Хрестоматия для ПГНИУ 90
.pdf31
XVII. Прочитайте, найдите глаголы, переведите текст: Ἀναξιμένης Εὐρυστράτου Μιλήσιος ἀρχὴν τῶν ὄντων ἀέρα ἀπεφήνατο, ἐκ γὰρ τούτου πάντα γίγνεσθαι καὶ εἰς αὐτὸν πάλιν ἀναλύεσθαι (complex object). Οἷον ἡ ψυχή, φησίν, ἡ ἡμετέρα, ἀὴρ οὖσα, συγκρατεῖ (=συγκρατέει) ἡμᾶς, καὶ ὅλον τὸν κόσμον πνεῦμα καὶ ἀὴρ περιέχει. Λέγεται δὲ συνωνύμως ἀὴρ καὶ πνεῦμα (Stobaeus. Anthologium. I 10, 12).
Словарь
ἀήρ, ἀέρος, ὁ воздух |
|
κόσμος, ὁ космос |
|
ἀναλύεσθαι разлагаться |
|
λέγεται говорится |
|
Ἀναξιμένης, |
ου, |
ὁ |
Μιλήσιος, ὁ милетец |
Анаксимен |
|
|
οἷον как |
ἀπεφήνατο объявлял |
|
ὅλος, 3 целый |
|
ἀρχή, ἡ начало |
|
|
πάλιν снова |
αὐτός сам; он |
|
|
πάντα всё |
γάρ ведь |
|
|
περιέχω охватывать |
γίγνεσθαι возникать |
|
πνεῦμα, ατος, τό дух |
|
δέ же |
|
|
συγκρατέω содержу в себе |
εἰς (+acc.) в |
|
|
συνωνύμως |
ἐκ (+dat.) из |
|
|
синонимически |
Εὐρύστρατος, |
|
ὁ |
τούτου (н)его |
Евристрат |
|
|
φησίν говорит |
ἡμεῖς, ἡμᾶς мы, нас |
|
ψυχή, ἡ душа |
|
ἡμέτερος, 2 наш |
|
|
ὤν, οὖσα, ὄν сущий, -ая, -ое; |
καί и |
|
|
будучи |
|
|
|
|
XVIII. Прочитайте, найдите глаголы, переведите текст: Θές με ὡς σφραγῖδα ἐπὶ τὴν καρδίαν σου, ὡς σφραγῖδα ἐπὶ τὸν βραχίονά σου˙ ὅτι κραταιὰ ὡς θάνατος ἀγάπη, σκληρὸς ὡς ᾅδης ζῆλος˙ περίπτερα
32
αὐτῆς περίπτερα πυρός, φλόγες αὐτῆς. (Canticum. 8:6). Τὰ ἔργα, ἃ ἐγὼ ποιῶ (=ποιέω) ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ πατρός μου, ταῦτα μαρτυρεῖ (=μαρτυρέει) περὶ ἐμοῦ˙ ἀλλὰ ὑμεῖς οὐ πιστεύετε, ὅτι οὐκ ἐστὲ ἐκ τῶν προβάτων τῶν ἐμῶν. Τὰ πρόβατα τὰ ἐμὰ τῆς φωνῆς μου ἀκούουσιν, κἀγὼ (=καὶ ἐγὼ) γινώσκω αὐτά, καὶ ἀκολουθοῦσίν μοι, κἀγὼ δίδωμι αὐτοῖς ζωὴν αἰώνιον (Ioannes. Euang. 10:25-28).
