Ibrayım Yusupov - Ómir saǵan ashıqpan

471

Súyse, janın jallap bolar biyshara, Al, qumarı tarqap bolǵannan keyin Tanıs jolawshıǵa usar esheyin ...

A y m a n

Ólsheme hámmeni bir arshın menen, Arıwxan, telmirer juldızımsań sen, Qan jılatpa meniń jas júregimdi. Ayaǵıńdı qushayın tileseń endi,

Mine, bir jıl boldı juwırdım «sen» dep, Zárre ayar bolsań juwap ber jónlep.

A r ı w x a n

Házil desem, shın ba aytıp turǵanıń? Qosımsha dárt salma sen maǵan, janım. Men seni tuwısqan inimdey súydim,

Mısal adamınday boldıń bir úydiń. Saǵan bawır basıp júrsem de kópten, Oyıńa anıqlap men túsinbeppen. Jigitim, men saǵan túsindim endi,

Tuńǵısh muhabbettiń dárti bar sende. Biz de onıń dámin tatıp kórgenbiz. Ol palızǵa túsken eń dáslepki iz,

Sol izden úziledi birinshi túynek,

Bálki pisik shıǵar, bálki shıǵar kók, - Íǵbalıńnan kóreseń. Biraq ta onnan Nátiyje shıqpasa azabı jaman. Dáslepki muhabbettiń nurları lekin, Kózdi qamastırar mısal jazǵı kún.

Sóytip, «qawın ǵoy» dep úzgeniń geyde, Iyt túynek bolıp ta shıǵadı deydi ...

Sonlıqtan, sen oylan, hawlıqpa qurı, Men qız emespen ǵoy, hayalman aqırı. On gúlden bir gúliń ashılmaǵan jas,

472

Sen qalaysha maǵan bolasań joldas? Eger men qız bolsam, ózim-aq kelip Saǵan eter edim dárhal iyelik.

«Qız turıp hayalǵa úylendi» degen Jurttıń nasaǵına qalmaqshısań sen.

Sol ushın bez bunday qıyaldan, Ayman, Al, súygeniń ushın jeme pushayman.

A y m a n

«Atqa berilmestey ǵunan bar» deydi, «Qızlarǵa bergisiz jáwan bar» deydi. Shınıńdı ayt, bahana izleme, janım,

Durıs emes, «jassań» dep ıǵwa qılǵanıń.

A r ı w x a n

Ótpes pıshaq penen qıynama meni, Ayttım ǵoy shınımdı, izle ózgeni. Awzınan sarısı ketpegen ele

Sen bir palapansań. Biraz jıl jáne Qozǵalma uyańnan, waqtıń kelgende – Qanatıń jetilip usharsań sen de, Maǵan da jeńil emes seniń súygeniń, Tanabın kes endi bul áńgimeniń.

A y m a n

Miyrimiń joq eken ...

A r ı w x a n

Aqırın, Ayman,

Doslar kelip kaldı, qara aynadan.

(Kelgenlerge)

473

Joldaslar, bul qanday tasbaqa júris?

Á b d i r a m a n (saatına qarap)

Biz táwir keshiktik, aytqanıń durıs, Mine, saǵan kitap ákeldim, biraq ...

Ayman, qáne inim, saqalıńdı taq. Ótiń rollerge, turmań joldaslar!

Kún qızbay jumıstı pitkermek dárkar. Bunday dem alıs háptede bir kún. Hay, anda múyeshte turǵan ekew kim?

Baǵjan, áper maǵan anaw jawlıqtı.

B a ǵ j a n

(rolge kirip atırǵan Ábdiramanǵa kúlip)

Áne, erkekten de bir kempir shıqtı,

Má, apa, jawlıǵıń...

J u m a

(rolge kirip atırıp)

Ábdiraman sheshe,

Men úlken keliniń, yaǵnıy báybishe ...

A r ı w x a n

(toqal roline ótip atırıp)

Ah, qanday azaplı roliń, toqal!

A y m a n

(saqal taǵıp atırıp oǵan sıbırlap)

Sen jassınǵan ediń, mine endi saqal ...

474

A r ı w x a n

Baǵana jas kórsem, endi ǵarrısań ...

A y m a n

(bay roline kirip)

Háy, qatın, másimdi tart deymen jıldam!

