Добавил:
bekan
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз:
Предмет:
Файл:1-semestr / 6-LEKCIYA
.pdf
#include <iostream>
using namespace std;
const int SIZE = 5;
int main() {
int arr[SIZE]; // Statikalıq massiv
// Massivti toltırıw
for(int i = 0; i < SIZE; i++) {
arr[i] = i * 2;
}
// Massiv elementlerin kórsetiw
cout << "Massiv elementleri:" << endl;
for(int i = 0; i < SIZE; i++) {
cout << "arr[" << i << "] = " << arr[i] << endl;
}
// Massiv ólshemin ózgertiw múmkin emes
// arr[SIZE] = 10; // Bul qáte beredi
return 0;
}
Bul mısalda, biz ólshemi 5 bolǵan statikalıq massiv jaratamız. Massiv elementlerin toltırıp,
olardı ekranda kórsetemiz. Statikalıq massivtiń ólshemin ózgertiw múmkin emes ekenligin
kórsetiw ushın, kommentariyge alınǵan qáte qaytaratuǵın qatardı qostıq.
Nátiyjesi tómendegidey boladı:
Massiv elementleri:
arr[0] = 0
arr[1] = 2
arr[2] = 4
arr[3] = 6
arr[4] = 8
Bul mısal statikalıq massivlerdiń tiykarǵı qásiyetlerin kórsetedi: olardıń ólshemi kompilyaciya
waqtında belgilenedi hám ózgertilmeydi.
Massivte elementlerdi izlewdiń bir neshe usılı bar:
int linearSearch(int arr[], int n, int x) {
for (int i = 0; i < n; i++) {
if (arr[i] == x)
return i;
}
return -1;
}
Sızıqlı izlew mısalı:
3. Elementlerdi izlew usılı
Sızıqlı izlew
#include <iostream>
using namespace std;
const int SIZE = 10;
int linearSearch(int arr[], int n, int x) {
for (int i = 0; i < n; i++) {
if (arr[i] == x)
return i;
}
return -1;
}
int main() {
int arr[SIZE] = {5, 2, 8, 12, 1, 6, 9, 3, 7, 4};
int x;
cout << "Massiv elementleri: ";
for (int i = 0; i < SIZE; i++) {
cout << arr[i] << " ";
}
cout << endl;
cout << "Izleniwi kerek bolǵan sandı kiritiń: ";
cin >> x;
int result = linearSearch(arr, SIZE, x);
if (result == -1)
cout << x << " sanı massivte tabılmadı." << endl;
else
cout << x << " sanı " << result << "-indekste tabıldı." <<
endl;
return 0;
}
Bul mısalda, biz 10 elementten turatuǵın massiv jaratamız hám onı baslanǵısh mánisler menen
toltıramız. Keyin, paydalanıwshıdan izleniwi kerek bolǵan sannı soraymız hám linearSearch()
funkciyasın qollanıp, usı sandı massivten izleymiz.
linearSearch() funkciyası massivti element boyınsha qarap shıǵadı hám izlenip atırǵan element
tabılsa, onıń indeksin qaytaradı. Eger element tabılmasa, funkciya -1 qaytaradı.
Nátiyjesi tómendegidey boladı (mısalı, eger paydalanıwshı 6 sanın kiritken bolsa):
Massiv elementleri: 5 2 8 12 1 6 9 3 7 4
Izleniwi kerek bolǵan sannı kiritiń: 6
6 sanı 5-indekste tabıldı.
Bul mısal sızıqlı izlew algoritminiń jumısın kórsetedi. Ol ápiwayı, biraq úlken massivler ushın
nátiyjeli emes, sebebi ol hár bir elementti tekseriwi kerek.
Kodqa táriyip
#include <iostream> - Bul qatar standart kiris/shıǵıs operaciyaları ushın kerekli kitapxananı qosadı.
using namespace std; - Bul qatar std ataw keńisligin qollanıwdı belgilep, std:: prefiksin qollanıwdan
azat etedi.
const int SIZE = 10; - Massiv ólshemin anıqlaytuǵın turaqlı san járiyalaydı.
int linearSearch(int arr[], int n, int x) { ... } - Sızıqlı izlew funkciyasın anıqlaydı. Ol massivti, onıń
ólshemin hám izlenip atırǵan elementti argument retinde aladı.
int main() { ... } - Baǵdarlamanıń bas funkciyasın anıqlaydı.
int arr[SIZE] = {5, 2, 8, 12, 1, 6, 9, 3, 7, 4}; - 10 elementten turatuǵın massivti járiyalaydı hám
iniciallastıradı.
int x; - Izleniwi kerek bolǵan sandı saqlaw ushın ózgeriwshi járiyalaydı.
cout << "Massiv elementleri: "; - Ekranda xabardı kórsetedi.
for (int i = 0; i < SIZE; i++) { cout << arr[i] << " "; } - Massiv elementlerin ekranda kórsetedi.
cout << "Izleniwi kerek bolǵan sannı kiritiń: "; - Paydalanıwshıdan san kiritiwdi soraydı.
cin >> x; - Paydalanıwshı kirgiziwin x ózgeriwshisine jazadı.
int result = linearSearch(arr, SIZE, x); - linearSearch funkciyasın shaqırıp, nátiyjesin result
ózgeriwshisine jazadı.
if (result == -1) { ... } else { ... } - Izlew nátiyjesin tekseredi hám sáykes xabardı kórsetedi.
return 0; - Baǵdarlamanıń tabıslı juwmaqlanǵanın bildiredi.
