Машиноведение. Основные технические термины и определения
.pdfКонус внешний делительный |
Reference back cone |
Ташқи, қўшимча |
дополнительный |
|
бўлиш конуси |
|
|
|
Конус впадин |
Root cone |
Чўкма конуси |
|
|
|
Конус делительный |
Reference cone |
Бўлиш конуси |
|
|
|
Конус дополнительный |
Back cone of a bevel |
Конуссимон тишли |
конического зубчатого |
gear (bevel gear back |
ғилдиракни қўшимча |
колеса |
cone) |
конуси |
|
|
|
Координата |
Coordinate |
Координата |
|
|
|
Коробка, ящик, кожух |
Box |
Қути, кожух |
|
|
|
Коробка передач (коробка |
Gearbox |
Узатмалар қутиси |
скоростей) |
|
(тезликлар қутиси) |
|
|
|
Коробление |
Buckling (along |
Оғиш (эгилиш), тоб |
|
longitudinal direction), |
ташлаш |
|
warpage (along |
|
|
transverse direction), |
|
|
distortion (defect of cast |
|
|
iron casting) |
|
Корпус |
Body, casing, housing |
Корпус |
|
|
|
Корпус зубчатого колеса |
Gearbody |
Тишли ғилдирак |
|
|
корпуси |
|
|
|
Коррозионностойкий |
Anticorrosion, |
Зангбардош |
|
anticorrosive |
|
Коэффициент |
Life factor |
Узоқ муддатлилик |
долговечности |
|
коэффициенти |
|
|
|
Коэффициент Пуассона |
Poisson's ratio |
Пуассон |
|
|
коэффициенти |
|
|
|
Коэффициент смещения |
Displacement factor, |
Силжиш |
|
offset coefficient |
коэффициенти |
Коэффициент смещения |
Profile shift coefficient |
Профилни силжиш ко- |
профиля |
|
эффициенти |
|
|
|
Коэффициент высоты |
Addendum factor |
Тиш баландлиги |
головки зуба (исходного |
(in basic rack profile) |
коэффициенти |
контура) |
|
(бошланғич |
|
|
контурнинг) |
|
|
|
Коэффициент высоты |
Whole depth coefficient |
Тиш баландлигининг |
зуба |
|
коэффициенти |
|
|
|
|
|
61 |
Коэффициент осевого |
Axial contact ratio, face |
Ўқлар боғлиқлик |
перекрытия |
contact ratio, оverlap ratio |
коэффициенти |
|
|
|
Коэффициент торцового |
Transverse contact ratio, |
Торецнинг боғлиқлик |
перекрытия |
profile contact ratio |
коэффициенти |
|
|
|
Коэффициент перекрытия |
Total contact ratio |
Умумий боғлиқлик |
общий |
|
коэффициенти |
|
|
|
Коэффициент радиального |
Clearance coefficient |
Радиал тирқиш |
зазора |
|
коэффициенти |
|
|
|
Коэффициент скольжения |
Profile sliding factor |
Профил бўйича |
по профилю |
|
сирпаниш |
|
|
коэффициенти |
|
|
|
Коэффициент трения |
Coefficient of friction |
Ишқаланиш коэффи- |
|
|
циенти |
|
|
|
Кран |
Crane |
Кран |
|
|
|
Кривая (линия) |
Curve |
Эгри (чизиқ) |
|
|
|
Кривизна |
Curvature |
Эгрилик |
|
|
|
Кривизна профиля зуба |
Profile curvature |
Тиш профлининг |
|
|
оғмалиги |
|
|
|
Криво, косо, кривой, |
Askew |
Қийшиқ, эгри, эгри |
наклонный |
|
чизиқ, оғма |
|
|
|
Кривошип |
Crank |
Кривошип |
|
|
|
Критерий |
Criterion |
Критерия |
|
|
|
Кромка зуба продольная |
Tip edge |
Тишнинг бўйлама |
|
|
қирраси |
|
|
|
Кронштейн |
Bracket |
Кронштейн |
|
|
|
Круг алмазный |
Dish (grinding) wheel |
Олмосли жилвиртош |
шлифовальный |
|
|
|
|
|