Словарь
ἅ см. ὅς который |
καρδία, ἡ сердце |
|
|
ἀγάπη, ἡ любовь |
καί и |
|
|
ᾅδης, ου, ὁ ад; смерть |
κραταιός, |
3 |
могучий, |
αἰώνιος, 2 вечный |
крепкий |
|
|
ἀκολουθέω следую (за) |
μαρτυρέω свидетельствую |
||
ἀκούω слышу |
ὄνομα, ὀνόματος, τό имя |
||
ἀλλά но |
ὅτι (потому) что |
|
|
ᾇσμα, ατος, τό песня |
οὐ (οὐκ) не |
|
|
αὐτός, ή, ό сам; он |
πατήρ, πατρός, ὁ отец |
||
βραχίων, ονος, ὁ рука |
περί (+gen.) вокруг; о |
||
γινώσκω знаю |
περίπτερα, ἡ искра; стрела |
||
δίδωμι даю |
πιστεύω верю |
|
|
ἐκ (+dat.) из |
ποιέω делаю |
|
|
ἐμός, 3 мой |
πρόβατον, τό овца |
|
|
ἐμοῦ, μου, μοι, με см. ἐγώ я |
πῦρ, πυρός, τό огонь |
||
ἐν (+dat.) в |
σκληρός, |
3 |
жесткий; |
ἐπί (+acc.) на |
жестокий |
|
|
ἔργον, τό дело |
σου см. σύ ты |
|
|
ἐστέ см. εἰμί быть |
σφραγίς, |
σφραγῖδος, ἡ |
|
Εὐαγγέλιον, τό Евангелие |
печать |
|
|
ζῆλος, ὁ ревность |
ταῦτα см. οὗτος этот |
||
|
|
|
|
33
ζωή, ἡ жизнь |
ὑμεῖς вы |
θάνατος, ὁ смерть |
φλόξ, φλογός, ἡ пламя |
θές положи |
φωνή, ἡ звук; голос |
|
ὡς как |
|
|
Declinatio tertia
casus |
singularis |
pluralis |
|
|
|
nominatīvus=voc. |
ἅλς «соль» |
ἅλες |
|
|
|
genitīvus |
ἁλός |
ἁλῶν |
|
|
|
datīvus |
ἁλί |
ἁλσίν |
|
|
|
accusatīvus |
ἅλα |
ἅλας |
|
|
|
|
Neutrum |
|
|
|
|
casus |
singularis |
pluralis |
|
|
|
nominatīvus=voc. |
σῶμα «тело» |
σώματα |
|
|
|
genitīvus |
σώματος |
σωμάτων |
|
|
|
datīvus |
σώματι |
σώμασιν |
|
|
|
accusatīvus |
σῶμα |
σώματα |
|
|
|
|
|
|
XIX. Прочитайте, найдите глаголы, переведите текст: εὕδουσι δ̉ ὀρέων κορυφαί τε καὶ φάραγγες / πρώονές τε καὶ χαράδραι / φῦλά τ̉ ἑρπέτ̉ (=ἑρπετά), ὅσα τρέφει μέλαινα γαῖα, / θῆρές τ̉ ὀρεσκώιοι (=ὀρεσκῷοι) καὶ γένος μελισσᾶν (=μελισσῶν) / καὶ κνώδαλ̉ ἐν βένθεσσι (=βένθεσι) πορφυρέας ἁλός˙ / εὕδουσι δ̉ οἰωνῶν φῦλα τανυπτερύγων (Alcman. Fragmentum. 89).
|
34 |
|
|
|
|
Словарь |
|
|
|
ἅλς, ἁλός, ἡ море |
|
ὀρεσκῷος, 2 обитающий в |
||
βένθος, εος, τό глубина |
|
горах |
|
|
γαῖα, ἡ земля |
|
ὄρος, εος, τό гора |
|
|
γένος, εος, τό род |
(ср.: |
ὅσος, 3 какой, который |
|
|
genus) |
|
πορφύρεος, |
3 багряный, |
|
δ̉ (=δέ)же |
|
темный |
|
|
ἐν (+dat.) в, in |
|
πρώων, ώονος, ὁ мыс, холм |
||
ἑρπετόν, |
τό |
τανυπτέρυξ, -υγος, быстро |
||
пресмыкающееся |
|
летающий, длиннокрылый |
|
|
εὕδω спать |
|
τ̉ |
(=τε) |
и |
θήρ, θηρός, ὁ зверь |
|
(постпозиционно) |
|
|
καί и |
|
τρέφω кормить |
|
|
κνώδαλον, τό чудовище |
|
φάραγξ, |
-αγγος, |
ἡ |
κορυφή, ἡ темя, вершина |
пропасть |
|
|
|
μέλας, -αινα, -αν черный, - |
φῦλον, τό племя |
|
||
ая, -ое |
|
χαράδρα, ἡ ущелье |
|
|
μέλισσα, ἡ пчела |
|
|
|
|
οἰωνός, ὁ хищная птица |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ср.: «Горныя вершины / Спятъ во тьмѣ ночной; / Тихiя долины / Полны свѣжей мглой; / Не пылитъ дорога, / Не дрожатъ листы... / Подожди немного, / Отдохнешь и ты (М. Ю. Лермонтовъ. Изъ Гёте).
