Python programmalastırıw tilin úyreniw 1-BÓLIM
.pdfarqalı tabıwıńız múmkin (Google yamasa http://www.python.org saytınan siltemelerdi izleń).
Bul arnawlı tarawlardıń kópshiligi tiykarınan Pythonnıń komponentlerdi birlestiriw rolin ámelge asırıwdıń mısalları bolıp tabıladı. Onı C sıyaqlı kompilaciyalanatuǵın tilde jazılǵan komponentler kitapxanalarına aldıńǵı interfeys retinde qosıw, Pythondı hár qıylı tarawlarda skript jazıw ushın paydalı etedi. Integraciyaǵa qollaw kórsetiwshi ulıwma maqsetli til sıpatında Python keń qollanıladı.
Python qalay qollap-quwatlanadı?
Keń tarqalǵan ashıq kodlı sistema sıpatında, Python úlken hám aktiv rawajlanıw jámáátine iye, ol máselelerge juwap beredi hám kóplegen kommerciyalıq programma táreptarlawshıları tańqalarlıq (yamasa pútkilley hayranqalarlıq) tezlikte jaqsılanıwlardı islep shıǵadı. Python rawajlandırıwshıları jumıstı onlayn túrde derektlerdi basqarıw sisteması menen birge alıp baradı. Ózgerisler rásmiy PEP (Python Enhancement Proposal - Pythondı jaqsılaw usınısı) protokolın izleydi hám Pythonnıń keń regression testing sistemasına keńeytpeler menen birge bolıwı kerek. Haqıyqatında, búgingi kúnde Pythondı ózgertiw kommerciyalıq programmalıq támiynattı ózgertiwge jaqın - bul Pythonnıń dáslepki dáwirinen, yaǵnıy onıń dóretiwshisine xat jiberiw jetkilikli bolǵan waqıttan úlken parq qıladı, biraq házirgi úlken paydalanıwshılar bazasın esapqa alǵanda bul jaqsı.
PSF (Python Software Foundation), rásmiy kommerciyalıq emes topar, konferenciyalardı shólkemlestiredi hám intellektual múlk máseleleri menen shuǵıllanadı. Dúnya boyınsha kóplegen Python konferenciyaları ótkiziledi; O'Reilly shólkemlestirgen OSCON hám PSF shólkemlestirgen PyCon eń úlkenleri bolıp esaplanadı. Bulardıń birinshisi bir neshe ashıq kodlı joybarlardı qamtıydı, al ekinshisi tek ǵana Pythonǵa arnalǵan waqıya bolıp, sońǵı jıllarda kúshli ósimdi basınan keshirmekte. 2008-jılǵı PyConǵa qatnasıwshılar sanı aldıńǵı jılǵa salıstırǵanda derlik eki ese kóbeydi, 2007-jıldaǵı 586 qatnasıwshıdan 2008-jılı 1000-nan aslamǵa jetti. Bul 2007-jılı 2006-jılǵı 410-nan 40% óskeninen keyingi kórsetkish edi. 2009-jılǵı PyCon 943 qatnasıwshını jıynadı, bul 2008-jılǵa salıstırǵanda azǵana kemeyiw bolsa da, global ekonomikalıq qıyınshılıq dáwirinde júdá jaqsı nátiyje boldı.
Pythonnıń texnikalıq artıqmashılıqları qanday?
Tábiyiy, bul programma islep shıǵıwshınıń sorawı. Eger sizde aldınnan programmalastırıw tájiriybesi bolmasa, kelesi bólimlerdiń tili azǵana túsiniksiz bolıwı múmkin - qáweterlenbeń, biz bul kitaptı dawam etip bul terminlerdiń hámmesin tolıǵıraq úyrenemiz. Biraq, programma islep shıǵıwshılar ushın, mine Pythonnıń ayırım joqarı texnikalıq ózgesheliklerine qısqasha kirisiw.
Ol obyektke baǵdarlanǵan
Python tiykarınan obyektke baǵdarlanǵan til. Onıń klass modeli polimorfizm, operatorlardı qayta júklew hám kóp múyeshli miyras alıw sıyaqlı quramalı túsiniklerdi qollap-quwatlaydı; sonday-aq, Pythonnıń ápiwayı sintaksisi hám tiplerdi anıqlaw kontekstinde, OBP (obyektke baǵdarlanǵan programmalastırıw) tańqalarlıq dárejede qollanıwǵa ańsat. Haqıyqatında, eger siz bul terminlerdi túsinbeseńiz, olardı Python járdeminde úyreniw basqa qálegen OBP tiline salıstırǵanda ádewir ańsat ekenin kóresiz.
