Неопределенный интеграл
.pdf
П р и м е р 5.2. Найти |
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
4 |
|
(x 1)3 (x 2)5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Р е ш е н и е |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
Так как |
4 (x 1)3 (x 2)5 (x 1)(x 2)4 |
|
x 2 |
, |
то подстановка |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
x 1 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
x 2 |
t 4 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
x 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
x |
t4 |
2 |
, dx |
12t3dt |
, x 1 |
|
|
3 |
|
|
|
2 |
3t 4 |
||||||||||||||||||||
Отсюда |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
, x |
|
|
|
, |
|||||||||||||||||||
t 4 |
1 |
(t 4 1)2 |
|
|
|
|
|
t 4 |
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
4 1 |
|
|
|
|
|
1 |
||||||||||||||
и, значит, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
4 |
x 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
4 (x |
1)3 (x 2)5 |
|
x 2 |
|
(x 1)(x |
2) |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
12t3 (t 4 1)2 |
|
|
4 |
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
x 2 |
|
|
||||||||||||
|
|
|
dt |
|
dt |
|
|
t |
C |
|
4 |
|
|
|
C . |
|||||||||||||||||||||
|
(t 4 1)2 t 3 3t 4 |
3 |
3 |
3 |
|
x 1 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||
Выражение вида xm (a bxn ) p , где a, b – действительные числа; a 0, b 0 ; m, n, p – рациональные числа; n 0, p 0 ;
называется дифференциальным биномом. Интегралы от таких функций рационализируются только в следующих трех случаях:
p – целое число;
m 1 – целое число; n
m 1 p – целое число. n
В первом случае применяется подстановка x t k , где k – общий знаменатель дробей m и n. Во втором случае – подстановка
a bxn t s , где s – знаменатель дроби p. В третьем случае – подстановка ax n b t s , где s – знаменатель p.
40
Пример 5.3. Найти 3 x (2
x )2 dx .
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Р е ш е н и е |
|
|
|
||||||||||
Так как p 2 – целое число, то x t 6 . |
|
||||||||||||||||||||||
Тогда dx 6t5dt, 3 |
x t2 , |
|
x t3 , и, значит, |
|
|||||||||||||||||||
|
|
3 x (2 |
|
x )2 dx t 2 (2 t3 )2 6t5dt |
|
||||||||||||||||||
6 (4t7 4t10 t13 )dt 3t8 |
24 |
t11 |
3 |
t14 C 33 |
x4 |
||||||||||||||||||
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
11 |
|
|
7 |
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
24 |
6 |
|
x11 |
3 3 |
x7 C . |
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
11 |
|
|
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
П р и м е р 5.4. Найти |
3 1 4 x |
dx . |
|
|
|
||||||||||||||||||
|
x |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Р е ш е н и е |
|
|
|
||||||||||
m |
1 |
, n |
1 |
, p |
1 |
|
. Так как |
m 1 |
2 – целое число, то под- |
||||||||||||||
2 |
4 |
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
||||||
становка |
1 4 |
x t3 . |
|
Отсюда |
|
|
|
x (t3 |
1)4 , dx 12t 2 (t3 1)3 dt , |
||||||||||||||
и, значит, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
1 4 |
x |
dx |
|
t |
|
|
|
|
|
12t 2 (t3 1)3 dt |
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
x |
|
|
|
(t3 1)2 |
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
12 t3 (t3 1)dt 12 (t6 t3 )dt 127 t7 3t 4 C
127 (1 4 x )7 / 3 3(1 4 x )4 / 3 C .
41
Пр и м е р 5.5. Найти
(1 x2 )5 dx .