Круг тарельчатый |
Diamond grinding |
Тарелкасимон |
шлифовальный |
wheel |
жилвиртош |
|
|
|
Круг шлифовальный |
Grinding wheel |
Жилвиртош |
|
|
|
Крышка |
Cap, cover |
Қопқоқ |
|
|
|
Крюк |
Hook |
Илгак |
|
|
|
Кулачок |
Cam |
Кулачок |
|
|
|
62 |
|
|
|
|
|
|
Л |
|
Лаборатория |
Laboratory |
Лаборатория |
|
|
|
Латунь |
Brass |
Латунь |
|
|
|
Лебедка |
Hoist |
Лебёдка |
|
|
|
Легирование |
Alloying |
Легирлаш |
|
|
|
Легирующая добавка |
Alloying addition |
Легирловчи |
|
|
қўшилмалар |
|
|
|
Лента, полоса, ремень, |
Band |
Лента, полоса, тасма, |
бандаж |
|
бандаж |
|
|
|
Линейка |
Ruler |
Линейка |
|
|
|
Линия |
Line |
Чизиқ |
|
|
|
Линия винтовая |
Helix |
Винтсимон чизиқ |
|
|
|
Линия впадин |
Root line |
Чўкма чизиғи |
|
|
|
Линия делительная |
Datum line |
Бўлиш чизиғи |
|
|
|
Линия зацепления |
(Transverse) line of |
Илашиш чизиғи |
|
action, path of contact |
|
|
|
|
Линия зацепления активная |
(transverse) path of |
Фаол илашиш чизиғи |
|
contact |
|
|
|
|
Линия зуба (витка) |
Tooth trace, line of |
Тиш чизиғи |
|
contaсt, tooth curve |
(ўрамнинг) |
|
|
|
Ломать, разрушать, |
Break |
Синдириш, парчалаш, |
трещина, брешь |
|
ёриқ |
|
|
|
|
М |
|
Малогабаритный |
Small-sized |
Кичик ўлчамли |
|
|
|
Манометр |
Manometer |
Манометр |
|
|
|
Масло |
Oil |
Мой |
|
|
|
Маслоуказатель |
Oil-level gauges |
Мой сатхини |
|
|
кўрсаткич |
|
|
|
Масса |
Mass |
Оғирлик |
63
Математическая модель |
Mathematical model |
Математик модель |
|
|
|
Материал |
Material |
Материал |
|
|
|
Маховик |
Flywheel |
Маховик |
|
|
|
Маховичок |
Handwheel |
Маховикча |
|
|
|
Машина |
Machine |
Машина |
|
|
|
Машина зубозакалочная |
Gear (-tooth) hardening |
Тиш тоблаш |
|
machine, tooth |
машинаси |
|
quenching machine |
|
|
|
|
Машиностроение |
Engineering industry, |
Машинасозлик |
|
mechanical engineering |
|
|
|
|
Межосевое расстояние |
Centre distance |
Ўқлараро масофа |
|
|
|
Мелкозернистый |
Fine-grain(ed) |
Майда донали |
|
|
|
Мера |
Measure |
Ўлчам |
|
|
|
Металл |
Metal |
Металл |
|
|
|
Металлообрабатывающий |
Metal-processing |
Металга ишлов |
|
|
берувчи |
|
|
|
Метод деления |
Division method |
Бўлиш усули |
|
|
|
Метод зубонарезания |
Gear cutting method |
Тиш кесиш усули |
|
|
|
Метод копирования |
(Form-)copying method, |
Нусхалаш усули |
|
forming process |
|
|
|
|
Метод обката |
(Form-)generating |
Обкат усули |
|
method, generation |
|
|
process |
|
|
|
|
Механизм |
Mechanism |
Механизм |
|
|
|
Механизм зубчатый |
Geartrain, toothed |
Тишли механизм |
|
mechanism |
|
|
|
|
Механизм |
Actuator, acting |
Ижрочи механизм |
исполнительный |
mechanism |
|
|
|
|
Механический |
Mechanical |
Механик |
|
|
|
Мехатронная система |
Мechatronic system |
Мехатрон тизими |
|
|
|
Микрометр зубомерный |
Gear-tooth micrometer |
Тиш ўлчаш |
|
|
микрометри |
|
|
|
64 |
|
|
Микромеханика |
Мicromechanics |
Микромеханика |
|
|
|
Микроэлектромеханическая |