Kúshli kodtı strukturalaw hám qayta paydalanıw qurılması sıpatında xızmet etiwden tısqarı, Pythonnıń OBP tábiyatı onı C++ hám Java sıyaqlı obyektke baǵdarlanǵan sistemalı tiller ushın skript qurılması sıpatında ideal etedi. Mısalı, sáykes baylanıstırıwshı kod penen, Python programmaları C++, Java hám C# te ámelge asırılǵan klasslardı subklass (arnawlı) qılıwı múmkin.
Birdey áhmiyetke iye bolǵan nárse, OBP Pythonda qosımsha variant; siz birden obyekt gurusı bolıwǵa májbúr bolmastan-aq kóp nársege erisiwiń'iz múmkin. C++ sıyaqlı, Python proceduralıq hám obyektke baǵdarlanǵan programmalastırıw rejimlerin qollap-quwatlaydı. Onıń obyektke baǵdarlanǵan qurılmaları, eger sharayat ruqsat etse, qollanılıwı múmkin. Bul ásirese, dizayn basqıshların alıp taslaytuǵın taktikalıq rawajlanıw rejimlerinde ayqın paydalı.
Ol biypul
Python tolıǵı menen biypul paydalanıw hám tarqatıw ushın. Tcl, Perl, Linux hám Apache sıyaqlı basqa ashıq derektegi programmalıq támiyinlew sıyaqlı, siz Python sistemasınıń pútkil derektegi kodın Internetten biypul alıwıńız múmkin. Onı kóshirip alıwǵa, sistemalarıńızǵa jaylastırıwǵa yamasa ónimleriń menen birge jiberiw boyınsha hesh qanday sheklewler joq. Haqıyqatında, eger qáleseńiz, Python derek kodın satıwıńız da múmkin.
Biraq nadurıs túsinik payda bolmasın: " biypul " degen "qollap-quwatlanbaytuǵın" degendi ańlatpaydı. Kerisinshe, Python onlayn jámiyeti paydalanıwshılardıń sorawlarına kópshilik kommerciyalıq programmalıq támiyinlew járdem xızmetleri úlgi alıwǵa háreket etiwi kerek bolǵan tezlik penen juwap beredi. Bunnan tısqarı, Python tolıq derektegi kod penen birge kelgenligi sebepli, ol rawajlandırıwshılardı kúsheytedi, úlken ámelge asırıw ekspertleri toparınıń payda bolıwına alıp keledi. Programmalastırıw tiliniń ámelge asırılıwın úyreniw yamasa ózgertiw hámmeniń kewline jaqpaǵan menen, kerek bolǵanda bunı isley alıwıńızdı biliw júdá qolaylı. Siz kommerciyalıq vendardiń qálew-qálemewine ǵárezli emessiz; eń jaqsı hújjetlestiriw deregi siziń qolıńızda.
Aldın aytıp ótilgenindey, Python rawajlandırıwı tiykarınan óz háreketlerin Internet arqalı muwapıqlastıratuǵın jámiyet tárepinen ámelge asırıladı. Ol Pythonnıń jaratıwshısı - Guido van Rossum, rásmiy tayınlaǵan Python ushın Ómirlik Miyrimli Diktator (BDFL) hám mıńlaǵan qollap-quwatlawshılardan ibarat. Tilge
ózgerisler kirgiziwde rásmiy jaqsılaw procedurasın orınlaw hám basqa rawajlandırıwshılar hám BDFL tárepinen tekseriliwi shárt. Quwanıshlısı, bul Pythondı basqa tillerge salıstırǵanda ózgerislerge kóbirek konservativ qaraytuǵın etedi.
Ol kóshirmeli
Pythonnıń standart ámelge asırılıwı kóshirmeli ANSI C tilinde jazılǵan hám házirgi waqıtta qollanılıp atırǵan derlik barlıq tiykarǵı platformalarda kompilaciya qılınadı hám iske túsedi. Mısalı, Python programmaları búgin PDA-lardan baslap superkompyuterlerge shekem barlıq nársede jumıs isleydi. Tómendegiler Python qollanılatuǵın platformalardıń tek bir bólimi:
•Linux hám Unix sistemaları
•Microsoft Windows hám DOS (barlıq házirgi versiyaları)
•Mac OS (OS X hám Classic ekewi de)
•BeOS, OS/2, VMS hám QNX
•VxWorks sıyaqlı real waqıt sistemaları
•Cray superkompyuterleri hám IBM úlken EEM-leri
•Palm OS, PocketPC hám Linux-ta isleytuǵın PDA-lar
•Symbian OS hám Windows Mobile-de isleytuǵın uyalı telefonlar
•Oyın pristavkaları hám iPod-lar
•Hám basqalar
Til interpretatorınıń ózi sıyaqlı, Python menen birge jiberiletuǵın standart kitapxana modulleri de platformalar arasında múmkin bolǵanınsha kóshirmeli bolıwı ushın ámelge asırılǵan. Bunnan tısqarı, Python programmaları avtomatik túrde kóshirmeli bayt-kodqa kompilaciya qılınadı, ol Python-nıń úylesimlі versiyası ornatılǵan qálegen platformada birdey isleydi (bul haqqında keyingi bapda kóbirek aytıladı).