x6
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Решение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
m 6, n 2, p |
5 |
|
|
. Так как |
m 1 |
|
p 0 – |
целое число, |
|
то |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2 |
|
n |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
подстановка x 2 |
1 t2 . Тогда x (t 2 |
|
1) 1/ 2 , dx t(t 2 1) 3/ 2 dt, |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1 x2 x2t 2 |
|
|
t 2 |
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
t 2 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
Отсюда |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(1 x2 )5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t5 (t 2 1)3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t(t 2 |
1) |
|
3 / 2 dt |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
(t 2 1)5 / 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
t6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t5 |
|
|
|
t3 |
|
|
1 |
|
|
t 1 |
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dt (t 4 t 2 |
1 |
|
|
|
|
)dt |
|
|
|
|
|
t |
|
ln |
|
|
|
|
|
C |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 1 |
|
|
|
|
|
t 1 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
t 2 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
5 3 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
1 |
|
(x |
|
2 1)5 / 2 |
|
|
1 |
(x |
|
2 |
1)3 / 2 |
|
x |
|
2 |
|
1 |
1 |
ln |
|
|
x 2 1 1 |
|
C |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
5 |
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
x 2 1 1 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
1 |
|
(1 x2 )5 / 2 |
|
|
1 |
|
(1 x2 )3 / 2 |
|
(1 x2 )1/ 2 |
|
|
ln |
|
1 x2 x |
|
C . |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
x5 |
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
x3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
Интегралы вида |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Mx N |
|
|
|
dx , |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ax2 bx c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
где M, N, a, b, c – действительные числа, |
|
|
a 0 , подстановкой |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
x |
b |
|
t |
|
приводятся к виду |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
2a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
42
|
|
|
|
|
Mx N |
dx M |
|
|
|
tdt |
|
|
(N |
Mb |
) |
|
|
|
dt |
|
, |
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
ax2 bx c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
at2 d |
|
|
|
|
|
|
|
2a |
|
at2 d |
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
d c |
b2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
tdt |
|
|
|
|
1 |
|
|
d (at2 d ) |
|
|||||||||||
в |
котором |
|
|
|
, |
|
|
интеграл |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
at2 d |
2a |
|
|
at2 d |
|
|||||||||||||
|
1 |
at2 |
d C , |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dt |
|
1 |
|
|
|
|
at at2 |
d |
|
C |
при a > 0 и |
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
ln |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
at2 d |
|
|
a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dt |
|
|
|
1 |
|
|
arcsin |
|
at |
C , если a < 0. |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
at2 d |
|
|
a |
|
|
|
|
|
d |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
П р и м е р 5.6. Найти |
|
|
|
|
3x 1 |
|
|
|
|
dx . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
x2 6x 18 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Р е ш е н и е |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
Учитывая, что |
x2 6x 18 (x 3)2 |
|
9 , |
положим |
x 3 t , |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
тогда x t 3, dx dt , и, значит, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3x 1 |
|
dx |
3(t 3) 1 |
dt |
3t 8 |
dt |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 6x 18 |
|
|
|
|
|
|
|
|
t 2 9 |
|
|
|
|
|
t 2 9 |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
3 |
|
|
tdt |
|
8 |
|
|
|
dt |
|
|
|
3 |
|
d (t 2 |
9) |
8 |
|
dt |
|
3 t 2 9 |
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
t 2 9 |
t 2 9 |
|
|
t 2 9 |
|
|
|
|
|
t 2 9 |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
8ln t
t 2 9 C 3
x2 6x 18 8ln x 3
x2 6x 18 C.
43
П р и м е р 5.7. Найти |
|
8x 11 |
dx . |
|
|
||
|
2x x2 |
||
5 |
|
||
Р е ш е н и е
Так как 5 2x x2 (x 1)2 6 , то сделаем замену переменной t x 1. Тогда x t 1, dx dt , и, следовательно,
|
|
|
8x 11 |
dx |
|
8(t 1) 11 |
dt 8 |
|
tdt |
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
5 2x x2 |
|
|
|
|
|
6 t 2 |
|
|
|
|
|
|
6 t 2 |
|
|
|||||||
|
3 |
dt |
|
|
4 |
d (6 t 2 ) |
3 |
|
|
|
dt |
8 6 t 2 |
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
6 t 2 |
|
6 |
t 2 |
|
|
6 t 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
3arcsin |
|
t |
C 8 |
|
5 2x x2 3arcsin |
x 1 |
C . |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|||
Для вычисления интегралов вида |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Pm (x) |
|
|
dx , |
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ax2 bx c |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
где |
Pm (x) |
– многочлен степени m; |
a, b, c – действительные |
||||||||||||||||||||||
числа; a 0 ; удобно пользоваться формулой |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
Pm (x) |
|
dx Q(x) |
ax2 bx c λ |
|
|
dx |
|
, (5.1) |
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
ax2 bx c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ax2 bx c |
||||||
вкоторой Q(x) – многочлен степени не выше чем m – 1,
– некоторое действительное число, причем коэффициенты многочлена Q(x) и число можно найти методом неопре-
деленных коэффициентов.
