ЛАБОРАТОРНАЯ РАБОТА № 6 Метод прогонки
1. Общие сведения
Метод прогонки. Метод прогонки является модификацией метода Гаусса, предназначенной для решения систем линейных алгебраических уравнений с трехдиагональной матрицей. В таких случаях ненулевые элементы расположены только на главной и двух соседних диагоналях матрицы системы.
Развернутый вид системы из N + 1 уравнения с N + 1 неизвестными y0, y1, …, yN приведен в (6.1).
y0 |
1 y1 |
0 |
0 |
... |
0 |
0 |
0 |
1 |
|
a1 y0 |
c1 y1 |
b1 y2 |
0 |
... |
0 |
0 |
0 |
f1 |
|
0 |
a2 y1 |
c2 y2 |
b2 y3 |
... |
0 |
0 |
0 |
f2 |
, (6.1) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
... |
... |
... |
... |
... ... |
... |
... |
... |
|
|
0 |
0 |
0 |
0 |
... |
aN 1 yN 2 |
cN 1 yN 1 |
bN 1 yN |
f N 1 |
|
|
0 |
0 |
0 |
... |
0 |
2 yN 1 |
yN |
2 |
|
0 |
|
||||||||
где aj, bj, cj (j = 1, 2, …, N – 1), λ1, λ2 — известные коэффициенты, а fj (j = 1, 2, …, N – 1), μ1 и μ2 — свободные члены уравнений.
Первое и последнее уравнения связывают по два неизвестных, а в остальных уравнениях связаны три неизвестных. Учитывая это обстоятельство, систему (6.1) можно записать в компактной форме
(6.2)
aj yj 1 cj yj bj yj 1 f j ,j = 1, 2, …, N – 1, |
|
y0 1 y1 1 , |
(6.2) |
yN 2 yN 1 2 . |
|
Решение (6.2) выполняется методом Гаусса с учетом специального вида матрицы системы и состоит из прямого и обратного хода. Результаты решения размещаются в табл. 6.1.
71
72
Таблица 6.1
Решение СЛАУ методом прогонки
j |
aj |
cj |
|
bj |
fj |
|
|
|
|
|
αj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
βj |
|
|
|
yj |
|
|
||||||
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y0 1 y1 |
1 |
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
1 |
a1 |
–c1 |
b1 |
f1 |
|
|
|
|
1 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 1 |
y1 2 y2 2 |
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
a |
|
–c |
|
b |
|
f |
|
|
|
|
|
|
|
b1 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
a1 1 f1 |
|
y |
|
y |
|||||
|
|
|
|
|
|
|
c a |
|
|
c1 1a1 |
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
2 |
|
2 |
|
2 |
|
2 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
3 3 |
3 |
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
1 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
… |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
… |
|
|
|
… |
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
N – 1 |
aN – 1 |
–cN – 1 |
bN – 1 |
fN – 1 |
N 1 |
|
|
|
bN 2 |
|
|
|
|
|
N 1 |
|
|
aN 2 N 2 fN 2 |
|
yN 1 N yN N |
||||||||||||||
|
cN 2 N 2aN 2 |
cN 2 N 2aN 2 |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
N |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
N |
|
|
bN 1 |
|
|
|
|
|
N |
|
aN 1 N 1 fN 1 |
|
yN |
|
|
2 N 2 |
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
cN 1 N 1aN 1 |
cN 1 N 1aN 1 |
|
1 2 N |
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
В прямом ходе по формулам (6.3) вычисляются вспомогательные коэффициенты αj и βj (j = 1, 2, …, N – 1), называемые коэффициентами прогонки [1].
1 1 , 1 1 ,
b
j 1 c j j j a j ,
j 1 |
|
a j j f j |
, для j = 1, …, N – 1. |
(6.3) |
|
c j j a j |
|||||
|
|
|
|
В обратном ходе неизвестные, входящие в систему уравнений, определяются по формулам (6.4), начиная с yN.
yN |
2 N 2 |
,yj j 1 yj 1 j 1 , j = N – 1, N – 2, …, 0. (6.4) |
|
||
|
1 2 N |
|
2.Задания
1.Методом прогонки решить систему уравнений (6.2) для значений коэффициентов, указанных в варианте задания. Принять значение N равным 30.
2.Оформить полученное решение в виде табл. 6.1.
