Добавил:
bekan
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз:
Предмет:
Файл:2-semestr / 6-lekciya_jif
.pdf
6-lekciya. Komponentalar menen islew. Komponenta túsinigi hám
qásiyetleri. Maǵlıwmatlardı kirgiziw hám shıǵarıw komponentaları.
Komponenta (Control) – bul Visual Studio-da Windows Forms
(WinForms) yamasa basqa GUI ortalıqlarında qollanılatuǵın, paydalanıwshı
interfeysi elementleri. Komponentalar – bul tayar obyektler, olardıń óz
qásiyetleri (Properties), usılları (Methods) hám waqıyaları (Events) bar.
Paydalanıwshı olardı drag-and-drop usılı menen formaǵa qosadı hám sazlaydı.
Komponentalar Toolbox panelinde jaylastırılǵan. Toolbox-ta
komponentalar toparǵa bólengen: Common Controls, Containers, Menus &
Toolbars, Data hám t.b. Bul panel View → Toolbox (Ctrl+Alt+X) arqalı
ashıladı.
Bul – Visual Studio 2022-de Toolbox paneliniń kórinisi (Windows Forms
proektinde ashılǵanda, tiykarǵı komponentalar kórsetilgen):
Toolbox-ta komponentalardı formaǵa súyrep (drag) qoyıw arqalı qosıwǵa
boladı – bul paydalanıwshı interfeysin tez jaratıwǵa járdem beredi.
Properties Window (F4) – saylanǵan komponentanıń barlıq qásiyetlerin
kórsetip, ózgertiwge imkaniyat beredi. Bul panelde komponentanıń kórinisi
(Appearance), ornalasıwı (Layout), minez-qulqı (Behavior), maǵlıwmat
baylanıslı (Data) hám basqa bólimler bar.
Mısalı, TextBox komponentası saylanǵanda Properties-te Text, Font,
BackColor, Multiline, MaxLength sıyaqlı qásiyetler ózgertiledi.
Bul – Visual Studio 2022-de TextBox komponentası saylanǵanda
Properties Window-tıń kórinisi (Text qásiyeti ózgertilgende):
Properties-te qásiyetlerdi ózgertken waqıtta forma designer-da real waqıtta
ózgerisler kórinedi – bul vizual dizayn ushın júdá qolaylı.
Maǵlıwmatlardı kirgiziw komponentaları (Input Controls) –
paydalanıwshıdan maǵlıwmat alıw ushın qollanıladı. Tiykarǵıları:
TextBox – tekst kirgiziw (bir qatar yamasa kóp qatar)
ComboBox – dizimnen saylaw yamasa jańa tekst kirgiziw
NumericUpDown – san kirgiziw (↑ ↓ túymeler menen)
DateTimePicker – kún, ay, jıl saylaw
CheckBox / RadioButton – bir yamasa bir neshe variant saylaw
Bul – Visual Studio designer-de formaǵa TextBox, Button, Label hám
ComboBox qosılǵan kórinisi (Toolbox-dan drag-and-drop etilgen):
Bul komponentalar paydalanıwshı interfeysin intuitiv hám qolay etip dúzedi.
Maǵlıwmatlardı shıǵarıw komponentaları (Output Controls) –
paydalanıwshıǵa maǵlıwmat kórsetiw ushın qollanıladı. Tiykarǵıları:
Label – tekst kórsetiw (ózgertilmeydi yamasa kod arqalı ózgertiledi)
PictureBox – súwret kórsetiw
ProgressBar – proces procentin kórsetiw
ListBox / ListView – dizim kórsetiw
DataGridView – tablica (kestede) maǵlıwmat kórsetiw
Mısalı, Label komponentasınıń Text qásiyeti kod arqalı yamasa dizaynerde
ózgertiledi.
Bul – Visual Studio 2022-de forma designer-de bir neshe kirgiziw hám shıǵarıw
komponentaları (Button, TextBox, Label) jaylasqan real interfeys:
Bul komponentalar menen islew paydalanıwshı interfeysin tolıq funkcional etip
dúziwge járdem beredi.
Úy jumısı tapsırmaları:
1. Jańa Windows Forms App (.NET) proekt jaratıń hám formaǵa 3 TextBox,
2 Button, 1 Label hám 1 ComboBox qosıń.
2. TextBox-lardıń Properties-inde Multiline = true, MaxLength = 100 etip
sazlań.
3. Bir Button-ǵa Text = "Saqlaw", ekinshisine Text = "Tazalaw" dep qoyıń
hám formada jaylastırıń.
4. Label-ǵa Text = "Siziń atıńız:" dep jazıń hám shriftin ózgertip (Font
qásiyeti) kóriń.
5. Forma Properties-inde Text (title) = "Maǵlıwmat kirgiziw forması" etip
ózgertip saqlań.
Baqlaw sorawları:
1. Toolbox paneli qanday ashıladı hám onda qanday komponentalar bar?
2. Properties Window qalay qollanıladı hám onda qanday bólimler bar?
3. TextBox hám Label komponentaları arasında qanday ayırmashılıq bar?
4. ComboBox komponentasınıń qanday qásiyetleri tiykarǵı bolıp
esaplanadı?
