Гісторыя Беларусі ў кантэксце сусветнай цывілізацыі

Важнейшыя даты гісторыі Беларусі

100–35 тыс. гг. да н.э

З’яўленне першых людзей

на тэрыторыі Беларусі

26–24 тыс. гг. да н.э.

Верхнепалеалітычныя

стаянкі

першабытнага чалавека каля

в. Юравічы Калінкавіцкага

р-на і

в. Бердыж Чачэрскага р-на

VI–VII стст. н.э.

Славянскі этап засялення

Беларусі

VIII–IX стст. н.э.

Рассяленне на тэрыторыі

Беларусі славянскіх плямён крывічоў, дрыгавічоў, радзімічаў

862 г.

Полацк упершыню ўзгадваецца

ў пісьмовых крыніцах

980 г.

Княжэнне ў Полацку Рагвалода.

ўзгадванне аб г. Тураве.

988 г.

Прыняцце хрысціянства ў Кіеве

992 г.

Утварэнне Полацкай епархіі.

1003–1044 гг.

Княжэнне ў Полацку Брачыслава

Ізяславіча

1005 г.

Утварэнне епархіі ў Тураве

1044–1101 гг.

Княжэнне ў Полацку Усяслава

Брачыславіча

50-я гг. XI ст.

Будаўніцтва ў Полацку

Сафійскага сабора

1067 г.

Першы ўспамін у “Аповесці

1101

г.

Падзел Полаччыны на ўдзельныя

княствы

1127

г.

Падпарадкаванне Полацкага

княства Кіеўскаму Мсціславам

1161 г.

Стварэнне Лазарам Богшай

крыжа Ефрасінні Полацкай

1202 г.

Заснаваны ордэн мечаносцаў

1210, 1223

Дамовы Полацка з Рыгай і

Смаленскам аб свабодным гандлі па р. Заходняя Дзвіна

1240-я гг.

Заснаванне Вялікага

Княства Літоўскага

1240-я гг.–1263 г.

Княжэнне Міндоўга ў Вялікім

Княстве Літоўскім

1307

г.

Уваходжанне ў Вялікае

Княства Літоўскае Полацка

1323

г.

Перанос сталіцы ВКЛ у Вільна

1348

г.

Бітва на р. Стрэве

1363

г.

Бітва на р. Сінія Воды

1368,1370,1372 гг.

Паходы

войск

ВКЛ

пад

кіраўніцтвам Альгерда на Маскву

1385

г.

Заключэнне Крэўскай уніі

1390

г.

Атрыманне Бярэсцем

Магдэбургскага права

1392

г.

Востраўскае пагадненне

1392–1430 гг.

Княжэнне Вітаўта ў Вялікім

Княстве Літоўскім

1399

г.

Бітва на р. Ворскле

1401

г.

Віленска-Радамская ўнія

1410

г., 15 ліпеня

Грунвальдская бітва

1413

г.

Гарадзельская ўнія

1432–1436 г.

Грамадзянская вайна ў Вялікім

Рускага

1447

г.

Прывілей князя Казіміра

1468

г.

Судзебнік князя Казіміра

~ 1490 г. – 1551 г.

Жыццё і дзейнасць Ф. Скарыны

1492

г.

Прывілей князя Аляксандра

1492–1494,1500–1503,

1507–1508, 1512–1522,

1534–1537 гг.

Войны ВКЛ з Маскоўскім княствам

1500

г.

Бітва на р. Ведрашы

1506

г.

Разгром татар войскамі ВКЛ

пад камандаваннем М. Глінскага пад Клецкам

1514

г., 8 верасня

Бітва на р. Крапіўне

1517–1519 гг.

Выданне Ф. Скарынам першых

друкаваных кніг у Празе

1520

г.

Утварэнне першай ў ВКЛ друкарні

1529,1566,1588 гг.

Прыняцце Статутаў ВКЛ

1557

г.

Прыняцце “Уставы на валокі”

(зямельная рэформа)

1558–1583 гг.

Лівонская вайна

1562

г.

Утварэнне друкарні ў г. Нясвіжы

1563

г.

Заняцце Полацка рускімі войскамі

1553

г. -

Заснаванне Брэсцкай друкарні

1565–1566 гг.

Адміністратыўна-тэрытарыяльная і

судзебная рэформы

1569

г.,1 ліпеня

Заключэнне Люблінскай уніі.

Утварэнне Рэчы Паспалітай

1569

г.

Вызваленне Полацка войскамі

С. Баторыя

1582

г.

Ям-Запольскае перамір’е паміж

Маскоўскай дзяржавай і Рэччу Паспалітай

1596

г.

Брэсцкая царкоўная ўнія

1600–1629 гг.

Вайна Рэчы Паспалітай са Швецыяй

1609–1618 гг.