Participia
activum |
nominativus |
genitivus |
|
|
|
praesens |
λύ-ων |
λύ-οντ-ος |
|
«освобождающий» |
|
|
|
|
35
XX. Прочитайте, найдите глаголы, переведите текст: 1. <...> νήπιοι˙ οὐ γάρ σφιν δολιχόφρονές εἰσι μέριμναι, οἳ δὴ γίγνεσθαι πάρος οὐκ ἐὸν ἐλπίζουσιν ἤ τι καταθνῄσκειν τε καὶ ἐξόλλυσθαι ἁπάντῃ. tαῦτα γὰρ τὰ ἔπη μέγα βοῶντός ἐστι τοῖς ὦτα ἔχουσι, ὡς οὐκ ἀναιρεῖ γένεσιν ἀλλὰ τὴν ἐκ μὴ ὄντος οὐδὲ φθορὰν ἀλλὰ τὴν ἁπάντῃ, τουτέστι τὴν εἰς τὸ μὴ ὂν ἀπολλύουσαν (Empedocles apud Plutarchum, Adv. Colotem. 12). 2. ἀξιῶ σε, τέκνον, ἀναβλέψαντα εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς πάντα ἰδόντα γνῶναι, ὅτι οὐκ ἐξ ὄντων ἐποίησεν αὐτὰ ὁ Θεός, καὶ τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος οὕτω γίνεται (Machabæorum II, 7:28). 3. δεῖ αὖ νοῆσαι, ὅτι ἡμῶν ἐν ἑκάστῳ δύο τινέ ἐστον ἰδέα ἄρχοντε καὶ ἄγοντε, οἷν ἑπόμεθα ᾗ ἂν ἄγητον, ἡ μὲν ἔμφυτος οὖσα ἐπιθυμία ἡδονῶν, ἄλλη δὲ ἐπίκτητος δόξα, ἐφιεμένη τοῦ ἀρίστου (Plato. Phaedrus, 237d).
Словарь
ἄγω веду |
ἑπόμεθα(+dat.) «следуем за |
||
ἀλλά но |
(+ тв. п.)» |
|
|
ἄλλος, -η, -ο другой |
ἐστ-, εἰσι см. εἰμί есмь |
|
|
ἀναβλέω взирать |
ἐφιέμενος, 3 стремящийся |
||
ἀναιρῶ устраняю |
ἔχω имею |
|
|
ἄνθρωπος, ὁ человек |
Θεός, ὁ Бог |
|
|
ἀξιῶ здесь: умоляю |
ἤ или |
|
|
ἁπάντῃ повсюду |
ᾗ ἄν куда бы ни |
|
|
ἀπολλύω развязывать |
ἡδονή, ἡ наслаждение |
|
|
ἄριστος, 3 лучший |
ἰδέα, ἡ начало |
|
|
ἄρχω управляю |
ἰδών, |
ἰδοῦσα, |
ἰδόν |
αὖ потом, далее |
увидевший |
|
|
αὐτός, -η, -ο сам; он |
ἡμεῖς (ἡμῶν etc.) мы |
|
|
βοάω кричать |
καί и |
|
|
γάρ ведь, ибо |
καταθνῄσκω умираю |
|
|
|
|
|
|
|
|
36 |
|
|
|
γένεσις, εως, ἡ рождение |
μέγας, μέγαλη, μέγα |
|
γένος, εος, τό род |
большой |
|
γῆ, ἡ земля |
|
μέν — |
γί(γ)νεσθαι, -ται inf., 3 sg. |
μέριμνα, ἡ забота; дума |
|
«происходит(ь)» |
μή не |
|
γνῶναι «познать» |
νήπιος, 3 неразумный |
|
δέ же |
|