3.Построить и включить в отчет график зависимости yj от j.
3.Пример выполнения задания
a |
|
1, b |
|
1, c |
|
(2 p |
), p |
|
10/(14,5 j)2 |
, |
f |
|
0,1 |
|
, |
, |
j |
j |
j |
j |
j |
j |
|||||||||||
|
|
|
j |
|
|
|
|
|
1 |
1 |
||||||
1 1, 2 0, 2 1.
Таблица 6.2
Пример решения СЛАУ методом прогонки
j |
aj |
cj |
bj |
fj |
αj |
βj |
yj |
0 |
|
|
|
|
|
|
2,4717 |
1 |
1 |
2,0549 |
1 |
0,1 |
1 |
1 |
1,4717 |
2 |
1 |
2,0640 |
1 |
0,1414 |
0,9480 |
0,8532 |
0,6525 |
3 |
1 |
2,0756 |
1 |
0,1732 |
0,8960 |
0,6378 |
0,0164 |
4 |
1 |
2,0907 |
1 |
0,2 |
0,8478 |
0,3938 |
–0,4452 |
73
Окончание табл. 6.2
j |
aj |
cj |
bj |
fj |
αj |
βj |
yj |
5 |
1 |
2,1108 |
1 |
0,2236 |
0,8045 |
0,1560 |
–0,7472 |
6 |
1 |
2,1384 |
1 |
0,2449 |
0,7655 |
–0,0518 |
–0,9084 |
7 |
1 |
2,1778 |
1 |
0,2646 |
0,7284 |
–0,2161 |
–0,9504 |
8 |
1 |
2,2367 |
1 |
0,2828 |
0,6900 |
–0,3317 |
–0,8968 |
9 |
1 |
2,3306 |
1 |
0,3 |
0,6465 |
–0,3973 |
–0,7725 |
10 |
1 |
2,4938 |
1 |
0,3162 |
0,5938 |
–0,4141 |
–0,6037 |
11 |
1 |
2,8163 |
1 |
0,3317 |
0,5263 |
–0,3844 |
–0,4167 |
12 |
1 |
3,6000 |
1 |
0,3464 |
0,4367 |
–0,3127 |
–0,2383 |
13 |
1 |
6,4444 |
1 |
0,3606 |
0,3161 |
–0,2084 |
–0,0947 |
14 |
1 |
42,000 |
1 |
0,3742 |
0,1632 |
–0,0928 |
–0,0115 |
15 |
1 |
42,000 |
1 |
0,3873 |
0,0239 |
–0,0112 |
–0,0122 |
16 |
1 |
6,4444 |
1 |
0,4 |
0,0238 |
–0,0095 |
–0,1131 |
17 |
1 |
3,6000 |
1 |
0,4123 |
0,1557 |
–0,0638 |
–0,3169 |
18 |
1 |
2,8163 |
1 |
0,4243 |
0,2903 |
–0,1382 |
–0,6154 |
19 |
1 |
2,4938 |
1 |
0,4359 |
0,3959 |
–0,2227 |
–0,9919 |
20 |
1 |
2,3306 |
1 |
0,4472 |
0,4767 |
–0,3139 |
–1,4224 |
21 |
1 |
2,2367 |
1 |
0,4583 |
0,5394 |
–0,4105 |
–1,8758 |
22 |
1 |
2,1778 |
1 |
0,4690 |
0,5892 |
–0,5119 |
–2,3150 |
23 |
1 |
2,1384 |
1 |
0,4796 |
0,6295 |
–0,6175 |
–2,6967 |
24 |
1 |
2,1108 |
1 |
0,4899 |
0,6627 |
–0,7270 |
–2,9721 |
25 |
1 |
2,0907 |
1 |
0,5 |
0,6906 |
–0,8404 |
–3,0869 |
26 |
1 |
2,0756 |
1 |
0,5099 |
0,7142 |
–0,9573 |
–2,9816 |
27 |
1 |
2,0640 |
1 |
0,5196 |
0,7345 |
–1,0777 |
–2,5920 |
28 |
1 |
2,0549 |
1 |
0,5292 |
0,7522 |
–1,2015 |
–1,8486 |
29 |
1 |
2,0476 |
1 |
0,5385 |
0,7676 |
–1,3285 |
–0,6774 |
30 |
|
|
|
|
0,7813 |
–1,4587 |
1 |
74
3,0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Зависимость yj от j |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
2,0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1,0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0,0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
5 |
|
|
|
|
10 |
15 |
|
20 |
|
25 |
|
|
30 |
|
||||||
j |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
-1,0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-2,0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-3,0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
j |
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
-4,0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
График зависимости y от j |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
4. Варианты заданий |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
Во всех вариантах заданий aj 1, bj 1, |
cj |
(2 pj ). Формулы |
|||||||||||||||||||
для вычисления pj, fj и значения λ1, μ1, λ2, μ2 приведены в табл. 6.3. |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
Варианты заданий |
|
|
|
Таблица 6.3 |
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант |
|
pj |
|
|
fj |
|
λ1 |
μ1 |
|
λ2 |
|
|
μ2 |
||||||||