Bul kod sızıqlı izlew algoritminiń jumısın kórsetedi, ol massivte berilgen elementi izleydi hám onıń
ornın qaytaradı yamasa elementti taba almasa -1 qaytaradı.
BAQLAW SORAWLARÍ:
1. Kóp ólshemli massiv degenimiz ne hám onıń bir ólshemli massivten qanday parqı bar?
2. C++ tilde eki ólshemli massivtiń sintaksisi qalay jazıladı? Mısal keltiriń.
3. int x[3][4] massivi ushın tómendegilerdi anıqlań:
o qatar sanı
o baǵana sanı
o jámi element sanı
4. Eki ólshemli massivte elementlerge kirisiw ushın qanday indeksler qollanıladı? Mısal
menen túsindiriń.
5. Eki ólshemli massivtiń barlıq elementlerin ekranǵa shıǵarıw ushın qanday cikl strukturası
qollanıladı?
6. Úsh ólshemli massivtiń inicializaciyalanıwınıń durıs formatın jazıń.
7. int test[2][3][4] massivi ushın:
o birinshi ólshemde neshe element bar?
o ekinshi ólshemde neshe element bar?
o úshinshi ólshemde neshe element bar?
o jámi neshe element saqlay aladı?
8. Massiv elementlerin paydalanıwshıdan kiritip alıw ushın qanday operator qollanıladı hám
ol qalay jazıladı?
9. Eki ólshemli massivti matrica túrinde kórsetiw ushın qanday printlew usılı qolaylıraq?
10. Eki ólshemli massivti inicializaciyalaw usılların mısallar járdeminde túsindiriń.
JUWAPLARÍ MENEN
1-soraw. Kóp ólshemli massiv degenimiz ne hám onıń bir ólshemli massivten qanday parqı bar?
Juwap: Kóp ólshemli massiv - bul bir neshe ólshemnen turatuǵın massiv bolıp, maǵlıwmatlardı
tor tárizli dúziliste saqlaw imkaniyatın beredi. Bir ólshemli massivler tek ǵana sızıqlı bolıp (bir
qatardan ibarat), al kóp ólshemli massivler matricalar yamasa kesteler sıyaqlı bir neshe qatar
hám baǵanadan ibarat boladı.
2-soraw. C++ tilde eki ólshemli massivtiń sintaksisi qalay jazıladı?
Juwap: C++ te eki ólshemli massiv sintaksisi:
data_type array_name[row_size][column_size];
Mısal: int x[3][4];
3-soraw. int x[3][4] massivi ushın tómendegilerdi anıqlań:
Juwap:
Qatar sanı: 3 qatar (0,1,2 indeksler)
Baǵana sanı: 4 baǵana (0,1,2,3 indeksler)
Jámi element sanı: 3 × 4 = 12 element
4-soraw. Eki ólshemli massivte elementlerge kirisiw ushın qanday indeksler qollanıladı?
Juwap: Eki ólshemli massivte elementlerge kirisiw ushın eki indeks qollanıladı: birinshisi qatar
nomerin, ekinshisi baǵana nomerin kórsetedi. Mısal: x[1][2] - bul 1-qatar, 2-baǵanadaǵı
elementke kirisiw.
5-soraw. Eki ólshemli massivtiń barlıq elementlerin ekranǵa shıǵarıw ushın qanday cikl
strukturası qollanıladı?
Juwap: Ishke jaylasqan (nested) for ciklleri qollanıladı:
for (int i = 0; i < row_size; i++) {
for (int j = 0; j < column_size; j++) {
cout << array[i][j] << " ";
}
cout << endl;
}
6-soraw. Úsh ólshemli massivtiń inicializaciyalanıwınıń durıs formatın jazıń.
Juwap: Úsh ólshemli massivti durıs inicializaciyalaw:
int arr[2][3][4] = {
{
{1, 2, 3, 4},
{5, 6, 7, 8},
{9, 10, 11, 12}
},
{
{13, 14, 15, 16},
{17, 18, 19, 20},
{21, 22, 23, 24}
}
};
7-soraw. int test[2][3][4] massivi ushın:
Juwap:
Birinshi ólshemde: 2 element
Ekinshi ólshemde: 3 element
Úshinshi ólshemde: 4 element
Jámi element sanı: 2 × 3 × 4 = 24 element
8-soraw. Massiv elementlerin paydalanıwshıdan kiritip alıw ushın qanday operator qollanıladı?
Juwap: cin operatorı qollanıladı:
for (int i = 0; i < row_size; i++) {
for (int j = 0; j < column_size; j++) {
cout << "Element [" << i << "][" << j << "]: ";
cin >> array[i][j];
}
}
9-soraw. Eki ólshemli massivti matrica túrinde kórsetiw ushın qanday printlew usılı qolaylaıraq?
Juwap: Ishke jaylasqan for cikllerdi qollanıp, hár qatar aqırında endl qollanıw kerek:
for (int i = 0; i < row_size; i++) {
for (int j = 0; j < column_size; j++) {
cout << array[i][j] << "\t";
}
cout << endl;
}
10-soraw. Eki ólshemli massivti inicializaciyalaw usılların mısallar járdeminde túsindiriń.
Juwap: Eki ólshemli massivti inicializaciyalawdıń tiykarlı usılları:
1. Járiyalaw waqtında:
int arr[2][3] = {{1, 2, 3}, {4, 5, 6}};
2. Cikl járdeminde:
int arr[2][3];
for (int i = 0; i < 2; i++) {
for (int j = 0; j < 3; j++) {
arr[i][j] = 0; // yamasa basqa mánisler
}
}
Соседние файлы в папке 1-semestr