νοῆσαι «заметить» |
δεῖ нужно, следует |
οἵ, οἷν см. ὅς который |
|
δή подлинно |
|
ὄντ-, οὖσα см. ὤν |
δολιχόφρων, 2 (-ονος) |
ὅτι что |
|
далеко |
простирающий |
οὐρανός, ὁ небо |
мысль |
|
οὕτω так |
δόξα, ἡ представление |
οὐ (οὐκ) не |
|
δύο два |
|
οὐδέ и не |
εἰς (+acc.) в, на (+вин. п.) |
οὖς, ὠτός, τό ухо |
|
ἐκ (ἐξ) (+gen.) из |
πάρος прежде |
|
ἕκαστος, 3 каждый |
πᾶς, πᾶσα, πᾶν весь |
|
ἐλπίζω надеюсь; полагаю |
σύ (σοῦ etc.) ты |
|
ἔμφυτος, 2 природный |
σφεῖς(σφῶν etc.) они |
|
ἐν (+dat.) в (+ пр. п.) |
tαῦτα см.οὗτος этот |
|
ἐξόλλυσθαι «погибнуть» |
τε и (постпозиц.) |
|
ἐόν = ὄν см. ὤν |
τέκνον, τό дитя |
|
ἔπος, εος τό слово |
τὶς, τὶ некто; некий |
|
ἐπιθυμία, ἡ влечение |
τουτέστι т.е. |
|
ἐπίκτητος, |
2 |
φθορά, ἡ гибель |
приобретенный |
ὤν, οὖσα, ὄν см. εἰμί |
|
ἐποίησεν «сотворил» |
ὡς как; что |
|
|
|
ὦτα см. οὖς |
|
|
|
37
Gradus. Numeralia
gradus positivus |
gradus comparativus |
gradus superlativus |
|
|
|
δίκαιος, 3 |
δικαιό-τερ-ος, 3 |
δικαιό-τατ-ος, 3 |
«справедливый» |
«справедливее» |
«справедливейший» |
|
|
|
XXI. Прочитайте, найдите глаголы, переведите текст: 1. Μέτρον ἄριστον (Cleobulus apud Diog. Laert. I 93). 2. Καλοκἀγαθίαν ὅρκου πιστοτέραν ἔχε (Solon ap. D.L. I 60). 3. Πρεσβύτατον τῶν ὄντων Θεός· ἀγένητον γὰρ. κάλλιστον κόσμος· ποίημα γὰρ Θεοῦ. μέγιστον τόπος· ἅπαντα γὰρ χωρεῖ. τάχιστον νοῦς· διὰ παντὸς γὰρ τρέχει. ἰσχυρότατον ἀνάγκη· κρατεῖ γὰρ πάντων. σοφώτατον χρόνος· ἀνευρίσκει γὰρ πάντα (Thales ap. D.L. I 35). 4. τῶν <их, т. е. с ними> μὲν πεντήκοντα νέες κίον, ἐν δὲ ἑκάστῃ ⁄ κοῦροι Βοιωτῶν ἑκατὸν καὶ εἴκοσι βαῖνον (Homerus. Ilias, II. 509-510). 5. Αἴας δ̉ ἐκ Σαλαμῖνος ἄγεν δυοκαίδεκα νῆας (Ibid., II. 557). 6. ὁ ἔχων νοῦν ψηφισάτω τὸν ἀριθμὸν τοῦ θηρίου, ἀριθμὸς γὰρ ἀνθρώπου ἐστίν˙ καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτοῦ ἑξακόσιοι ἑξήκοντα ἕξ (Ioannes. Apoc., 13:18).
