Электронный учебно-методический комплекс по учебной дисциплине «Математика (раздел элементы линейной и векторной алгебры)» для специальностей 1-69 01 01 «Архитектура» и 1-69 01 02 «Архитектура и дизайн»
.pdf
|
2 |
1 |
3 |
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
5 |
4 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A |
|
при k 2 получаем определители |
||||||||||||||||||
|
1 |
1 |
1 |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
2 |
0 |
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
; |
|
5 |
4 |
|
; |
|
1 |
3 |
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
0 |
5 |
|
|
1 |
1 |
|
|
0 |
5 |
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Рангом матрицы A (обозначается rA ) называется наивысший порядок порожденных ею определителей, отличных от нуля.
|
|
|
|
|
1 |
2 |
0 |
|
|
|
|
|
|
4 |
5 |
1 |
|
|
Пример. Найти ранг матрицы А |
. |
||||||
|
|
|
|
|
2 |
3 |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
Решение. Минор 3-го порядка – это определитель |
|||||||
|
2 |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
||
|
4 |
5 |
1 |
7 0 |
|
|
|
|
|
2 |
3 |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
rangA 3.
Элементарными преобразованиями матрицы называют следую-
щие:
1. Умножение произвольного ряда матрицы на число отличное от ну-
ля.
2.Прибавление к одному ряду матрицы другого параллельного ему ряда, умноженного на произвольное число.
3.Перестановка местами двух параллельных рядов.
Если матрица B получена из матрицы A элементарными преобразованиями, то пишут A B или A B . Известно, что элементарные преобразования не меняют ранга матрицы. Отсюда следует правило нахождения ранга матрицы:
При помощи элементарных преобразований приводят исходную матрицу к треугольной или трапециевидной форме; ранг такой преобразо-
ванной матрицы равен числу отличных от нуля строк.
4 |
2 |
3 |
0 |
|
|
|
3 |
2 |
4 |
1 |
|
Пример. Найти ранг матрицы |
. |
||||
|
1 |
5 |
2 |
7 |
|
|
1 |
10 |
3 |
15 |
|
|
|
||||
11
|
|
4 |
2 |
3 |
|
0 |
|
|
|
|
|
|
3 |
2 |
4 |
|
1 |
|
|
Решение. |
|
|
|
||||||
|
|
|
1 |
5 |
2 |
|
7 |
|
|
|
|
|
1 |
10 |
3 |
|
15 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
1 |
5 |
|
2 |
7 |
|
|
1 |
|
|
0 |
5 |
|
1 |
8 |
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
17 |
|
10 |
20 |
|
|
0 |
|
|
0 |
22 |
11 |
28 |
|
|
0 |
||
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
1 |
|
5 |
|
2 |
|
7 |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
10 |
|
3 |
|
15 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
3 |
|
2 |
|
4 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
4 |
2 |
|
3 |
|
0 |
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
||||||
5 2 |
|
7 |
|
1 5 |
2 |
7 |
|
|||||
5 |
1 |
|
8 |
|
|
0 5 |
1 |
8 |
|
|||
|
|
|
|
|||||||||
17 |
10 |
20 |
|
|
0 17 |
10 |
20 |
|
||||
5 |
1 |
|
8 |
|
|
0 0 |
0 |
0 |
|
|||
|
|
|
|
|||||||||
5 |
|
2 |
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
1 |
|
8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. rangA 3 . |
|
|
|
||||
0 |
|
33 |
36 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
0 |
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Замечание. Под элементами главной диагонали должны стоять нули.
Практическое занятие 1
Примеры для аудиторной работы: |
|
|
|
|
|
|
||||||
1. Для матриц A |
|
4 |
1 |
2 |
|
и B |
1 |
1 |
2 |
|
найти а) A 2B ; |
|
|
|
3 |
1 |
0 |
|
|
|
4 |
0 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
б) 3A B .