Á b d i r a m a n

Ayman, sen ınjıqsań, ne ushın qurı Jasqanıp sóyleyseń, baysań ǵoy aqırı. Úsh qatın iyesiniń kókiregi qayda? Ishińdegi kópshikti kóterip bayla. Qarnıń ayaǵıńa túsip baratır ...

Q ı z l a r (sıqaq etip)

Bay sulıw toqaldan jasqınıp atır ...

T o q a l

Taqsırım, siz ayań, sabamań endi. Óytip qan jılatpań jas júregimdi.

B a y

Way, aqmaq! Hayalda ne qılǵan júrek?

Á b d i r a m a n

Qáne, boldı endi. Baslań tezirek!

475

(Repetiсiya baslanadı).

Tórtinshi taraw

USHÍRASÍW

B e g d i ya r

Úsh ret jiberdim faytondı saǵan, Zorǵa tórtinshide keldiń, Arıwxan. Meyli, kótereyin nazıńdı endi, Giynem erip ketti kórip tóbeńdi,

Qımbatlım, sen mennen qashpa onshama …

A r ı w x a n (sırtqa qarap)

Al, jáne baslandı qádimgi nama ...

B e g d i ya r

Aytqanıń durıs, qoshshım, ápiw et meni. Shınında da bizler bul áńgimeni

Dım sozıp jiberdik. Keltertiw kerek. Bir awız «maqul» dep aytsań boldı tek, Ele wádem - wáde, tileseń erteń, Hayalımdı quwıp jiberemen men, Súyip alǵanım joq onı bári-bir,

Ózi de ketiwge qayıl bolıp júr.

A r ı w x a n (tiksinip)

«Eki qızım bar» dep aytqan edińiz,

Solardı da ayamay, qalayınsha siz –

Quwıp jiberesiz anası menen?

476

B e g d i ya r

«Qız» degen qonaq ǵoy, boyjeter erteń. Hám de jay-jayına keter tarasıp, Retinde bizden de bolar qarasıq,

Qalıwsız qayǵırıp hámmeniń muńın, Qızı emespiseń Asan qayǵınıń?

Hár kimniń ózinshe nesibesi bar ...

Arıwxan, sen maǵan bol súyikli yar. Sen ushın júregim hám dúnya malım, Umıt bul dúnyanıń bar ǵalma-ǵalın ...

A r ı w x a n

Siz jaqsı oynaysız rolińizdi ...

B e g d i ya r

Al, sen kóp aytasań usı bir sózdi, Ol qaysınday rol? Men artistpen be?

A r ı w x a n

Ótkerip atırsız siz artistten de.

B e g d i ya r

«Artist, artist» deser jurt usı kúnde,

Sonıń ózi oyınshıq ǵoy túbinde, «Artist» - bul shınında, masqarapazlıq, Basqa óner saǵan qıla ma azlıq? Sendey perishtege jumıs ne kerek?

Seniń jayıń - otaw, sayalı terek, Bári de bar mende. Bolsań hayalım,

Appaq may shaynaysań ómirińde, janım,

477

Basıńa baxıt qusı qonadı seniń,

Shılǵawıń maqpaldan boladı seniń,

Súy janım...

A r ı w x a n

(astarlı mısqıl menen)

Shınında, onday izzetke, Kónliksek bolǵanı ǵoy ..

B e g d i ya r

Al, keleshekte,

Saǵan buyırmaqshı solardıń bári, Dáwlet qusınıń da bar óz máháli, Ol saǵan qonajaq, úrkitpe onı.

Men saǵan ashaman ıǵbaldıń jolın. Tasla artistlikti, ol tómen kásip, Sendey gózzalǵa ol emes minasip, Masqarapaz hesh waqta ilinbes sanǵa, Ol árdana bolsın Ábdiramanǵa ...

«Seni kórsem» degen bir tilek penen, Keshe klub jaqqa barıp edim men,

Shınında, qızıq eken «pese» degeniń, Ásirese unadı rolin seniń,

Sen jas toqal bolıp oynaǵanıńda, Jurt jılap otırdı meniń janımda.

Bay seni urǵanda dır qamshı menen, Juwırıp barmaqshı bolıp qaldım men. Men umıtıp kettim pútkil ózimdi, Esittim tek seniń zarlı sózińdi. Kiyimiń látte edi, júziń páriyshan,

Dúnya telmirgendey boldı tek saǵan,

Shobıtqa oralǵan sham-shıraq tastay, Turdıń sáwle shashıp, solıǵıńdı baspay. Hayal shın júrekten jılasa eger,

Sonda ol ayrıqsha gózzal kóriner.