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
0 |
|
0 |
|
1 |
|
|
|
6 j 2 |
|
j2e j |
|
|
|
|
||||||||||||||
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
je 0,1 j |
|
1 |
1 |
|
0 |
|
–1,5 |
|
||
|
|
|
j |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
j |
|
1 |
–1 |
|
0 |
|
–0,2 |
|
||||
|
|
|
j |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
j |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
exp( 0,1j) |
|
|
j |
|
1 |
1 |
|
0 |
|
0 |
|
||||||
5 |
|
|
|
|
|
|
j |
|
1 |
2 |
|
0 |
|
–20 |
|
||||||
|
j exp( 0,1j) |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
75
Вариант |
|
pj |
|
fj |
λ1 |
μ1 |
λ2 |
μ2 |
||||||||||||||||||
6 |
|
cos(0,01j) |
|
10sin(0,01j) |
1 |
0 |
0 |
1 |
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7 |
|
0,1je 0,1 j |
|
j |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
2 |
0 |
0 |
||||||
8 |
|
e 0,1 j |
0,1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
–2 |
0 |
0 |
||||||||
|
|
j |
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9 |
|
sin(0,02 j) |
0,1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
–1 |
0 |
2 |
||||||||
|
|
|
|
j |
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
10 |
|
0,1/sin(0,05j) |
0,1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
0 |
0 |
0 |
||||||||
|
|
|
|
j |
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
11 |
|
3/ j |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
1 |
0 |
0 |
||||||||
|
0,2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
j |
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
12 |
|
1/(14,5 j)2 |
0,1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
1 |
0 |
0 |
|||||||||
|
|
|
|
j |
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
13 |
|
tg(0,03j) |
|
0,1j |
1 |
2 |
0 |
0 |
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
14 |
|
sin(0,02 j) |
|
0,01j2 |
1 |
1 |
0 |
0 |
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
15 |
|
sin(0,02 j) |
0,1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
5 |
1 |
1 |
|||||||||||
|
|
|
|
j |
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
16 |
|
1/ j |
|
|
0 , 1 |
|
|
|
|
|
|
1 |
1 |
0 |
0 |
|||||||||||
|
|
|
j |
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
17 |
|
|
|
|
|
|
|
|
j |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
1 |
1,5 |
1 |
|
|
|
|
j |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
18 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
–1 |
1 |
0 |
||||||||
|
j |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
j |
|
|
|
|
|
j |
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
19 |
|
exp( 0,1j) |
1/ |
j |
1 |
1 |
1 |
–1 |
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
20 |
|
jexp( 0,1j) |
|
|
|
|
|
|
|
0,01 |
–0,08 |
0,1 |
0,1 |
|||||||||||||
|
|
0,1/ j |
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
21 |
|
0,01j |
|
10sin(0,01j) |
1 |
2 |
0 |
3 |
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
22 |
|
0,1jexp( 0,1j) |
1/ |
|
j 2 |
1 |
2 |
0 |
1 |
|||||||||||||||||
23 |
|
0,1exp( 0,1j) |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
2 |
0 |
1 |
||||||||
24 |
|
sin(0,02j) |
0,2 |
|
|
|
|
|
|
|
1 |
1 |
0 |
–4 |
||||||||||||
|
|
|
|
|
j |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
25 |
|
0,1/sin(0,05j) |
1/ |
|
|
|
|
|
|
|
1 |
0 |
1 |
1 |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
j |
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
76