2. Найти матрицу, транспонированную к данной матрице A :
|
1 |
4 |
|
|
|
1 |
2 |
4 |
|
|
2 |
0 |
|
; б) A 3 1 |
|
2 |
0 |
|
|
а) A |
|
1 ; с) A |
11 . |
||||||
|
3 |
1 |
|
|
|
5 |
1 |
7 |
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
0 |
1 |
1 |
|
T |
3E , |
|
2 |
3 |
1 |
|
3. Найти 2A |
где A |
. |
||||
|
|
|
1 |
1 |
0 |
|
|
|
|
|
|||
|
|
1 |
2 |
1 |
|
|
1 |
|
|
|
2 |
4. Даны матрицы |
; |
|
2 |
|
; |
|
1 |
||||
A |
1 |
|
|
B |
|
C |
|||||
|
|
0 |
1 |
|
|
2 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ществуют ли следующие произведения: а) A B ; б) B A ; в) B C C A; е) A B C ? Найти возможные произведения матриц.
01
10 . Су-1 3
;г)C B ; д)
12
|
|
|
|
|
|
|
0 |
1 |
0 |
|
5. Найти |
A |
2 |
и |
3 |
, если |
|
0 |
0 |
1 |
|
|
A |
A |
. |
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
0 |
0 |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6. Найти ранги матриц: а) 1 |
0 |
; б) 1 |
3 |
; в) 1 |
2 |
1 ; |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
1 3 |
|
2 |
6 |
|
3 |
6 3 |
||
2 |
3 |
1 2 |
4 2 |
3 1 3 |
|
|
|
|
|
|
||||||
|
3 |
1 3 1 |
|
|
3 |
1 3 4 |
5 |
|
|
|
|
|
|
|||
г) |
|
; д) |
. |
|
|
|
|
|
||||||||
|
5 |
2 |
2 4 |
|
|
2 |
2 |
3 1 |
8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
2 |
1 2 |
|
|
13 |
|
4 |
8 |
1 |
2 3 |
|
3 |
|
|
|||
|
|
|
; б) |
|
|
1 |
|
; |
|||||||||||
|
Ответы. 1.а) |
|
|
|
|
|
|
|
|
. 2.а) |
|
; б) |
|
||||||
|
|
|
5 1 2 |
|
|
13 |
|
|
3 1 |
4 |
0 1 |
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
1 2 5 |
3 4 |
2 |
|
|
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
2 0 1 |
|
|
2 |
3 |
2 |
|
|
; б) не существует; в) не существу- |
||||||||||
в) |
|
. 3. |
|
. 4.а) |
1 |
|
|||||||||||||
|
4 11 7 |
|
|
2 |
2 |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
4 |
|
|
|
|
13 |
|
|
|
|
0 0 |
|
1 |
|
|
0 |
0 0 |
|
|||||||||
ет; г) |
|
3 |
|
|
|
|
|
A |
2 |
|
|
0 |
0 |
|
0 |
|
3 |
|
|
0 |
0 |
0 |
|
|
||||
|
|
; д) не существует; е) |
|
. 5. |
|
|
|
|
; A |
|
. |
|||||||||||||||||
|
|
3 |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
0 0 |
|
0 |
|
|
|
|
0 |
0 0 |
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
6. а) r 2 ; б) r 1; в) r 2 ; г) r 3 ; д) r 3 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
Задание для самостоятельной работы |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
1 |
3 |
|
2 |
|
|
|
|
1 |
|
4 |
2 |
|
|
||
1. |
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
1 |
|
; |
||||||||
|
|
|
Даны матрицы A |
; B |
|
5 |
1 |
|
0 |
; C |
2 |
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
1 |
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
||||
|
|
2 |
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 . Найти: а) AT |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
D |
1 |
|
|
0 |
; F |
1 |
A ; |
A AT ; |
|
F B D B ; |
|
|
|
|
||||||||||||||
|
0 |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
0 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
1 |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
б) C BT F ; |
B A F ; C A A ; в) D F 2 ; B C D . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
2. |
|
Проверить справедливость матричного равенства |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
