беларускай мовы?

47.З якiх моў у наш час адбываецца асаблiва iнтэнсiўнае калькаванне слоў?

48.Як падзяляецца лексiка беларускай мовы паводле сферы яе выкарыстання?

49.Якiмi адметнымi рысамi характарызуецца спецыяльная лексiка?

50.Чым зблiжаюцца i адрознiваюцца памiж сабой прафесiйная i тэрмiналагiчная лексiка?

51.Што такое тэрмiн?

52.У чым своеасаблiвасць спецыяльнай наменклатурнай лексiкi?

53.Што разумеецца пад тэрмiналагiзацыяй i дэтэрмiналагiзацыяй лексiкi?

54.Якое месца ў тэрмiналагiчнай лексiцы той цi iншай галiны навукi займае iншамоўная тэрмiналогiя?

55.Што разумеецца пад дыялектнай лексiкай?

56.Якая лексiка называецца жаргоннай?

57.Што ўяўляе сабой арго як асобная разнавiднасць жаргону?

58.Якiя праблемы ставяцца i выражаюцца ў лексiкаграфii?

59.На якiя тыпы падзяляюцца слоўнiкi ў залежнасцi ад пастаўленых навуковых задач i iх практычнай прызначанасцю?

60.Як уплывае тып лiнгвiстычнага слоўнiка на яго лексiчны склад, змястоўную структуру i будову слоўнiкавых артыкулаў, на характарыстыку i тлумачэнне змешчаных ў iм слоў?

61.Адзначце асноўныя этапы i шляхi развiцця беларускай лексiкаграфii?

62.Дайце азначэнне агульнанавуковай лексікі і вызначце яе ролю ў навуковых тэкстах.

63.Растлумачце значэнні паняццяў “тэрмін” і “наменклатура”.

64.Назавіце спецыфічныя рысы тэрмінаў.

65.На якія дзве групы паводле ўжывання падзяляюцца тэрміны? У чым розніца паміж тэрміналагічнай і прафесійнай лексікай?

67.Як падзяляюцца тэрміны паводле паходжання?

68.Назавіце асноўныя прыкметы запазычаных тэрмінаў.

69.Дайце азначэнне тэрмінаў-інтэрнацыяналізмаў.

70.Якія тыпы тэрмінаў выдзяляюцца ў залежнасці ад будовы?

3

71.Прывядзіце прыклады лексічных і словаўтваральных тэрмінаўантонімаў.

72.Укажыце асноўныя прычыны ўзнікнення сінанімічных тэрмінаў.

73.Растлумачце паняцце “аманімія тэрмінаў”. Якія тэрміны называюць міжнавуковымі амонімамі?

74.Назавіце прадуктыўныя спосабы словаўтварэння ў беларускай тэрміналогіі.

75.Прывядзіце прыклады словаўтваральнай варыянтнасці тэрмінаў, выкарыстоўваючы неўласцівыя і беларускамоўныя элементы тэрмінаўтварэння.

76.Растлумачце, якую ролю ў тэрмінаўтварэнні адыгрываюць грэка-лацінскія і інтэрнацыянальныя элементы?

77.Укажыце асноўныя этапы фарміравання і развіцця беларускай навуковай тэрміналогіі?

78.Назавіце асноўныя праблемы ўпарадкавання навуковай тэрміналогіі.

79.Вызначце асноўныя тэндэнцыі сучаснага развіцця беларускай тэрміналогіі.

80.Укажыце асаблівасці перакладу рускамоўных тэрміналагічных словазлучэнняў, у склад якіх уваходзяць дзеепрыметнікі з суфіксамі -ущ (-ющ), -ащ (-ящ), -ем (-им).

81.Растлумачце паняцці “тэрміналагізацыя” і “дэтэрміналагізацыя”.

82.Адзначце асаблівасці тэрмінаў розных галін навукі і вытворчасці.

83.Дайце агульную характарыстыку навуковаму стылю.

84.Укажыце адрозненні і агульныя рысы падстыляў навуковага стылю.

85.Ахарактарызуйце кампазіцыю навуковага тэксту паводле зместу (тэма – падтэма – мікратэма).

86.Вызначце і ахарактарызуйце тыпы тэкстаў у залежнасці ад спосабаў выкладу інфармацыі.

87.Назавіце сродкі міжфразавай сувязі і сувязі частак навуковага тэксту.

88.Растлумачце ролю злучнікаў і злучальных слоў у навуковых тэкстах.

89.Укажыце марфалагічныя асаблівасці арганізацыі навуковых тэкстаў.

90.Вызначце спецыфіку сінтаксічных канструкцый навуковых тэкстаў.

91.Назавіце сродкі лагічнай сувязі і паказчыкі аб’ектыўнасці навуковай інфармацыі.

92.Навуковы тэкст: прынцыпы разгортвання і сціскання інфармацыі.

93.Навуковы стыль: падстылі і жанравыя разнавіднасці.

94.Кампазіцыйна-змястоўная і лінгвістычная арганізацыя анатацыі.

95.Рэферат як жанр навуковай літаратуры (бібліяграфічныя рэфераты).

96.Жанр рэзюмэ і яго асаблівасці.

97.Асаблівасці складання тэзісаў.

98.Даведачна-бібліяграфічны аппарат навуковай літаратуры (асаблівасці складання). Афармленне цытат.

99.Асаблівасці складання рэферата-даклада.

100.Якія асаблівасці афіцыйна-справавога стылю ведаеце?

101.Якія словы адносяцца да афіцыйна-справавой, стандартызаванай у сваёй аснове лексікі?

102.Што разумеецца пад паняццямі “дакумент” і “службовы дакумент”?

4