478

Sol qayǵılı geziń ele esimde,

Sol geziń tınıshlıq bermes túsimde. Ásirese sıyqırlı-aw dawısıń seniń, Janǵa dárt saladı sıńq-sıńq kúlgeniń. Sonda betińdegi kúldirgishińnen Kóriner adamǵa bir gózzal álem. Óksip jılawlarıń eriksiz ayatar.

Jas túwe ǵarrıda háwes oyatar.

Áh, qumkelle baylar, «bolar» dep shıǵın, Tekte qarıslaydı maldıń quyrıǵın.

Iye bolsam edi men sonday malǵa, Bárin berer edim sol jas toqalǵa ...

A r ı w x a n

Dombıqtı úydińiz-aw dizege shekem,

Oǵan qanday pálek kógerer eken?

B e g d i ya r

Bul hesh dombıq emes, men ayttım durısın, Sózim jalǵan bolsa payǵambar ursın. Seniń oynaǵanıńdı kórse egerde,

Juldız túser edi jılıslap jerge.

A r ı w x a n

Bul ushın raxmet Ábdiramanǵa, - Bul pesanı jazǵan sheber adamǵa, Bizge oynaw jolın úyretken de sol.

B e g d i ya r

Sonsha maqtaǵanday ne islepti ol?

Jazıwdıń nesi qıyın tayar ómirdi?

Aytpaqshı, men sonda anaw kempirdi

479

Dım unatıp qaldım. Oy, iymansız-ay,

Ishek-silemizdi qatırdı-aw sonday ...

A r ı w x a n

Ol kempir - Ábdiraman ...

B e g d i ya r

Way, chort ońbaǵan,

Sol ma kempir bolıp kóringen maǵan? Shınında ózi de Ábdiramannıń Mástannan kem emes. Men ol adamnıń – Minezine kópten qanıqlıǵım bar, Balıqtay jılpıldaq, mástanday hayyar.

«Klubqa hesh kewil bólmeyseń sen» dep, Ol miyimdi tesken talay dińgirlep.

Al, endi qaqpaylap májilis sayın, Meni kritikaǵa tutar udayı, Házirgi jaslardı qoya ber sirá, «Qıyt» etseń, jabısar dárhal jaǵańa. Olar seskeniwdi, qorqıwdı bilmes, Bul bayaǵı mómin áwladlar emes: Sózilse sál iste qamlıq etkeniń, Bular kimligińe karamas seniń. «Qáteńdi moyınla, bılay isle» dep, Betińe bajırayıp turıp alar tek.

O, sen bilseń edi, perishtem meniń, «Kritika» degenniń ne zat ekenin.

Burıshtay terletedi. Bunday báleni – Ata-babamız hesh kórmegen edi,

Bul jańa tuqımnıń burıshı ma deymen Biraq, Ótepovtan pánt jemedim men: Bir iyni kelgende attım-aw jardan ...

A r ı w x a n

480

(shorshıp túsip)

Demek, siz be onı jumıstan shıǵarǵan? Zorlıq hám dóhmet ǵoy bul kórer kózge, Iske qaytıp alıń, buyıraman sizge.

(Dárhal jógilik rolge kirip)

Joq, ápiw etińiz ... meniń tilegim:

Usı ashıwıńızdı sizden tiledim. Sonı elestirip netesiz endi,

Jas jigitlik qılıp qızıp ketkendi. Jamanlıq niyet joq ol jigitte hesh. Kritika, men bilsem zıyan is emes,

Aqırı, ol jaydı degish koy alǵan, «Ábdiraman urlaptı» degen sóz jalǵan.

B e g d i ya r (tańlanıp)

Sonsha janıń ashır Ábdiramanǵa?

A r ı w x a n

Gúnasız hesh jábir bermeń adamǵa. Eger «men» deseńiz, xázirden baslap, Sol jalǵan aktti tez jırtıp taslań. Solay etpeseńiz házir ketemen, Basqan izime de ińkar etemen.

Hadal bolıw kerek yar súyiw ushın ...

B e g d i ya r

Qattı ketpe, sulıw. Súygenligim shın. Sen aytsań jırtaman júregimdi de. Má, okı aktti, jırt óziń hám de,