Вайна Польшчы з Маскоўскай

дзяржавай

1648–1651 гг.

Антыфеадальная казацка-сялянская

вайна

1654–1667 гг.

Вайна Расіі з Рэччу Паспалітай

1655

г.

Кейданская ўнія

1700–1721 гг.

Паўночная вайна

1708

г., 9 кастрычніка

Бітва пры Лясной

1740–1744 гг.

Паўстанне ў Крычаўскім старостве

1767

г.

Стварэнне Таруньскай і

Слуцкай канфедэрацый

1768

г.

Стварэнне Барскай канфедэрацыі

1772

г.

Першы падзел Рэчы Паспалітай

1773

г.

Стварэнне Адукацыйнай камісіі

1788–1792 гг.

Рэформы Чатырохгадовага сейма

1791

г., 3 мая

Прыняцце Канстытуцыі Рэчы

Паспалітай

1792

г.

Стварэнне Таргавіцкай канфедэрацыі

1793

г.

Другі падзел Рэчы Паспалітай

1794

г.

Паўстанне пад кіраўніцтвам

1795

г.

Трэці падзел Рэчы Паспалітай

1803

г.

Адкрыццё Віленскага ўніверсітэта

1807–1884 гг.

Жыццёі творчасць В.І. Дуніна-

Марцінкевіча

1812

г.

Вайна Расіі з Францыяй

1812

г.,1 ліпеня

Стварэнне Часовага ўраду Вялікага

Княства Літоўскага

1830–1831 гг.

Паўстанне ў Польшчы, Беларусі,

Літве

1831,1840 г.

Адмена Статута ВКЛ ў Віцебскай і

Магілёўскай губернях, затым на астатняй тэрыторыі Беларусі

1832

г

Закрыццё Віленскага ўніверсітэта

1839

г.

Полацкі царкоўны сабор, ліквідацыя

ўніяцкай царквы на Беларусі

1840–1857 гг.

Правядзенне рэформы П.Д. Кісялёва

ў дзяржаўных вёсках

1840–1900 гг.

Жыццё і творчасць Ф. Багушэвіча

1848

г.

Стварэнне Горы-Горацкага

земляробчага інстытута

1861

г., 19 лютага

Адмена прыгоннага права

1862

г.

Будаўніцтва першай чыгункі на

тэрыторыі Беларусі

1863–1864 гг.

Паўстанне ў Польшчы, Літве і

Беларусі пад кіраўніцтвам К. Каліноўскага

1864

г.

Закрыццё Горы-Горацкага

земляробчага інстытута

1862–1882 гг.

Буржуазныя рэформы

1884

г.

Стварэнне беларускімі студэнтамі-

народнікамі групы “Гоман” у Санкт-Пецярбургу

1897

г.

Утварэнне партыі БУНД

1898

г.

Першы з’езд РСДРП у Мінску

1902

г.

Стварэнне партыі эсэраў

1902–1903 гг.

СтварэннеБеларускайСацыялістычнай

Грамады

1905–1907 гг.

Першая расійская рэвалюцыя

1906–1913 гг.

Выданне газет “Наша доля” і

“Наша ніва”

1906–1915 гг.

Сталыпінская аграрная рэформа

1907–1913 гг.

Дзейнасць першай беларускай

тэатральнай трупы І. Буйніцкага

1911

г.

Увядзенне земстваў у Віцебскай,

Мінскай і Магілёўскай губернях

1914–1918 гг.

Першая сусветная вайна

1917

г.

Перамога лютаўскай рэвалюцыі ў

Расіі. Стварэнне Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў

1917

г., 25–27 сакавіка

З’езд беларускіх нацыянальна-

рады (БЦР)

1917

г, 25 кастрычніка

Перамога ўзброенага паўстання

ў Петраградзе

1917

г., 26 лістапада

Стварэнне абласнога выканаўчага

1917

г., снежань

Першы Усебеларускі з’езд (кангрэс)

1918

г., 18 лютага

Пачатак наступлення нямецкіх войск

і акупацыі Цэнтральнай і Усходняй Беларусі

1918 г., 20–21 лютага

Першая статутная грамата. Стварэнне

Народнага сакратарыяту Беларусі

1918

г., 3 сакавіка

Заключэнне Брэсцкага міру

1918

г., 9 сакавіка

Абвяшчэнне

Беларускай

Народнай

Рэспублікі (БНР)

1918

г.,25 сакавіка

Абвяшчэнне незалежнасці БНР

1918

г.,снежань

Вызваленне Беларусі ад нямецкіх

акупантаў

1919

г., 1 студзеня

Абвяшчэнне

Савецкай

Сацыялістычнай

Рэспублікі Беларусі

1919

г., 2–3 лютага

Першы Усебеларускі з’езд Саветаў. Пры-

няцце першай Канстытуцыі ССРБ

1919–1920 гг.

