Добавил:
bekan
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз:
Предмет:
Файл:1-semestr / 1-LEKCIYA
.pdf
1-Lekciya. Programmalastırıwdıń tiykarǵı túsinikleri. Algoritmlerdiń
qásiyetleri hám ańlatıw usılları. Programmalastırıwǵa kirisiw. Kompilyator
túrleri. Identifikator hám maǵlıwmat túrleri.
Jobası:
1. Algoritmler, olardıń qásiyetleri hám ańlatıw usılları
2. Programmalastırıwǵa kirisiw
3. Kompilyator túrleri. Identifikator hám olardıń túrleri
Insan ómiri dawamında úlken hám kishi wazıypalardı yaki máselelerdi sheshedi óz
aldına maqset etip qoyadı. Ádette, Ol óz maqsetine erisiwi ushın orınlawı kerek
bolǵan ámel yaki jumısların turmıs tájiriybesi yamasa ózlestirilgen bilimine
tiykarlanıp belgili bir tártipke keltiredi.
Algoritm degende qandayda bir máseleni sheshiw ushın buyrıqlardıń
tártiplesken izbe-izligi túsiniledi. Algoritmniń ádette tiykarǵı 5 qásiyeti bar.
1. Túsiniklilik. Algoritm orınlawshısına túsinikli bolıw ushın orınlawshınıń
imkaniyatların biliwi tiyis.
2. Anıqlıq. Algoritmdegi barlıq ámeller, kórsetpeler yamasa buyrıqlar bir
mánisli hám anıq bolıwı kerek.
3. Diskretlilik (úziliklilik, bóleklilik). Algoritmde máseleni sheshiw procesin
óz aldına bólek alınǵan ápiwayı kórsetpeler izbe-izligin adımba-adım orınlawdan
ibarat bolıwı kerek.
4. Nátiyjelilik (sheklilik).
5. Ulıwmalıq. Ayırım máseleni sheshiw algoritmi ulıwma jaǵdaylar ushın
dúziledi.
Algoritmdi súwretlew usılları:
1. Sózler járdeminde ańlatıw;
2. Formulalar járdeminde ańlatıw;
3. Keste járdeminde ańlatılıwı;
4. Grafikalıq kóriniste ańlatıwı (Blok-sxema);
5. Algoritmdi programma kórinisinde ańlatıw.
Algoritmniń tiykarǵı túrleri: Hár qanday algoritm logikalıq dúziliske,
yaǵnıy orınlanıw tártibine qarap, úsh tiykarǵı túrge bólinedi.
1. Sızıqlı;
2. Tarmaqlanıwshı;
3. Tákirarlanıwshı.
Programmalastırıw tilleri (PT)
Tómen dárejedegi PT
Orta dárejedegi PT
Joqarı dárejedegi
Sızıqlı algoritmde, barlıq kórsetpeler izbe-iz jaylasıw tártibinde orınlanadı.
Al tarmaqlanıwshı algoritmde process shártke muwapıq orınlanatuǵın kórsetpeler
qatnasadı, tákirarlanıwshı (cikl) algoritmde process tákirarlanıp orınlanadı.
Kompyuterde máseleni sheshiw ushın dáslep onıń modeli hám algoritmi
dúziledi, keyin usı algoritm belgilengen nızam-qaǵıydalar tiykarında kompyuter
túsinetuǵın tilde kórsetpe hám buyrıqlar formasında jazıladı. Payda bolǵan
kompyuter túsinetuǵın tildegi tekst programma teksti, algoritmi bolsa
programma (baǵdarlama) dep ataladı. Kompyuter ushın programma dúziw
processi programmalastırıw hám programma dúzetuǵın adam programmashı
(baǵdarlamashı) dep ataladı. Kompyuter túsinetuǵın tili bolsa
programmalastırıw tili dep ataladı. Programmalastırıw tillerin shártli túrde
tómendegi úsh toparǵa ajıratıwǵa boladı:
Programmalastırıw qandayda bir tilde kod dúziw proces, bul kod arnawlı
baǵdarlama - translyator arqalı faylǵa ózgertiledi. Translyatordıń eki tipi bar:
kompilyator hám interpretator.
Kompilyator (compiler; compiling programm - kompilyaciyalawshı
programma) - joqarı dárejeli PTnde jazılǵan dáslepki programmanı mashinalı tilge
(algoritmlik tiller, túsindirgish, awdarǵısh) túrlendiriwdi orınlaytuǵın
kompyuterdiń ulıwma matematikalıq támiynatınıń quramlı bólimi. Kompilyator
eki bólimnen ibarat: birinshisi - programmashınıń programmanı jazıwı ushın
paydalanatuǵın dáslepki til, ekinshisi - obyektli programmanı mashinalı tilde
jazatuǵın awdarmashı.
Kompilyatordıń túrleri:
dáslepki programmanıń hárbir jeke operatorın dizbeklik ǵárezsiz islep
shıǵıwdı ámelge asıratuǵın kommentariya beriwshi kompilyator;
obyektli programmanıń ónimliligin asıratuǵın optimallastırıwshı
kompilyator; mısalı, cikllar qaytalanǵanda hárekettiń nátiyjesi
ózgermeytuǵın komandalardı cikldan shıǵarıw;
paydalanıwshıǵa programmanı redaktorawdı jeńilletetuǵın redaktor
kompilyator.