Bunıń mánisi, tiykarǵı til hám standart kitapxanalardı qollanıwshı Python programmaları Linux, Windows hám Python interpretatorı bar basqa kóp sistemalarda birdey isleydi. Pythonnıń kóp portları platforma-specifikalıq keńeytiwlerdi de óz ishine aladı (mısalı, Windows-ta COM qollawı), biraq Pythonnıń tiykarǵı tili hám kitapxanaları hámme jerde birdey isleydi. Aldın aytılǵanınday, Python sonday-aq tkinter (2.6-versiyada Tkinter) dep atalatıǵın Tk GUI qurallar toplamına interfeysti óz ishine aladı, bul Python programalarına programma ózgerislerisiz barlıq tiykarǵı GUI platformalarında isleytuǵın tolıq funkcionallı grafikalıq paydalanıwshı interfeyslerin ámelge asırıw imkaniyatın beredi.
Ol kúshli
Funkciyalar kóz-qarasınan Python gibrid bolıp esaplanadı. Onıń qurallar toplamı onı dástúriy skript tilleri (Tcl, Scheme hám Perl sıyaqlı) menen sistemalı rawajlandırıw tilleri (C, C++ hám Java sıyaqlı) arasına jaylastıradı. Python skript tiliniń barlıq ápiwayılıǵı hám qolaylılıǵın, sonday-aq ádette kompilyaciya qılınatuǵın tillerde ushırasatuǵın quramalıraq programmalıq-injenerlik qurallardı usınadı. Geybir skript tillerinen parıqlı, bul kombinaciya Pythondı úlken kólemli rawajlandırıw proektleri ushın paydalı qıladı. Aldınnan kóriw sıpatında, tómende Python qurallar qutısında tabatuǵın tiykarǵı nárselerdiń ayırımları keltirilgen:
Dinamikalıq tiplerdi anıqlaw
Python programmańız qollanǵan obyektlerdiń túrlerin ol islegende qadaǵalap baradı; ol kodıńızda quramalı tip hám ólshem deklaraciyaların talap etpeydi. Shınında da, 6-bapta kóretuǵınıńızday, Pythonda hesh qanday tip yamasa ózgeriwshi deklaraciyası joq. Python kodı derekler tiplerin sheklemegenlikten, ol ádette avtomatik túrde obyektlerdiń pútkil diapazonına qollanıla aladı.
Avtomatik yad basqarıwı
Python obyektlerdi avtomatik túrde ajıratadı hám olar artıq paydalanılmaǵanda olardı qayta qabıl etedi ("garbage collects"), kópshiligi talap boyınsha ósip hám kishireyip aladı. Úyrengenińizdey, Python tómengi dárejeli yad detalların qadaǵalap baradı, solay etip sizge bunı islew kerek emes.
Úlken kólemli programmalastırıwdı qollaw
Úlkenrek sistemalardı qurıw ushın Python moduller, klasslar hám ayrıqshalıqlar sıyaqlı qurallar menen támiyinleydi. Bul qurallar sistemalardı komponentlerge shólkemlestiriw, kodtı qayta paydalanıw hám sazlaw ushın OBP-nı qollanıw, waqıyalar hám qátelerdi abaylı basqarıw imkániyatın beredi.
Ornatılǵan obyekt tipleri
Python dizimler, sózlikler hám qatarlar sıyaqlı jiyi qollanılatuǵın maǵlıwmatlar strukturaların tildiń ajıralmas bólegi sıpatında usınadı; kóretuǵınıńızday, olar hám iykemlі, hám paydalanıwǵa ańsat. Mısalı, ornatılǵan obyektler talap boyınsha ósip hám kishireyip aladı, quramalı informacıyanı kórsetiw ushın qálegen tártipte jaylastırılıp barıwı múmkin hám taǵı basqalar.