Microelectromechanical |
Микроэлектрмеханик |
система |
system |
тизим |
|
|
|
Многозаходный |
Multi-threaded, |
Кўп киримли |
|
multiplethread |
|
|
|
|
Многоцелевой |
Multipurpose |
Кўп мақсадли |
|
|
|
Моделирование |
Simulation |
Моделлаштириш |
(имитационное) |
|
(имитацияли) |
|
|
|
Модель |
Model |
Модель |
|
|
|
Модификация зуба |
Barrel-shaped tooth |
Бошкасимон тиш тури |
бочкообразная |
|
|
|
|
|
Модификация зуба |
Longitudinal correction |
Бўйлама тиш тури |
продольная |
|
|
|
|
|
Модификация зуба |
Profil correction |
Профил тиш тури |
профильная |
|
|
|
|
|
Модуль |
Module |
Модуль |
|
|
|
Модуль инструмента |
Cutter module, tool |
Асбоб модули |
|
module |
|
|
|
|
Модуль нормальный |
Normal module |
Нормал модуль |
|
|
|
Модуль осевой |
Axial module |
Ўқ бўйлама модуль |
|
|
|
Модуль сдвига |
Shift modulus |
Силжиш модули |
|
|
|
Модуль торцовый |
Transverse (circular) |
Торец модули |
|
module |
|
|
|
|
Модуль Юнга |
Junge module |
Юнга модули |
|
|
|
Молот |
Hammer |
Болға |
|
|
|
Момент инерции |
Moment of inertia |
Инерция моменти |
|
|
|
Момент изгибающий |
Bending moment |
Эгувчи момент |
|
|
|
Момент крутящий |
Torque |
Буровчи момент |
|
|
|
Монитор |
Monitor |
Монитор |
|
|
|
Мониторинг |
Monitoring |
Текширув |
|
|
|
Монтаж, установка |
Mounting, assembling, |
Монтаж |
|
building-up |
|
|
|
|
|
|
65 |
Мощность |
Power |
Қувват |
|
|
|
Мощность |
Productive capacity |
Ишлаб чиқариш |
производственная |
|
қуввати |
|
|
|
Муфта |
Clutch, coupling |
Муфта |
|
|
|
|
Н |
|
Нагрев |
Heating |
Қизиш |
|
|
|
Нагружение |
Loading |
Юкланиш |
|
|
|
Нагрузка |
Load |
Юк |
|
|
|
Надежность |
Reliability |
Ишончлилик |
|
|
|
Наибольший диаметр |
Maximum diameter |
Энг катта диаметр |
(червячного колеса) |
|
(червякли |
|
|
ғилдиракнинг) |
|
|
|
Накапливать, |
Accumulate |
Йиғиш, тўплаш |
аккумулировать |
|
|
|
|
|
Накатник зубчатый |
Gear roll |
Тишли накатка |
|
|
|
Накатывание холодное |
Cold rolling, cold roll |
Совуқ ҳолда |
|
forming |
накаткалаш |
|
|
|
Напильник |
File |
Эгов |
|
|
|
Направление |
Direction |
Йўналиш |
|
|
|
Направление вращения |
Direction of rotation |
Айланиш йўналиши |
|
|
|
Направление левое(правое) |
Left hand (right hand) |
Чап йўналиш (ўнг) |
|
|
|
Направляющая |
Guide |
Йўналтирувчи |
|
|
|
Напряжение |
Stress |
Кучланиш |
|
|
|
Напряжение касательное |
Tangential stress |
Уринма кучланиш |
|
(shear stress) |
|
|
|
|
Напряжение нормальное |
Normal stress |
Нормал кучланиш |
|
|
|
Нарезание зубчатого |
Gear cutting |
Тишли ғилдиракни |
колеса |
|
кесиш |
|
|
|
Нарезание зубчатого колеса |
Gear cutting with |
Обкат усулида тишли |
методом обката |
generating method |
ғилдиракни кесиш |
|
|
|
66 |
|
|
Настройка |
Setting |
Созлаш |
|
|
|
Натяжение |
Tension |
Тортиш |
|
|
|
Неисправность |
Failure |
Носозлик |
|
|
|
Нейронная сеть |
Neural network |
Нейрон тўри |
|
|
|
Непараллельность осей |