Identifikator (Identifier) - operacion sistema yamasa programmalastırıw tili
elementlerine ataw retinde qoyılatuǵın leksikalıq birlik. Ol berilgen bir
maǵlıwmatqa ya olardıń toparına qoyıladı, al ózi latın háripleri menen cifrlardan
№
A hám B formulalar ushın
х, y
1
2
3
1
A=
4
1
2
1
1
22
3
y
n
x
yx
B=x(arctgA+e
-(x-1)
)
x = 3
y = -1,4
2
))3cos((1
3
2
xyx
e
A
3
2
)(
2
)(
1 xy
Ay
xyB
x=2
y=3.1
3
4
4
)1(
2)2(
2
xe
x
y
x
yA
x
B=(1+tg
2
5
2
4)
2
x
A
x= -2,3
y= 2,7
ibarat, biraq shártli túrde háriplerden baslanatuǵın simvollar dizbeginen quraladı.
Ayırım tillerde #, &, -, _ sıyaqlı ózge simvollar hám milliy háripler paydalana
beredi.
1-LEKCIYA TAPSÍRMASÍ
1. Algoritm degenimiz ne, olarǵa mısallar keltiriń
2. Algoritmniń tiykarǵı qásiyetleri atap ótiń hám bir neshe mısallar keltiriń
3. Algoritmdi ańlatıw usılların keltiriń
4. Kompilyator haqqında maǵlıwmat beriń. Mısallar keltiriń.
5. Identifikator haqqında túsinikler keltiriń hám olardıń túrlerine mısallar keltiriń.
6. Interpretator hám kompilyator arasındaǵı ayırmashılıq nelerden ibarat?
Tómendegi ámellerdi algoritmniń ańlatıw usıllarında jazıń (blok sxema kórinisinde
ańlatıń)
4
3/
3
2
2
xe
x
x
x
yA
y
3
24
)(
)2(1
yxSinx
ACos
B
x=-5,3
y=2,5
5
)()2(
)6/(2
2
yxSinxin
xCos
A
3
2
)/1(
yx
eAarctgCosB
x=1,6
y=-6,2
6
3
22
2
)1(
2
2
)(sin1
x
yx
x
x
yx
A
)
)(
1(cos
22
2
2
yxe
yxA
B
x
x=4
y=3,4
7
4/
()(ln
22
yxCos
e
xxyA
y
4
6
)105)(
2
( Ay
A
tgxB
x=3,6
y=5,5
8
2
2
3
)(
)(
x
eyx
xSin
A
32
3
/ ln(2 10 ( ))B tg A Cos x y
2,1
3,6
y
x
9
2
6
( 1)
22
17 10
(1,1 ( 18))
x
Sin x
Ae
Cos y
)
18
1
(ln
2
2
x
y
ctg
x
A
xB
10
y
x
yxSin
yxe
A
yx
)(2
106,1
7
3
y
x
Cosxy
A
A
yx
arctgB
25,3
4,1
y
x
11
322
22
))ln(
2
( yx
y
yx
y
xctgA
6,4
32,1
y
x
2,4
84,0
y
x
2224
222
2102,3
6,7)(
yxx
AyxSin
B
12
2
2 2 3
lg 2
2)
2 3,57
xy
A tgx Sin x
xy
3
2
6
7
103,1)2(
x
e
yCos
yx
AxB
24,1
3
y
x
13
2
22
2
2
4
2
ln 2
( 2 )
( 2 )
( 2 )( )
sin 4,3
x
x
xy
A Cos x y
x y e
x y A x
B xy
eA
3,6
2,11
y
x
14
32,4)(
1075,1
2
3
3
yx
x
tgyxSin
yyx
y
x
y
x
A
22
5
ln ( )
14,3 10
Ax
x
xy
y
Be
A
Cos
xy
2,2
2,3
y
x
15
3
22
63
743,0)(
2103,7
xexCos
eyx
A
y
y
)2(2,5
lg
)(
2
32
y
y
exSin
Ay
exAtgB
16
)
7,12
(64,0
)ln(
2,6
2
5
22
2
xy
Cose
xSinxy
xy
ctgA
Sinx
42
2
)1(
2
lg
xye
ySinxxyA
B
Ax
75,6
9,1
y
x
17
2
2
332
lg
)7,2(
)(lg
yx
yarctg
yCosyxA
yCos
xyA
B
36
23
104,2
1,31)lg(
6,9
1,10
y
x
4,2
36,5
y
x
18
3
22
3
3
)(7,16
)6,18(
)(
yxCosAex
exAyAarctg
B
exe
exyxSin
A
y
y
yyx
y
4,2
7,1
y
x
19
3
2
62
22
3
2
108,1
)(
)
04,8
(
xCos
eA
A
e
yx
B
x
e
yx
yx
e
Siny
e
yx
ctgA
y
y
y
y
y
17,3
12,1
y
x
20
11,7
31,4
y
x
21
3
22
3
5
23
12
2
2
1(7,4
101,31
lg
7,4)1(
7,4
)1(
)7,4(002,3
x
ytgx
xyx
B
xy
ex
ySin
x
A
A
y
4,0
007,0
y
x
22
A
eAx
yxAAxCos
B
yx
eyx
tgxyx
SinA
)4(10
)()(
lg1
)(
)(
5
3
2
22
7,32
2
2
24,7
03,6
y
x
23
2
2
42
5
3
)1(
ln
)1(
103,1lg
)6,7(
A
e
xx
B
e
x
x
y
e
x
CosA
y
y
y
38,0
17,2
y
x
24
x
eyxCos
y
Ax
tgAyxCos
B
y
x
yxCosA
4,6103,2
1
ln)(
)
1
(
223
3
22
322
6,18
4,12
y
x
25
5
3,4
3
2
22
106,4
2,13
3,4
3,1
8,17)3,4ln(
2
Axy
exy
B
x
xy
SinxyxA
x
83,2
5,1
y
x
8)1(
)1()1(
ln
1
101)1(
2
3
2
21
6232
xAytg
yxAyA
B
ye
xyxSin
A
x
Соседние файлы в папке 1-semestr