A B |
2 |
A2 |
2AB B2 для матриц A |
1 |
1 |
|
|
|
2 0 |
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
0 |
2 |
|
и B |
1 |
|
1 |
. |
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
3. Найти матрицу X из матричного уравнения |
|
1 |
0 |
|
X 2 |
0 |
0 |
. |
|
|
|
|
13
|
|
|
|
|
|
|
2 |
4 |
|
|
|
|
|
|
0 |
||||
|
2 |
3 |
1 |
|
|
1 |
4 |
5 |
|
|
|
||||||||
4. Найти ранг матриц: а) A |
1 |
4 |
2 |
|
; б) B |
3 |
1 |
7 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
4 |
0 |
|
0 |
5 |
10 |
||
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
2 |
3 |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
1 |
0 |
2 |
|
|
|
24 |
15 |
|
|
|
0 |
0 |
0 |
|
; |
|
6 |
4 |
|
; не суще- |
Ответы: 1.а) 5 ; |
|
не существует; б) |
|
|||||||
|
2 |
0 |
4 |
|
|
|
6 |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
7 |
5 |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
1 |
|
|
|
1 0 |
|
||||
|
0 |
|
; не существует. 2. Не выполняется. 3. |
.4. |
|||||||
ствует; |
|
; в) |
|
|
|
|
|
|
|||
|
1 |
|
|
1 |
1 |
|
|
0 0 |
|
|
|
|
|
|
3 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
а) rA 3; б) rB 2 .
Лекция 2. Понятие и вычисление определителей второго, третьего и более высоких порядков. Свойства определителей
§5. Определители и их свойства.
Любой квадратной матрице А порядка n ставится в соответствие число, вычисленное по определенному правилу и называемое определителем
или детерминантом: det A, |A|, .
Определитель 1-го порядка – число |
|
a11 |
|
a11 . |
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
Определитель 2-го порядка – число |
|
а11 |
а12 |
|
= а а |
а |
а . |
||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
а21 |
а22 |
|
11 |
22 |
12 |
21 |
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
а11 |
а12 |
а13 |
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
Определитель 3-го порядка – число |
|
|
а21 |
а22 |
а23 |
а11 а22 а33 |
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
а31 |
а32 |
а33 |
|
|
|
||
а21 а32 а13 а12 а23 а31 -( а13 а22 а31 а32 а23 а11 а12 а21 а33 ). |
|||||||||||||||||||
Пример. Вычислить определители 2-го и 3-го порядка: |
|
||||||||||||||||||
|
3 |
2 |
|
|
3 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
1) |
|
; 2) |
2 |
0 |
4 |
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
5 |
4 |
|
|
1 |
5 |
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
14
Решение.
1) |
|
|
2 |
|
3 4 5 2 22 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
5 |
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
3 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
2) |
2 0 |
4 |
=1 0 6 2 5 |
|
1 |
3 4 1 |
1 0 |
|
|
1 1 5 |
4 |
2 3 6 |
|
= |
|||
|
|
1 |
5 |
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= 54 .
Свойства определителей
10. Если в определителе какой-либо ряд состоит из нулей, то этот определитель равен нулю.
20. Определитель, имеющий два одинаковых параллельных ряда, равен нулю.
30. Определитель, имеющий два пропорциональных параллельных ряда, равен нулю.
2 3 4
Например, 4 6 8 2 6 3 4 2 4 3 81 (1 6 4 2 2 8 3 4 3)
1 2 3
0 .
40. При перестановке двух параллельных рядов определитель меняет знак.