Ornatılǵan qurallar
Barlıq usı obyekt tiplerin qayta islew ushın Python kúshli hám standart operaciyalar menen birge keledi, olarǵa biriktiriw (toplamlar qosıw), kesip alıw (bólimlerdi shıǵarıp alıw), sortlaw, kartalaw hám basqalar kiredi.
Kitapxana utilitaları
Arnawlı tapsırmalardı orınlaw ushın Python, sonday-aq, turaqlı ańlatpalardı sáykeslestiriwden baslap paydalanıwǵa shekem barlıq nárseni qollaytuǵın aldın ala kodlanǵan kitapxana qurallarınıń úlken toplamı menen birge keledi. Tildiń ózin
úyrengenińizden keyin, Pythonnıń kitapxana quralları qollanba dárejesindegi kóp háreketler júz beretuǵın jer bolıp tabıladı.
Úshinshi táreptiń utilitaları
Python ashıq kodlı bolǵanlıqtan, rawajlandırıwshılar onıń ornatılǵan quralları qollamaytuǵın tapsırmalardı qollaytuǵın aldın ala kodlanǵan qurallar usınıwǵa xoshametlenedi; internette siz COM, súwret islew, CORBA ORB-ları, XML, maǵlıwmatlar bazasına kirisiw hám basqa kóp nárseler ushın biypul qollapquwatlaw taba alasız.
Pythondaǵı qurallar jıyındısına qaramastan, ol óziniń ádewir ápiwayı sintaksis hám dizaynın saqlap qaladı. Nátiyje - skript tiliniń barlıq qolaylılıǵına iye bolǵan qúdiretli programmalastırıw quralı.
Ol aralastırıwǵa boladı
Python programmaları basqa tillerde jazılǵan komponentler menen hár túrli usıllar arqalı ańsat "jelimleniwi" múmkin. Mısalı, Pythonnıń C API-i C programmaların Python programmaları menen ıqtıyarlı túrde baylanıstırıwǵa múmkinshilik beredi. Bul sizge kerek bolǵanda Python sistemasına funkcionalıqlardı qosıwǵa hám Python programmaların basqa ortalıqlarda yamasa sistemalarda paydalanıwǵa imkániyat beredi.
Pythondı C yamasa C++ sıyaqlı tillerde kodlanǵan kitapxanalar menen aralastırıw, mısalı, onı qollanıwǵa qolaylı aldıńǵı qatar til hám sáykeslestiriw quralı etedi. Aldın aytıp ótilgendey, bul sonday-aq Pythondı tez prototiplewge jaqsı etedi; sistemalar dáslepki Python tilinde ámelge asırılıwı múmkin, onıń rawajlanıw tezligin paydalanıw ushın, hám keyinirek iskerlik talaplarına qaray bir bólegi C tiline kóshiriliwi múmkin.
Ol qollanıwǵa ańsat
Python programmasın iske túsiriw ushın, onı tek jazıp, iske túsirsek boladı. C yamasa C++ sıyaqlı tillerdegi sıyaqlı aralıq kompilaciya hám baylanıstırıw basqıshları joq. Python programmalardı birden iske túsiredi, bul interaktiv programmalastırıw tájiriybesi hám programma ózgerislerinen keyingi tez qayta islewdi támiyinleydi - kóp jaǵdaylarda, programma ózgerisiniń tásirin jazıp úlgergenińizshe kóre alasız.
Álbette, rawajlanıw cikliniń tez aylanıwı - Pythonnıń qollanıwǵa ańsatlıǵınıń tek bir tárepi. Ol sonday-aq aldınnan ápiwayı sintaksis hám kúshli ornatılǵan qurallar usınadı. Haqıyqatında, ayırımlar Pythondı "orınlanatuǵın psevdokod" dep atawǵa barǵan. Ol basqa qurallardaǵı quramalılıqtıń kóp bólegin saplastırǵanlıqtan, Python programmaları C, C++ hám Java sıyaqlı tillerdegi uqsas programmalarǵa qaraǵanda ápiwayıraq, kishirek hám kóbirek ıqshamlı.
Ol úyreniw ushın ańsat
Bul bizdi usı kitaptıń tiykarǵı noqatına alıp keledi: basqa programmalastırıw tillerine salıstırǵanda, tiykarǵı Python tili ájayıp dárejede úyreniw ushın ańsat. Haqıyqatında, bir neshe kún ishinde (yamasa eger siz tájiriybeli baǵdarlamashı bolsańız, bir neshe saat ishinde) áhmiyetli Python programmaların jazıwdı baslawdı kútiwińizge boladı. Bul jumısta qollanıw ushın tildi úyreniwge umtılǵan kásiplik baǵdarlamashılar ushın, sonday-aq sazlaw yamasa basqarıw ushın Python qatlamın ashıp beretuǵın sistemalardıń aqırǵı paydalanıwshıları ushın jaqsı jańalıq. Búginde kóp sistemalar aqırǵı paydalanıwshılardıń Python sazlawlarınıń kodın ornında, az yamasa hesh qanday qollap-quwatlawsız tez úyrenip alıwına súyenedi. Python joqarı dárejeli programmalastırıw qurallarına iye bolsa da, onıń tiykarǵı tili ele de baslawshılar hám tájiriybeli qánigeler ushın ápiwayı bolıp kórinedi.