44
|
П р и м е р 5.8. Найти |
9x3 3x2 |
2 |
dx . |
|
|
|
|
|
||||||||||
|
3x2 2x |
1 |
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
Р е ш е н и е |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
Воспользуемся формулой (5.1). |
|
Так |
как |
Pm (x) P3 (x) |
||||||||||||||
9x3 3x2 |
2 , то Q(x) Ax2 |
Bx C , и, значит, |
формула (5.1) |
||||||||||||||||
примет вид |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
9x3 3x2 |
2 |
dx ( Ax2 Bx C) 3x2 |
2x 1 λ |
|
|
dx |
. |
|||||||||||
3x2 2x 1 |
|
3x2 2x 1 |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
Продифференцируем последнее равенство по переменной |
||||||||||||||||||
х, получим |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9x3 3x2 2 |
(2Ax B) 3x2 2x 1 |
|
||||||||||||||
|
|
|
|
3x2 2x 1 |
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
( Ax2 Bx C) |
|
|
|
6x 2 |
|
|
|
|
|
λ |
|
|
. |
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
2 3x2 2x 1 |
3x2 2x 1 |
|
||||||||||||
|
Приводя к общему знаменателю и приравнивая числители, |
||||||||||||||||||
имеем равенство |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
9x3 3x2 |
2 (2Ax B)(3x2 |
2x 1) (Ax2 |
Bx C)(3x 1) λ . |
|
||||||||||||||
|
Отсюда получаем систему |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
6A 3A 9; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
3B |
3; |
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
3B 4A A |
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
3C |
0; |
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
2 A 2B B |
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
B C 2. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
45
Решая систему, находим A 1, B |
1 |
, C |
1 |
, λ |
4 |
. Следо- |
|
3 |
3 |
3 |
|||||
|
|
|
|
вательно,
|
9x3 |
3x2 |
2 |
dx (x2 |
|
1 |
|
x |
1 |
) 3x2 |
2x 1 |
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
3x2 2x 1 |
3 |
|
3 |
3 |
|
|
3x2 2x 1 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
(x2 |
1 |
x |
1 |
) 3x2 2x 1 |
|
4 |
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
3(x |
1 |
)2 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
d ( |
3(x |
1 |
)) |
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
(x |
|
|
|
|
x |
|
) 3x |
2x 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
3 |
3 |
|
|
3 3 |
|
3(x |
1 |
)2 |
|
2 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
||||
(x2 |
1 |
x |
1 |
) 3x2 2x 1 |
4 |
|
|
3(x |
1 |
) 3x2 2x 1 |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ln |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
3 |
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
Интегралы |
|
|
|
вида |
|
|
|
|
R(x, |
x2 a2 )dx , |
|
|
R(x, |
|
a2 x2 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
C
)dx ,
R(x,
a2 x2 )dx вычисляются при помощи тригонометриче-
ских подстановок |
x |
a |
|
|
, x a sin t, x atgt . |
|
|||||||||||||
|
|
|
|||||||||||||||||
cost |
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
cost |
|
|
|
|
|||
П р и м е р 5.9. |
x2 |
1 |
dx |
dx |
sin t |
dt |
|
|
|||||||||||
|
x |
|
|
|
|
cos2 t |
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 1 tgt |
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
tgt cos t |
sin t |
|
|
dt |
|
|
sin 2 t |
|
dt |
1 cos2 t |
dt tgt t C . |
||||||||
cos2 t |
cos2 t |
|
cos2 t |
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
46
|
|
|
|
|
|
|
|
x 2 sin t |
|
|
|
|
|
|
|
|
П р и м е р 5.10. |
|
4 x2 dx |
dx 2 costdt |
|
|
4 cos2 tdt |
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
4 x2 2 cost |
|
|
||||||
2 (1 cos2t)dt 2t sin 2t C 2 arcsin |
x |
|
|
2sin t cost C |
||||||||||||
2 |
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
x |
|
x |
|
|
x2 |
|
|
x |
|
x |
4 x2 |
||||
2 arcsin |
|
2 |
|
|
1 |
|
C 2 arcsin |
|
|
|
|
|
|
C . |
||
2 |
2 |
4 |
2 |
|
|
2 |
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
Задания для самостоятельной работы
Найти:
5.1. |
|
|
x |
|
dx . |
5.2. |
|
xdx |
. |
|
5.3. |
dx |
|
|
. |
||
|
1 |
4 |
x |
|
|
x |
3 x2 |
|
|
|
3 (x 1)(x 1)2 |
||||||
5.4. x |
1 x4 dx . |
5.5. |
|
|
dx |
. |
5.6. |
3x 5 |
|
dx . |
|||||||
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
x2 4x 5 |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
x3 3 1 4 x3 |
|
|
|
|
|
||||
5.7. |
|
|
x2 4x 1dx . 5.8. x2 |
9 x2 dx . |
|
5.9. |
|
dx |
. |
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
x2 4 x2 |
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
О т в е т ы :
5.1. 43 (t3 ln t3 1 C, t 4 x .