Словарь
ἀγένητος, 2 нерожденный |
καλός, 3 прекрасный |
|
ἄγω веду |
κίω идти |
|
Αἴας, αντος, ὁ Аякс |
κόσμος, ὁ мироздание |
|
ἀνάγκη, ἡ необходимость |
κοῦρος, ὁ юноша; сын |
|
ἀνευρίσκω открываю |
κρατέω властвую |
|
ἄνθρωπος, ὁ человек |
μέγιστος, 3 |
прев. к |
ἅπας, ἅπασα, ἅπαν весь |
μέγας |
|
ἀριθμός, ὁ число |
μέν — |
|
|
μέτρον, τό мера |
|
|
|
|
|
|
|
38 |
|
|
|
|
|
|
||
ἄριστος, |
3 прев. |
к |
ναῦς, ἡ (pl. nom. νέες, |
||
ἀγαθός |
|
|
acc. νῆας) корабль |
||
αὐτός, ή, ό сам; он |
|
νοῦς, ὁ ум |
|
|
|
βαίνω шагаю; всхожу |
|
ὄντ-, οὖσα см. ὤν |
|||
Βοιωτός, ὁ беотиец |
|
ὅρκος, ὁ клятва |
|
||
γάρ ведь |
|
|
πᾶς, πᾶσα, πᾶν весь |
||
δέ, δ̉же |
|
|
πεντήκοντα 50 |
|
|
διά (+gen.) через |
|
πιστός, 3 верный |
|
||
δυοκαίδεκα 12 |
|
ποίημα, |
ατος, |
τό |
|
εἴκοσι(ν) 20 |
|
творение |
|
|
|
εἰμί есмь |
|
|
πρεσβύς старый |
|
|
ἐκ (+gen.) из |
|
Σαλαμίς, |
ῖνος, |
ἡ о. |
|
ἕκαστος, 3 каждый |
|
Саламин |
|
|
|
ἑκατόν 100 |
|
|
σοφός, 3 мудрый |
|
|
ἐν (+dat.) в |
|
|
τόπος, |
ὁ |
место; |
ἕξ 6 |
|
|
пространство |
|
|
ἔχω имею; считаю |
|
ταχύς, εῖα, ύ быстрый |
|||
Θεός, ὁ Бог |
|
|
τρέχω бегу |
|
|
θηρίον, τό зверь |
|
χρόνος, ὁ время |
|
||
ἰσχυρός, 3 сильный |
|
χωρέω вмещаю |
|
||
καί и |
|
|
ψηφίζω считаю, исчисляю |
||
καλοκἀγαθία, |
ἡ |
|
|
|
|
порядочность |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
XXII. |
Прочитайте, |
найдите глаголы, |
переведите |
||
текст: ”AxiÒn ™stin æj ¢lhqîj makar…zein se t¾n QeotÒkon, t¾n ¢eimak£riston kaˆ panamèmhton, kaˆ Mhtšra toà Qeoà ¹mîn. T¾n timiwtšran tîn Ceroube…m, kaˆ ™ndoxotšran ¢sugkr…twj tîn Serafe…m, t¾n ¢diafqÒrwj QeÕn LÒgon tekoàsan, t¾n Ôntwj QeotÒkon sc megalÚnomen.