Польска-савецкая вайна

1919

г., люты

Стварэнне Літоўска-Беларускай ССР

1920

г., 10 снежня

Заснаванне

Беларускага

палітэхнічнага

інстытута

1921

г., 18 сакавіка

Рыжскі мірны дагавор

1921

г., 21 сакавіка

Дэкрэт аб замене харчразвёрсткі харчпа-

даткам

1921 г., 30 кастрычніка

Утварэнне Беларускага

дзяржаўнага ўніверсітэта

1921

г.

Стварэнне першага Беларускага

дзяржаўнага драматычнага тэатра

1922

г.

Адкрыццё ў Мінску Інстытута

беларускай культуры (Інбелкульт)

1922

г., 30 снежня

Стварэнне СССР

1923

г., кастрычнік

Стварэнне КПЗБ

1924

г., 7 сакавіка

Першае ўзбуйненне БССР

1924

г.

Пастанова другой сесіі ЦВК БССР

аб правядзенні палітыкі беларусізацыі

1925–1927 гг.

Дзейнасць у Заходняй Беларусі

Беларускай сялянска-работніцкай Грамады (БСРГ)

1929

г., 1 студзеня

Стварэнне Акадэміі навук БССР

1939

г., 1 верасня

Пачатак Другой сусветнай вайны

1939

г., 17 верасня

Пераход Чырвонай арміяй савецка-

польскай мяжы. Пачатак уз’яднання Заходняй Беларусі з БССР

1939

г., 28–30 кастрычніка

Народны (Нацыянальны)

1941

г., 22

чэрвеня

Пачатак Вялікай Айчыннай вайны

1941

г., 28

чэрвеня

Акупацыя германскімі войскамі Мінска

1941

г., 3–26 ліпеня

Абарона Магілёва

1942

г., 9 верасня

Стварэнне Беларускага штаба

партызанскага руху

1943

г., верасень

Пачатак вызвалення Беларусі

ад акупантаў

1944 г., 23

чэрвеня – 29 жніўня

Беларуская наступальная

аперацыя “Баграціён”

1944

г., 3 ліпеня

Вызваленне г. Мінска

1945

г, чэрвень

Беларусь удзельнічала ў заснаванні ААН

1948

г.

Пачатак суцэльнай калектывізацыі ў

1958

г.

Стварэнне Савета народнай гаспадаркі

БССР

1965

г.

Аднаўленне галіновага прынцыпа

кіравання

1986

г., 26 красавіка

Аварыя на Чарнобыльскай АЭС

1990

г., 26 студзеня

Вярхоўны Савет БССР прыняў Закон “Аб

мовах у

Рэспубліцы Беларусь”

1990, 27 ліпеня

Вярхоўны Савет БССР

прыняў Дэкларацыю аб дзяржаўным суверэнітэце БССР

1991

г., 25 жніўня

Вярхоўны Савет БССР надаў Дэкларацыі

1991

г., 8 снежня

“Белавежскае” пагадненне аб спыненні

дзейнасці СССР і утварэнні СНД

1994

г.,

15 сакавіка

Прынята

Канстытуцыя

Рэспублікі

Беларусь

1994

г., 10 ліпеня

Выбары першага Прэзідэнта Рэспублікі

Беларусь

1995

г.,

14 мая

Рэспубліканскі рэферэндум

1996

г., красавік

Падпісанне Дагавора аб

стварэнні Садружнасці Беларусі і Расіі

1996

г.,19–20 кастрычніка Першы Усебеларускі народны сход

1996

г.,

24 лістапада

Рэспубліканскі рэферэндум

1997

г.,

2 красавіка

Падпісанне

Дагавора аб

стварэнні

Саюза Беларусі і Расіі

2001

г.,

18 мая,

Другі Усебеларускі народны сход

2001 г.,

9 верасня

Выбранне Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь

А.Р. Лукашэнка на другі прэзідэнцкі тэрмін

2004 г., 17 кастрычніка

На рэспубліканскім рэферэндуме ўнесены

змены ў Канстытуцыю Рэспублікі Беларусь

2006

г., 2–3 сакавіка

Трэці Усебеларускі народны сход

2006

г.,

19 сакавіка

Выбранне

Прэзідэнта

Рэспублікі

Беларусь А.Р. Лукашэнка на трэці прэзідэнцкі тэрмін

2010

г.,

6-7 снежня

Чацвёрты Усебеларускі народны сход

2010

г.,

19 снежня.

Выбранне Прэзідэнта Рэспублікі

Беларусь А.Р.Лукашэнка на чацвёрты прэзідэнцкі тэрмін

2013

г.

Пачатак будаўніцтва Беларускай атамнай

станцыі ў Астраўцы