50. Общий множитель любого ряда можно вынести за знак определителя.
|
|
|
|
4 |
6 |
|
18 |
|
2 |
3 |
9 |
|
2 |
3 |
9 |
|
|
Например, |
|
3 |
15 |
|
9 |
2 |
3 |
15 |
9 |
2 3 |
1 |
5 |
3 |
|
|||
|
|
|
|
1 1 |
3 |
|
1 1 |
3 |
|
1 1 |
3 |
|
|||||
|
3 |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
2 3 3 |
1 |
5 |
1 |
360. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
1 |
1 |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
60. Определитель не изменится, если к элементам любого его ряда прибавить соответствующие элементы другого параллельного ему ряда, умноженные на любое число.
15
|
2 |
3 |
|
|
|
1 |
2 |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
Например, |
2 |
1 |
0 |
|
4 . С другой стороны , |
|
2 |
1 |
0 |
(умно- |
|||||||||
|
3 |
0 |
1 |
|
|
|
3 |
0 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
2 |
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
жим первую строку на –2 и сложим со второй строкой) = |
0 |
|
5 |
6 |
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
0 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
3 |
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|||||||
(умножим первую строку на 3 и сложим со третьей строкой) |
0 |
5 |
6 |
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
6 |
8 |
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
2 |
3 |
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
(умножим третью строку на 1 и сложим со второй строкой) |
0 |
1 |
2 |
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
6 |
8 |
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
3 |
|
|
|
1 |
|
||
(умножим вторую строку на -6 и сложим с третьей)= |
0 |
1 |
2 |
4 . |
|
0 |
0 |
4 |
|
|
|
|
|
|
70. Определитель не меняется при транспонировании.
80. Определитель произведения матриц равен произведению определителей.
Пример. Вычислить определитель, пользуясь свойствами:
|
|
278 |
153 |
127 |
|
|
8 |
28 |
38 |
|
48 |
|
|||
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
4 |
14 |
19 |
|
24 |
|
||||||
1) |
|
277 |
152 |
126 |
; 2) |
|
. |
||||||||
|
|
2 |
|
2 |
2 |
|
|
2 |
4 |
6 |
|
8 |
|
||
|
|
|
|
|
1 |
3 |
5 |
|
7 |
|
|||||
|
|
Решение. |
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
153 |
127 |
|
|
278 |
153 |
127 |
|
|
|
||||
|
278 |
|
|
|
|
|
|||||||||
1) |
277 |
152 |
126 |
|
1 |
1 |
1 |
0 . |
|||||||
|
|
2 |
|
|
2 |
2 |
|
|
2 |
2 |
2 |
|
|
||
|
|
28 |
38 |
48 |
|
|
0 |
0 |
0 |
0 |
|
|
|
||
|
8 |
|
|
|
|
|
|||||||||
2) |
4 |
14 |
19 |
24 |
|
|
4 |
14 19 |
24 |
|
0 . |
||||
|
2 |
|
4 |
6 |
8 |
|
|
2 |
4 |
6 |
8 |
|
|
|
|
|
1 |
|
3 |
5 |
7 |
|
|
1 |
3 |
5 |
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
16
Определители третьего и более высокого порядка можно вычислить с помощью следующей теоремы.