Ol Monty Python atına qoyılǵan
Yaqshı, bul texnikalıq artıqmashlıq emes, biraq men aldın ala ashıp beriwdi qáleytuǵın tańqalarlıq jaqsı saqlanǵan sır bolıp kórinedi. Python dúnyasındaǵı barlıq jerbawırlap júriwshi belgishelerine qaramastan, haqıyqatında Python avtorı Guido van Rossum onı BBC-niń "Monty Pythońs Flying Circus" atlı kúlkili serialı atına qoyǵan. Ol, kóp programma islep shıǵarıwshılar sıyaqlı, Monty Pythonnıń úlken ıqlasbenti (haqıyqatında, eki taraw arasında derlik simmetriya bar sıyaqlı). Bul miyras sózsiz Python kod mısallarına kúlkili sıpat qosadı. Mısalı, ulıwma ózgeriwshi atları ushın dástúrli "foo" hám "bar" Python dúnyasında "spam" hám "eggs" bolıp ózgeredi. Tosın ushırasatuǵın "Brian", "ni" hám "shrubbery" de usı attas serialǵa baylanıslı payda bolǵan. Hátte bul Python jámáátshiligine de tásir etedi: Python konferenciyalarındaǵı bayanatlar kóbinese "Ispan inkiviziciyası" dep ataladı. Álbette, bulardıń barlıǵı, eger siz kórsetiwdi bilseńiz júdá kúlkili, biraq bilmeseńiz aytarlıqtay emes. Python mısalların túsiniw ushın (usı kitapta kóretuǵın kóp mısallardı qosıp) serialdı biliw shárt emes, biraq endi aqırı olardıń negizin bilesiz.
Python X tiline salıstırǵanda qanday?
Aqırında, siz álle qashan biletuǵın nárseler kontekstinde ornalastırıw ushın, adamlar geyde Pythondı Perl, Tcl hám Java sıyaqlı tillerge salıstıradı. Biz aldın ala ónimdarlıq haqqında sóylestik, sonlıqtan bul jerde funkcionallıqqa itibar qaratamız. Basqa tillerdi de biliw hám qollanıw paydalı bolsa da, kóp adamlar Python haqqında tómendegilerdi aytadı:
•Tcl-ǵa qaraǵanda kúshlirek. Pythonnıń "úlken kólemde programmalastırıwdı" qollawı onı iri sistemalardı islep shıǵıwǵa qollanıwǵa múmkinshilik beredi.
•Perl-ǵa qaraǵanda tazaraq sintaksis hám ápiwayıraq dizaynǵa iye, bul onı oqıwǵa hám saqlawǵa qolaylıraq etedi hám programma qáteliklerin azaytıwǵa járdem beredi.
•Java-ǵa qaraǵanda ápiwayıraq hám qollanıwǵa qolaylıraq. Python - skript tili, al Java C++ sıyaqlı sistema tilleriniń kóp quramalılıǵı hám sintaksisin miyras etip alǵan.
•C++-qa qaraǵanda ápiwayıraq hám qollanıwǵa qolaylıraq, biraq ol kóbinese C++ penen jarıspaydı; skript tili sıpatında Python ádette basqa wazıypalardı atqaradı.
•Visual Basic-ke qaraǵanda kúshlirek hám kóbirek platforma aralıq. Onıń ashıq derek kodlı tábiyatı onıń bir kompaniya tárepinen basqarılmaytuǵının ańlatadı.
•PHP-ǵa qaraǵanda oqıwǵa qolaylıraq hám kóbirek universal. Python geyde vebsaytlar jaratıw ushın qollanıladı, biraq ol robotexnikadan baslap kino animaciyasına shekem derlik barlıq basqa kompyuter tarawlarında keń qollanıladı.
•Ruby-ǵa qaraǵanda jetilisken hám oqıwǵa qolaylıraq sintaksiske iye. Ruby hám Java-dan parqlı, OBP Pythonda qosımsha opciya - Python OBP-nı qollanıwshılarǵa yamasa oǵan qollanılmaytuǵın proektlerge májbúrlemeydi.