Shaft alignment error, |
Ўқларни |
|
alignment error |
нопараллеллиги |
|
|
|
Неравномерный |
Nonuniform |
Нотекис |
|
|
|
Несовместимость |
Incompatibility |
Қўшилмас |
|
|
|
Нитроцементация |
Carbonitriding |
Нитроцементация |
|
|
|
Ножка зуба |
Dedendum |
Тиш танаси |
|
|
|
Ножницы |
Shears |
Қайчи |
|
|
|
|
О |
|
Обжиг |
Burning |
Куйдириш |
|
|
|
Обкатка |
Generating method, |
Салт синаш |
|
generating process |
|
|
|
|
Обкатывать |
Generate |
Етилтириш |
|
|
|
Область определения |
Domain of definition |
Аниқлик чегараси |
|
|
|
Обмер, измерение |
Admeasurement, |
Ўлчаш, ўлчов |
|
measurement |
|
|
|
|
Обнаружение |
Detection |
Аниқлаш |
|
|
|
Обнаружение |
Failure detection |
Носозликларни |
неисправностей |
|
аниқлаш |
|
|
|
Обозначаются |
Designated |
Белгиланади |
|
|
|
Оборудование |
Equipment, machinery |
Жиҳозлар |
|
|
|
Оборудование |
Industrial equipment |
Саноат жиҳозлари |
промышленное |
|
|
|
|
|
Оборудование (машинное) |
Automated machinery |
Автоматлаштирилган |
автоматизированное |
|
(машинали) жиҳозлар |
|
|
|
Обрабатываемость |
Workability, |
Ишлов берилувчанлик |
|
machinability |
|
|
|
|
|
|
67 |
Обработанные начисто |
Bright-work |
Тоза ишлов берилган |
детали |
|
деталлар |
|
|
|
Обработка зубчатых колес |
Gear processing, |
Тишли ғилдиракка |
|
gear machining |
ишлов бериш |
|
|
|
Обработка окончательная |
Finishing treatment, |
Якуний ишлов бериш |
|
finishing mashining |
|
|
|
|
Обработка токарная |
Lathing, turning |
Токарлик ишлов |
|
|
бериш |
|
|
|
Образец |
Specimen |
Намуна |
|
|
|
Образующая |
Straight line generator |
Тўғри чизиқли ташкил |
прямолинейная |
|
этувчи |
|
|
|
Обслуживание |
Service |
Хизмат кўрсатиш |
|
|
|
Обслуживание |
Engineering service |
Техник хизмат |
техническое |
|
кўрсатиш |
|
|
|
Общее передаточное |
Total (overell) |
Умумий узатишлар |
отношение |
transmission ratio |
нисбати |
|
|
|
Ограничитель |
Limiter |
Чеклагич |
|
|
|
Ограничитель скорости |
Overspeed limiter |
Тезликни чеклагич |
|
|
|
Окружность |
Circle |
Айлана |
|
|
|
Окружность вершин |
Addendum circle, |
Тиш чўққиси |
зубьев |
tip circle |
айланаси |
|
|
|
Окружность впадин |
Root circle, dedendum |
Тиш тубининг |
зубьев |
circle |
айланаси |
|
|
|
Окружность делительная |
Reference circle |
Бўлиш айланаси |
|
|
|
Окружность начальная |
Pitch circle |
Бошланғич айлана |
|
|
|
Окружность основная |
Base circle (of involute |
Асосий айлана |
(эвольвентного зубчатого |
gear) |
(эвольвент тишли |
колеса) |
|
ғилдиракнинг) |
Опережение |
Advance |
Ортиш |
|
|
|
Оптимизация |
Optimization |
Мақбуллаштириш |
|
|
|
Организация |
Organization of |
Ишлаб чиқаришни |
производства |
production |
ташкил этиш |
|
|
|
Осаждение |
Deposition |
Чўктириш |
|
|
|
68 |
|
|
Ослабление, затухание, |
Attenuation |
Бўшаш, ўчиш |
принижение |
|
|
|
|
|
Оснастка |
Fitting |
Оснастка |
|
|
|
Основание зуба |
(gear) root |
Тиш асоси |
|
|