Теорема о разложении определителя по элементам ряда. Опреде-
литель равен сумме произведений элементов какого-либо ряда на их алгебраические дополнения:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n aik Aik akj Akj . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
k 1 |
|
|
|
|
|
|
k 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
Рассмотрим определитель 3-го порядка и разложим его по элементам |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
a11 |
a12 |
a13 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
первой строки: |
|
|
a21 |
a22 |
a23 |
|
a11 A11 |
a12 A12 a13 |
A13 |
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
a31 |
a32 |
a33 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
a23 |
|
a21 |
a23 |
|
|
|
a21 |
|
a22 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
a |
a22 |
a |
|
a |
|
a a a a a a |
|
|||||||||||||||||||||||||||
11 |
|
a |
a |
|
12 |
a |
a |
|
|
13 |
|
|
a |
|
a |
11 |
|
22 |
33 |
|
11 |
|
|
23 |
32 |
|||||||||
|
|
|
32 |
33 |
|
|
31 |
33 |
|
|
|
|
|
31 |
|
32 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
a12 a21 a33 a12 a23 a31 a13 a21 a32 a13 a22 a31 a11 a22 a33 |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
a13 a21 a32 a12 a23 a31 a13 a22 a31 a11 a23 a32 a12 a21 a33 |
. |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
4 |
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
Пример. Вычислить 4 |
0 |
|
3 |
|
0 |
2 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
4 |
|
3 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
3 |
|
1 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Решение. Разложим определитель по элементам 2-ой строки: |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 0 А21 3 А22 0 А23 2 А24 |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
7 |
|
|
|
|
|
1 |
2 |
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
3 1 4 |
2 |
3 |
|
|
2 |
2 1 6 |
2 |
4 |
3 |
|
|
207. |
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
1 |
|
1 |
|
|
|
|
|
6 |
3 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
Практическое занятие 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
Примеры для аудиторной работы: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
1. |
Вычислить определители 2-го порядка: а) |
|
|
3 |
|
; б) |
|
3 |
1 |
|
. |
||||||||||||||||||||||
|
|
2 |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
0 |
|
|
|
|
|
|
2 |
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
2. |
Вычислить определители 3-го порядка: а) |
3 |
2 |
4 |
|
; |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
1 |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
17
|
|
3 |
2 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
б) |
1 |
|
4 |
2 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
1 |
|
2 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
5 |
3 |
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
3. |
Вычислить определители 4-го порядка: а) |
0 |
1 |
3 |
0 |
; |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
0 |
9 |
5 |
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
1 |
0 |
2 |
|
|
|
|
||||
|
|
1 |
|
1 |
3 |
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
б) |
2 |
|
3 |
7 |
|
|
|
9 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
3 |
|
5 |
13 |
|
15 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
4 |
|
9 |
16 |
|
29 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
4. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|||
|
|
|
Вычислить обратную матрицу A 1 , если а) A |
4 |
|
3 |
; |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
2 |
4 |
|
|
|
|
|
1 |
2 |
3 |
|
|
|
|
|
|
2 |
7 |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
2 5 |
7 |
|
|
|
|
|
|
3 |
9 4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
б) A |
|
|
|
|
; в) A |
|
; г) A |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
1 |
3 |
|
|
|
|
|
3 |
7 |
9 |
|
|
|
|
|
|
1 |
5 |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
5. |
Решить матричные уравнения а) A X B ; б) X A B , где |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
1 |
2 3 |
|
|
1 |
1 |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
A |
1 |
1 4 |
, |
B |
|
0 1 |
|
1 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
2 |
4 |
5 |
|
|
|
|
1 |
0 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
6. |
Определить при каких существует матрица, обратная данной |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
1 |
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
1 |
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
0 |
|
|
1 |
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
Ответы: 1. а)12 ; б) 17 . |
2. а) |
7 ; б) 0 .3. а)1; б)17 |
. 4. а) |
1 |
|
3 |
|
2 |
|
; |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
4 |
3 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
17 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
3 |
4 |
|
4 |
3 |
1 |
|
|
|
|
7 |
6 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