•SmallTalk hám Lisp sıyaqlı tillerdegi dinamikalıq xarakterge iye, biraq sonıń menen birge ápiwayı, dástúrli sintaksiske iye bolıp, ol islep shıǵıwshılarǵa da, sáykeslestiriletuǵın sistemalardıń aqırǵı paydalanıwshılarına da qolaylı.
Ásіrese, tek ǵana tekst faylların skanerlewden kóbirek isleytuǵın hám keleshekte basqalar (yamasa ózińiz!) tárepinen oqılıwı múmkin bolǵan programmalar ushın, kóp adamlar Pythonnıń házirgi kúnde bar bolǵan basqa hár qanday skript yamasa programmalastırıw tiline qaraǵanda jaqsıraq sáykes keletuǵının aytadı. Bunnan tısqarı, eger siziń qollanbańız eń joqarı ónimdarlıqtı talap etpese, Python kóbinese C, C++ hám Java sıyaqlı sistema islep shıǵıw tillerine qolaylı alternativa bolıp tabıladı: Python kodın jazıw, qáteliklerdi saplastırıw hám saqlaw ádewir ańsat boladı.
Álbette, siziń avtorıńız 1992-jıldan beri Python evangelisti bolıp kelgen, sonlıqtan bul pikirlerdi óz qálewińizshe qabıl etiń. Degen menen, bul pikirler Pythonnıń nelerge uqıplı ekenin izertlew ushın waqıt ajıratqan kóp baǵdarlamashılardıń ulıwma tájiriybesi bolıp tabıladı.
Bólim juwmaǵı
Usınıń menen kitaptıń maqtaw bólimi juwmaqlanadı. Bul bólimde bizler adamlardıń óz programmalastırıw wazıypalarına nege Pythondı tańlaytuǵının túsindiriwshi sebeplerdiń bir neshewin izertledik. Sonday-aq, onıń qollanılıwın hám házirgi kúnde onı kim qollanıp atırǵanınıń wákillik úlgilerin kórip shıqtıq. Biraq meniń maqsetim - Pythondı úyretiw, onı satıw emes. Tildi bahalawdıń eń jaqsı jolı - onı is júzinde kóriw, sonlıqtan bul kitaptıń qalǵan bólimi pútkilley usı jerde atap ótken til detallarına arnalǵan.
Keyingi eki bólim tilge texnikalıq kirisiw retinde xızmet etedi. Olarda biz Python programmaların iske túsiriw usılların úyrenemiz, Pythonnıń bayt-kod orınlaw modeline kóz júgirtemiz hám kodtı saqlaw ushın modul fayllarınıń tiykarların úyrenemiz. Maqset - sizge kitaptıń qalǵan bólimindegi mısallardı hám shınıǵıwlardı orınlaw ushın jetkilikli maǵlıwmat beriw boladı. Siz 4-bólimge shekemgi haqıyqıy programmalastırıwdı baslamaysız, biraq dawam etiwden aldın iske túsiriw detalların jaqsı túsinip alıwıńız kerek.
Bilimińizdi tekseriń: Test
Kitaptıń bul basılımında hár bir bólimdi sonda berilgen materiallardı tez tekseriw testleri menen juwmaqlap baramız. Bul testler tiykarǵı túsiniklerdi qayta kórip shıǵıwǵa járdem beredi. Testlerdiń juwapları sorawlardan keyin beriledі, hám ózińiz sorawlarǵa juwap bergennen soń juwaplardı oqıwıńız usınıs etiledi. Bólim aqırındaǵı testlerden tısqarı, kitaptıń hár bir bóliminiń aqırında Python kodın óz betińizshe jazıwdı baslawǵa járdem beretuǵın laboratoriya shınıǵıwların tabasız. Házir bolsa, siziń birinshi testińiz. Sátli bolsın!
1.Adamlardıń Pythondı tańlaw ushın altı tiykarǵı sebepleri qaysılar?
2.Búgin Pythondı qollanıp atırǵan tórt belgili kompaniya yamasa shólkemdi atań.
3.Ne ushın qollanbańızda Pythondı qollanıwdı qálemewińiz múmkin?
4.Python járdeminde neler isley alasız?
5.Pythondaǵı "import this" buyrıǵınıń áhmiyeti nede?
6.Ne ushın "spam" sózi kitaplarda hám internette kóp Python mısallarında ushırasadı?
7.Siziń unamlı reńińiz qaysı?