|
Ось, полуось, ведущий мост |
Axle |
Ўқ, яримўқ, етакловчи |
|
|
кўприк |
|
|
|
Ось геометрическая |
Axis |
Геометрик ўқ |
|
|
|
Ось инерции |
Axis of inertia |
Инерция ўқи |
|
|
|
Ось центральная |
Axis of gravity |
Марказий ўқ |
|
|
|
Отверстие |
Opening, hole, bore |
Тешик |
|
|
|
Отверстие расточенное, |
Bore |
Йўниб кенгайтирилган |
отверстие высверленное |
|
тешик, тешик |
|
|
пармалаш |
|
|
|
Отвертка |
Screwdriver |
Отвертка |
|
|
|
Отделять, разделять, |
Separate |
Ажратиш, бўлиш, |
разъединять |
|
ажратиш |
|
|
|
Отжиг, отпуск |
Annealing |
Куйдириш, бўшатиш |
|
|
|
Отжиг для снятия остаточных |
Annealing relief |
Қолдик |
напряжений |
|
кучланишларни олиш |
|
|
учун куйдириш |
|
|
|
Отжиг изотермический |
Isothermal annealing |
Изотермик куйдириш |
|
|
|
Отжигать, отпускать, |
Anneal |
Ёқиш, қўйиб юбориш, |
прокаливать |
|
қиздириш |
|
|
|
Отклонение |
Deviation |
Четга чиқиш |
|
|
|
Отклонение шага |
Basepitch error (normal, |
Илашма қадамининг |
зацепления |
on line of action) |
четга чиқиши |
|
|
|
Отливка |
Casting |
Қуйма |
|
|
|
Отливка из серого чугуна |
Gray iron casting |
Кул ранг чўян қуймаси |
|
|
|
Отношение передаточное |
Transmission ratio |
Узатишлар нисбати |
|
|
|
Отпуск (стали) |
Tempering |
Бўшатиш (пўлатни) |
|
|
|
Охлаждение |
Cooling |
Совутиш |
|
|
|
Оценка |
Estimation, asstessment |
Баҳолаш |
|
|
|
|
|
69 |
Оценка качества |
Estimation of quality |
Сифатни баҳолаш |
|
|
|
Оценка количественная |
Quantitative assessment |
Сонли баҳолаш |
|
|
|
Очистка |
Cleaning |
Тозалаш |
|
|
|
Очистка механическая |
Mechanical cleaning |
Механик тозалаш |
|
|
|
Ошибка (погрешность) |
Error |
Ҳатолик |
|
|
|
|
П |
|
Паз |
Slot |
Паз |
|
|
|
Пайка |
Brazing |
Кавшар |
|
|
|
Палец |
Finger |
Бармоқ |
|
|
|
Пара |
Pair, couple |
Жуфтлик |
|
|
|
Пара фрикционная |
Friction couple |
Фрикцион жуфтлик |
|
|
|
Пара червячная |
Worm gear pair |
Червякли жуфтлик |
|
|
|
Параметр |
Parameter |
Параметр |
|
|
|
Патрон |
Chuck |
Патрон |
|
|
|
Перегрузка |
Overload |
Ортиқча юкланиш |
|
|
|
Передаточное число |
Gear ratio |
Узатишлар сони (узат- |
(передачи) |
|
мани) |
|
|
|
Передаточное отношение |
Transmission ratio |
Узатишлар нисбати |
|
|
|
Передача зубчатая |
Gear train, gearing |
Тишли узатма |
|
|
|
Передача зубчатая |
Crossed-axis helical |
Винтсимон тишли |
винтовая (геликоидальная) |
gearing |
узатма (геликоидли) |
|
|
|
Передача зубчатая |
Еxternal gearing, |
Ташқи илашмали |
внешнего зацепления |
еxternal gear pair, |
тишли узатма |
|
еxternal gear set |
|
Передача зубчатая |
Internal gearing, |
Ички илашмали тишли |
внутреннего зацепления |
internal gear pair |
узатма |
|
|
|
Передача зубчатая |
Wave [harmonic] gear |
Тўлқинсимон тишли |
волновая |
train, flexible spline drive |
узатма |
|
|
|
Передача зубчатая |
Cycloidal gear pair, |
Циклоидли тишли уза- |
циклоидная |
cycloidal gearing |
тма |
|
|
|
70 |
|
|