5.2. 2 x 66 x 3ln
x 1 C .
6 x 1
5.3. Указание: домножить и разделить подынтегральную функцию на 3 1 x .
47
|
1 |
|
|
t 1 |
|
|
1 |
|
|
|
|
1 |
arctg |
2t 1 |
C, t 3 |
1 |
x |
. |
|||||||||
|
ln |
|
|
ln |
t 2 t 1 |
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
3 |
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
3 |
|
1 |
x |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
5.4. |
1 |
x2 |
1 x4 |
|
1 |
ln |
|
1 x4 |
x2 |
|
C . |
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
4 |
8 |
|
1 x4 |
x2 |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
5.5.23 (x 3 / 4 1)2 C .
5.6.3
x2 4x 5 ln x 2
x2 4x 5 C .
5.7. |
x 2 |
x2 4x 1 |
3 |
|
|
|
x2 4x 1 |
|
C . |
||||||||
ln |
x 2 |
|
|||||||||||||||
2 |
|
2 |
|||||||||||||||
5.8. |
81 |
(t |
1 |
sin 4t) C, t arcsin |
x |
. |
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
8 |
|
|
|
4 |
|
|
3 |
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
4 x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
5.9. |
|
|
|
|
|
C . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
4x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
6. ИНТЕГРИРОВАНИЕ ТРИГОНОМЕТРИЧЕСКИХ ФУНКЦИЙ
Рассмотрим интеграл вида
R(sin x, cos x)dx , |
(6.2) |
где R – рациональная функция переменных |
U1 sin x, |
U2 cos x . Указанный интеграл всегда рационализируется так называемой универсальной тригонометрической подстанов-
кой |
tg |
x |
t, π x π, t , для которой справедливы |
2 |
соотношения
48
sin x |
|
2t |
, cos x |
1 t 2 |
, x 2arctgt, dx |
2dt |
. |
(6.2) |
|
t 2 |
1 t 2 |
1 t 2 |
|||||
1 |
|
|
|
|
||||
dx
П р и м е р 6.1. Найти 8 4sin x 7 cos x .
Р е ш е н и е
Применим универсальную тригонометрическую подста-
новку tg 2x t, π x π, t . Учитывая (6.2), получим
|
|
dx |
|
|
2dt |
2 |
|
|
|
dt |
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
8 4sin x 7 cos x |
t 2 8t 15 |
(t 4)2 1 |
||||||||||||||||
|
|
d (t 4) |
|
t 4 1 |
|
|
|
tg |
x |
|
5 |
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
2 |
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
2 |
|
ln |
|
|
|
C ln |
|
|
|
|
C . |
|||||||
(t 4)2 1 |
t 4 1 |
|
tg |
x |
|
3 |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
||||
Однако универсальная подстановка часто приводит к громоздким вычислениям. Рассмотрим другие методы, которые значительно быстрее позволяют вычислить интеграл (6.1). Ес-
ли R( sin x,cos x) R(sin x,cos x) , то есть функция R(sin x,cos x)
является нечетной относительно sin x , |
то целесообразно при- |
||
менить подстановку cosx t . |
|
|
|
Если R(sin x, cosx) R(sin x,cosx) , |
то |
есть |
функция |
R(sin x,cos x) является нечетной относительно |
cos x , |
то реко- |
|
мендуется применить подстановку sin x t .
Если R( sin x, cos x) R(sin x,cos x) , то применяется подста-
новка tg 2x t, π x π, t .
49