Bilimińizdi tekseriw: Juwaplar
Qalay boldı? Mine, men usınǵan juwaplar, biraq ayırım test sorawlarına bir neshe juwap bolıwı múmkin. Jáne de, eger sorawǵa durıs juwap bergenińizge isenimli bolsańız da, qosımsha kontekst ushın usı juwaplardı kórip shıǵıwıńızdı usınıs etemen. Eger usı juwaplardıń qaysı biri túsinikli bolmasa, tolıǵıraq maǵlıwmat ushın bólimniń tekstine qarap shıǵıń.
1.Baǵdarlama sapalılıǵı, rawajlandırıwshı ónimdarlıǵı, programmanıń kóshirmeligі, qollap-quwatlaw kitapxanaları, komponentlerdi birlestiriw hám ápiwayı zawıq alıw. Bulardan, sapalılıq hám ónimdarlıq teması adamlardıń Pythondı tańlawınıń tiykarǵı sebepleri bolıp kórinedi.
2.Google, Industrial Light & Magic, EVE Online, Jet Propulsion Labs, Maya,
ESRI hám basqalar da kóp. Derlik baǵdarlama islep shıǵarıw menen shuǵıllanıwshı hár bir shólkem Pythondı qanday da bir túrde qollanadı, ol uzaq múddetli strategiyalıq ónim rawajlandırıw ushın bolsın yamasa sınaw hám sistemanı basqarıw sıyaqlı qısqa múddetli taktikalıq wazıypalar ushın bolsın.
3.Pythonnıń kemshiligi - onıń iskerlik kórsetkishi: ol C hám C++ sıyaqlı tolıq kompilyaciya etilgen tillerge salıstırǵanda tezlik penen islemeydi. Biraq, kóp qollanbalardıń kópshiligi ushın jetkilikli dárejede tez, hám ádettegi Python kodı interpretatorǵa baylanısqan C kodın shaqırǵanlıǵı sebepli, C tezligine jaqın isleydi. Eger tezlik áhmiyetli bolsa, qollanbanıń sanlar menen isleytuǵın bólimleri ushın kompilyaciya etilgen keńeytiwler bar.
4.Python járdeminde kompyuter menen islew múmkin bolǵan derlik hár qanday nárseni isley alasız, veb-sayt rawajlandırıwdan baslap oyınlar, robototexnika hám kosmoslıq apparat basqarıwına shekem.
5.import this Python ishindegi Easter egg-ti iske túsiredi, ol tildiń tiykarında jatqan dizayn filosofiyasın kórsetedi. Bul buyrıqtı qalay orınlaw haqqında kelesi bólimde úyrenesiz.
6."Spam" - bul ataqlı Monty Python sketchine silteme, onda asxanada awqat buyırtpashı bolǵan adamlardı spam haqqında qosıq aytıp atırǵan vikinglerdiń xorı basıp ketedi. Awa, sonıń menen birge, bul Python skriptlerinde jiyі qollanılatuǵın ózgeriwshi atı...
7.Kók. Yaq, sarı!
Python - bul injeneriya, suwretlew óneri emes
Python 1990-jıllardıń basında programmalıq támiyinlew maydanında payda bolǵanda, onıń qollap-quwatlawshıları menen basqa bir keń tarqalǵan skript tili Perl-diń qollap-quwatlawshıları arasında házir klassikalıq qarsılıqqa aylanǵan dawǵa sebep boldı. Meniń pikirimshe, bul talqılaw búgin eskirgen hám tiykarı joq - baǵdarlamashılar óz juwmaqların shıǵarıw ushın jetkilikli aqıllı. Degen menen, bul oqıtıw barısında mennen eń kóp soralatuǵın temalardıń biri, sonlıqtan bul haqqında bul jerde bir neshe sóz aytıw orınlı bolıp kórinedi.
Qısqasha aytqanda: Perl-de islew múmkin bolǵan hámmeni Pythonda da islew múmkin, biraq Pythonda kodıńızdı jazǵannan keyin oqıy alasız. Mine, usı - olardıń qollanıw tarawları kóp jaqtan bir-birine uqsas, biraq Python oqıwǵa qolaylı kod jaratıwǵa kóbirek itibar qaratadı. Kóp adamlar ushın Pythonnıń joqarı oqıwǵa qolaylılıǵı kodtıń qayta qollanılıwı hám xızmet kórsetiwge qolaylılıǵın jaqsılaydı, bul Pythondı bir ret jazılıp, keyin taslanbaytuǵın programmalardı jazıw ushın jaqsıraq tańlaw etedi. Perl kodın jazıw ańsat, biraq oqıw qıyın. Kóp programmalıq támiynlewlerdiń xızmet múddeti olardıń dáslepki jaratılıwınan hálsiz uzaq bolǵanlıqtan, kópshilik Pythondı nátiyjeli qural dep esaplaydı.