5. Komponentalar formaǵa qalay qosıladı hám olardıń ornalasıwın qáytip
sazlaymız?
6. NumericUpDown komponentası qanday jaǵdaylarda qollanıladı?
Proekt+kod jazıw
Visual Studio ortalıǵında C++ tilinen paydalanıp grafikalıq interfeyske (GUI)
iye programma jaratıw. TextBox, Button, Label, hám ComboBox sıyaqlı
kirgiziw-shıǵarıw komponentaların formaǵa jaylastırıw, olardıń qásiyetlerin
(Properties) ózgertiw hám túymeler basılǵanda orınlanatuǵın kodlardı (Click
events) jazıwdı úyreniw.
Tapsırmanıń qısqasha túsindirmesi
Paydalanıwshıdan maǵlıwmat alıwshı "Anketa" programmasın jaratıw.
Programma paydalanıwshınıń atın, kásibin hám ózi haqqında qısqasha
maǵlıwmatın kirgiziwin soraydı. "Saqlaw" túymesi basılǵanda maǵlıwmatlar
ekranda kórsetiledi, "Tazalaw" túymesi arqalı keste tazalanadı.
Proekt jaratıw hám dizayn
1. Visual Studio 2022 programmasın ashıń hám jańa CLR Empty Project (.NET
Framework) yamasa Windows Forms App (C++) proektin jaratıń. Proekt atın
Ameliy_Jumis_7 dep atań.
2. Ekrannıń shetindegi Toolbox (Ctrl+Alt+X) panelinen paydalanıp, tómendegi
komponentalardı formaǵa (Form) súyrep (drag-and-drop) qosıń:
o 1 dana Label
o 3 dana TextBox (Biri atı ushın, biri qosımsha maǵlıwmat ushın)
o 1 dana ComboBox (Kásibin saylaw ushın)
o 2 dana Button
Komponentalardıń qásiyetlerin (Properties) sazlaw
Properties Window (F4) arqalı komponentalarǵa tómendegi ózgerislerdi
kirgiziń:
Forma (Form1):
o Text = Paydalanıwshı anketası
o StartPosition = CenterScreen
Label1:
o Text = Siziń atıńız hám maǵlıwmatlarıńız:
o Font = Arial, 10pt, Bold
TextBox1 (Atı ushın):
o Name = txtAty
TextBox2 (Qosımsha maǵlıwmat ushın):
o Name = txtMagliwmat
o Multiline = True
o MaxLength = 100
ComboBox1 (Kásibi ushın):
o Name = cmbKasibi
o Items qásiyetine kirip tómendegi qatarlardı qosıń: Student, Muǵallim,
Baǵdarlamashı, Injener
Button1:
o Name = btnSaqlaw
o Text = Saqlaw
Button2:
o Name = btnTazalaw
o Text = Tazalaw
Programma kodın jazıw (Events)
Forma dizaynı pitkennen soń, túymelerdiń islesiwin támiyinlew ushın C++
kodın jazamız.
1. "Saqlaw" túymesi ushın kod:
btnSaqlaw túymesine tıshqansha menen eki ret basıń (Click waqıyası
ashıladı) hám tómendegi kodtı kirgiziń:
C++
private: System::Void btnSaqlaw_Click(System::Object^ sender,
System::EventArgs^ e) {
// Komponentalardan maǵlıwmatlardı oqıw
String^ ati = txtAty->Text;
String^ kasibi = cmbKasibi->Text;
String^ magliwmat = txtMagliwmat->Text;
// Tekseriw: Atı kiritilmegen bolsa qáte xabarın shıǵarıw
if (String::IsNullOrWhiteSpace(ati)) {
MessageBox::Show("Ótinish, atıńızdı kirgiziń!", "Qáte",
MessageBoxButtons::OK,
MessageBoxIcon::Error);
}
else {
// Nátijeni qáliplestiriw hám ekranda kórsetiw
String^ natiyje = "Atı: " + ati + "\nKásibi: " + kasibi +
"\nQosımsha: " + magliwmat;
MessageBox::Show(natiyje, "Maǵlıwmat saqlandı",
MessageBoxButtons::OK,
MessageBoxIcon::Information);
}
}
2. "Tazalaw" túymesi ushın kod:
Formaǵa qaytıp, btnTazalaw túymesine eki ret basıń hám formalardı bosatıw
ushın tómendegi kodtı jazıń:
C++
private: System::Void btnTazalaw_Click(System::Object^ sender,
System::EventArgs^ e) {
// Barlıq maydanlardı tazalaw
txtAty->Clear();
txtMagliwmat->Clear();
cmbKasibi->SelectedIndex = -1; // ComboBox saylawın biykar etiw
// Kursordı qaytadan Atı kiritiletuǵın TextBox-qa aparıw
txtAty->Focus();
}
5. Tekseriw hám Nátije
Programmanı iske túsiriw ushın F5 túymesin basıń.
Maǵlıwmatlardı kirgizip "Saqlaw" túymesin basqanıńızda, siz kiritken
maǵlıwmatlar jańa xabar aynasında (MessageBox) payda bolıwı kerek.
Соседние файлы в папке 2-semestr