Словарь
39
¢diafqÒrwj непорочно |
m/thr (mhtr3~, mhtrj, mht1ra, |
||||
¢eimak£ristoj 2 всегд |
m|ter) мать |
|
|
||
счастливый |
|
§ntw~ |
|
действительно, |
|
#lhq^~ |
истинно, |
подлинно |
|
|
|
действительно |
|
panamèmhtoj 2 безупречный |
|||
Âxio~ 3 достойный |
|
Seraf…m (от евр.: >יפרש) |
|||
¢sugkr…twj несравнимо |
Серафим |
|
|
|
|
¡ndoxo~ 2 славный |
|
sv (so$, soj, s1) ты |
|
||
Óme_~ (Óm^n, Óm_n, ÓmÀ~) мы |
tjktw |
(aor. 2 |
¡tekon) |
||
Qe3~ ¦ Бог |
|
рождать |
|
|
|
QeotÒkoj ¹ Богородица |
tjmio~ |
3, |
почитаемый, |
||
kaj и |
|
чтимый |
|
|
|
l3go~ ¦ слово |
|
Ceroub…m (от евр.: >יבורכ) |
|||
makarjzw |
считать |
Херувим, |
|
|
|
счастливым; прославлять |
æj как |
|
|
|
|
megalvnw возвеличивать |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Passivum
persona |
главные времена |
исторические времена |
||
|
|
|
|
|
1 |
-о-μαι |
-ó-μεθα |
-ό-μην |
-ó-μεθα |
|
|
|
|
|
2 |
-ε-σαι > -ῃ |
ε-σθε- |
-ε-σο > -ου |
ε-σθε- |
|
|
|
|
|
3 |
-ε-ται |
-о-νται |
-ε-το |
-о-ντο |
|
|
|
|
|
XXIII. Прочитайте, найдите глаголы, переведите текст: Две причины, породившие поэтическое искусство: Τό τε γὰρ μιμεῖσθαι σύμφυτον τοῖς ἀνθρώποις ἐκ παίδων ἐστὶ καὶ τούτῳ διαφέρουσι τῶν ἄλλων ζῴων, ὅτι <τὸ ἀνθρώπινον γένος> μιμητικώτατόν ἐστι καὶ τὰς μαθήσεις ποιεῖται διὰ μιμήσεως τὰς πρώτας, καὶ τὸ χαίρειν τοῖς μιμήμασι πάντας. Σημεῖον δὲ τούτου τὸ συμβαῖνον ἐπὶ τῶν
40
ἔργων˙ ἃ γὰρ αὐτὰ λυπηρῶς ὁρῶμεν, τούτων τὰς εἰκόνας τὰς μάλιστα ἠκριβωμένας χαίρομεν θεωροῦντες, οἷον θηρίων τε μορφὰς τῶν ἀτιμοτάτων καὶ νεκρῶν. Αἴτιον δὲ καὶ τούτου, ὅτι μανθάνειν οὐ μόνον τοῖς φιλοσόφοις ἥδιστον ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄλλοις ὁμοίως, ἀλλ̉ ἐπὶ βραχὺ κοινωνοῦσιν αὐτοῦAristoteles( . Poetica. 1448b).
Словарь
αἴτιον, τό причина |
|
λυπηρῶς неприятно |
|||
ἀκριβόω |
точно |
знаю; |
μάθησις, εως, |
ἡ |
учение; |
точно делаю |
|
знание |
|
|
|
ἀλλά но |
|
|
μάλιστα весьма |
|
|
ἄλλος, η, ο другой, с |
μανθάνω учусь, узнаю |
||||
артиклем — остальной |
μιμέομαι подражаю |
|
|||
ἀνθρώπινος, |
3 |
μίμημα, ατος, |
τό |
копия, |
|
человеческий |
|
изображение |
|
|
|
ἄνθρωπος, ὁ человек |
|
μίμησεις, |
εως, |
ἡ |
|
ἄτιμος, 2 |
презираемый, |
подражание |
|
|
|
гнусный |
|
|
μιμητικός, 3 склонный к |
||
αὐτός, ή, ό сам; он |
|
подражанию |
|
|
|
γάρ ведь |
|
|
μόνον только |
|
|
γένος, εος, τό род |
|
μορφή, ἡ вид, образ |
|
||
δέ же |
|
|
νεκρός, ὁ мертвец |
|
|
διά (+gen.) посредством |
οἷον как например |
|
|||
διαφέρω отличаюсь |
|
ὁμοίως равным образом |
|||
ἐκών, όνος, ἡ образ |
|
ὁράω смотрю |
|
|
|
εἰμί есмь |
|
|
ὅς, ἥ, ὅ который |
|
|
ἐκ (+gen.) из, от |
|
ὅτι (потому) что |
|
||
ἐπί (+gen.) при, в |
|
οὐ не |
|
|
|
ἐπὶ βραχύ немного |
|
οὗτος, αὕτη, τοῦτο этот |
|||
|
|
|
|
|
|