Uzınıraq túsindirme eki tildiń dizaynerleriniń tájiriybelerin sáwlelendiredi hám adamlardıń Pythondı qollanıwdı tańlaw sebeplerin atap ótedi. Pythonnıń jaratıwshısı matematika boyınsha tálim alǵan; sonlıqtan ol joqarı dárejeli birdeyligi
bar til jaratqan - onıń sintaksisi hám quralları ájayıp dárejede izbe-iz. Bunnan tısqarı, matematika sıyaqlı, Pythonnıń dizaynı ortogonal - tildiń kóp bólegi kishkene topardaǵı tiykarǵı túsiniklerden kelip shıǵadı. Mısalı, bir adam Pythondaǵı polimorfizm túrin túsingennen keyin, qalǵanı kóbinese tek detallar bolıp qaladı.
Buǵan qarama-qarsı, Perl tiliniń jaratıwshısı - tilshi, hám onıń dizaynı usı miyrastı sáwlelendiredi. Perl-de bir tapsırmanı orınlaw ushın kóp usıllar bar, hám til qurılısları kontekstke baylanıslı hám geyde júdá názik usıllar menen óz-ara tásirlesedi - dál tábiyǵıy til sıyaqlı. Perl-diń belgili uranında aytılǵanınday, "Bunı islewdiń bir neshe usılı bar". Usı dizaynǵa tiykarlanıp, Perl tili de, onıń paydalanıwshılar jámiyeti de tariyxıy jaqtan kod jazıwda óz-ózin erkin bildiriwdi maqul kórgen.
Bir adamnıń Perl kodı ekinshisiniń kodınan túp-tiykarınan parıq qılıwı múmkin. Haqıyqatında, ózgeshe, quramalı kod jazıw kóbinese Perl paydalanıwshıları arasında maqtanısh deregi bolıp esaplanadı.
Biraq, ádewir kod saqlaw jumısın islegen hár kim tastıyıqlay alatuǵınday, óz-ózin erkin bildiriw óner ushın jaqsı, biraq injeneriya ushın jaman. Injeneriyada bizge minimal funkciyalar toplamı hám boljamlılıq kerek. Injeneriyada óz-ózin erkin bildiriw texnikalıq xızmet kórsetiw qıyınshılıqlarına alıp keliwi múmkin. Bir neshe Perl paydalanıwshısı maǵan aytqanınday, hadden tıs erkinliktiń nátiyjesinde kópshilik jaǵdaylarda kodtı ózgertiw ornına bastan jazıw ańsatıraq boladı.
Mınanı oylap kóriń: adamlar súwret yamasa músin jaratqanda, olar bunı tek ózleri ushın, taza estetikalıq maqsetlerde isleydi. Keyinirek basqa birewdiń bul súwretti yamasa músindi ózgertiwi múmkinligi olardıń oyına da kelmeydi. Bul óner menen injeneriya arasındaǵı principial ayırmashılıq. Adamlar baǵdarlamanı jazǵanda, olar onı ózleri ushın jazbaydı. Haqıyqatında, olar hátte tiykarınan kompyuter ushın da jazbaydı. Kerisinshe, jaqsı baǵdarlamashılar kodtıń keyingi onı saqlaw yamasa qayta paydalanıw ushın oqıwı kerek bolǵan adam ushın jazılatuǵının biledı. Eger sol adam kodtı túsine almasa, bul haqıyqıy rawajlanıw scenariyinde derlik paydasız boladı.
Kóp adamlar Pythonnıń ózin Perl sıyaqlı skript tillerinen eń anıq parıqlaytuǵın jeri usı. Pythonnıń sintaksis modeli paydalanıwshılardı derlik oqıwǵa qolaylı kod jazıwǵa májbúrleytuǵını sebepli, Python baǵdarlamaları tolıq baǵdarlama rawajlanıw cikline tikkeley kóbirek ılayıqlı. Hám Python sheklengen tásirlesiwler, kod birkelkiligi hám tártipliligi hám funkciyalar izbe-izligi sıyaqlı ideyalarǵa pát beretuǵını sebepli, ol birinshi ret jazılǵannan keyin uzaq waqıt paydalanıla alatuǵın kodtı tikkeley qollap-quwatlawǵa járdem beredi. Uzaq múddette, Pythonnıń kod sapasına itibarı baǵdarlamashı ónimdarlıǵın, sonday-aq baǵdarlamashı qanaatlanıwın arttıradı.