б) |
|
|
|
|
|
; |
в) |
3 0 |
|
1 |
|
; г) |
|
|
5 3 1 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
2 |
1 |
2 |
|
|
|
1 1 |
|
|
|
|
|
|
6 |
3 |
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
6 13 |
|
|
|
3 |
|
|
14 |
|
3 6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
2 |
4 |
|
0 |
|
|
|
|
1 |
|
1 |
|
0 |
|
|
|
не существует. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
5. а) |
|
|
; б) |
|
|
. 6. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
1 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
9 |
|
2 4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
18
|
|
Задание для самостоятельной работы |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
||
|
|
1. |
Вычислить |
определители |
3-го и |
4-го |
порядков: |
|
3 |
|
1 |
5 |
; |
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
2 |
5 |
|
|
|
|
1 |
5 |
|
1 |
|
|
2 |
1 |
|
1 |
8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
3 |
2 |
1 |
|
2 |
; |
|
1 |
3 |
6 |
9 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
1 2 3 4 |
|
0 2 2 5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
1 |
1 |
5 |
|
1 |
|
|
1 |
4 |
|
6 |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
7 |
|
|
2 |
|
0 |
1 |
|
|
|||
|
|
2. |
Найти |
матрицу, обратную |
данной: |
|
|
0 |
|
1 |
0 |
|
; |
||||||||||||||||||
|
|
а) |
|
|
|
; |
б) |
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
10 |
|
21 |
|
0 |
|
0 |
3 |
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
1 |
3 |
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
3 |
5 |
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
в). |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
2 |
2 |
10 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 2 |
3 |
|
1 |
1 |
|
|
0 |
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
1 |
4 |
|
|
|
0 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3. Решить матричные уравнения: а) X |
|
|
|
1 ; |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
4 |
5 |
|
|
|
1 |
0 |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
1 |
2 |
|
|
|
|
|
1 |
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
б). |
|
|
X |
|
|
|
2X . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
1 |
3 |
|
|
|
|
|
3 |
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Лекция 3. Невырожденные системы линейных уравнений и их решение матричным методом, методом Гаусса и по формулам Крамера
§6. Системы линейных уравнений.
Линейной системой |
m уравнений с n неизвестными x1, x2 ,..., xn |
|||||||||||||||
называется система вида |
|
|
|
|
||||||||||||
а11 x1 |
a12 x2 |
... a1n xn |
b1 |
|
|
|||||||||||
|
|
|
a22 x2 |
... a2n xn |
b2 |
|
|
|||||||||
а21 x1 |
, |
(1) |
||||||||||||||
........................................... |
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
а |
m1 |
x a |
m |
x |
2 |
... a |
mn |
x |
b |
|
|
|||||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
n |
n |
|
|
||||
где aij , bi , i 1, m, |
j 1, n – некоторые числа. |
|
||||||||||||||
19
|
|
|
|
a11 |
|
|
a1n |
|
|
Матрица |
A |
|
|
|
|
|
называется основной матрицей си- |
||
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
am1 |
|
amn |
|
||
стемы (1), |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a11 |
|
|
a1nb1 |
|
|
|
|
матрица A |
|
|
|
|
|
|
называется расширенной матрицей. Обо- |
||
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
am1 |
|
|
amnbm |
|
|
||
|
|
|
|
x1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
значим через |
X |
x2 |
|
– матрицу-столбец из неизвестных системы (1), |
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
xn |
|
|
|
|
|
b1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
B b2 |
– матрицу-столбец из свободных членов системы (1). |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
bm |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Тогда в матричном виде систему (1) можно записать следующим об-
разом
A X B .
Решением системы (1) называется такая совокупность чисел с1,с2 ,...,сn , при подстановке которых вместо соответствующих x1, x2 ,..., xn
в систему, получаем верное тождество.
Система (1) называется совместной, если она имеет хотя бы одно решение; в противном случае – несовместной. Совместная система называется определенной, если она имеет единственное решение. Система, имеющая более одного решения, называется неопределенной.
Пример. Записать систему линейных уравнений в матричном виде:
3x1 4x2 x3 8 |
x1 |
|
|
8 |
3 4 |
1 |
|
|||||||
|
x3 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
7x1 |
X x2 |
|
, B |
1 |
|
, A |
7 |
0 |
1 |
|
A X B . |
|||
x x |
2 |
x 4 |
x |
|
|
4 |
|
|
1 |
1 |
1 |
|
||
1 |
|
3 |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ответ на вопрос о совместности системы (1) дает следующая теорема.
Теорема Кронекера-Капелли
Для того, чтобы система линейных алгебраических уравнений была совместной, необходимо и достаточно, чтобы ранг основной матрицы системы равнялся рангу расширенной матрицы.
20
