Házirgi ádebiy process páni
.pdf
2.A.Ótalievtiń «Ernazar Alakóz» dramasınıń ideya-mazmunı qanday?
3.Q.Matmuratovtıń «Bir úyde eki ómir», «Ákeli jetimler», «Ómirbek hám tazsha», «Aq tekesh hám kók tekesh» komediyaları haqqında aytıp beriń hám olardıń dramaturgiyadaǵı ornı qanday?
14 TEMA: Ǵárezsizlik dáwirinde dramaturgiyanıń jaǵdayı. JOBA:
1.Házirgi dáwir sahnası hám dramaturgiya.
2.Qaraqalpaq dramasınıń jaǵdayı haqqında.
Ǵárezsizlik dáwirinde qaraqalpaq dramaturgiyası da rawajlanıwǵa iye boldı. Bul jılları Q.Matmuratovtıń «Bir úyde eki ómir», «Ákeli jetimler», «Ómirbek hám tazsha», «Aq tekesh hám kók tekesh», A.Ótalievtiń «Ernazar
Alakóz», |
«Ámir Temurdıń bir kúni», «Sultan Jaleletdin», |
Sh.Seytovtıń |
«Xalqabad |
romanı tiykarında jazılǵan |
|
«Qutlı jol» pesası (qayta islegen Q.Matmuratov), «Shariyar» dastanı tiykarında jazılǵan «Shariyar» pesası (Q.Matmuratov), M.Nızanovtıń
«Eki dúnyanıń áweresi», K.Raxmanovtıń «Táǵdir soqqısı», B.Baymurzaevtıń «Báddiwa», «Pálektiń gárdishi», A.Óteniyazovanıń
«Jigittiń ıǵbalın bersin», «Muhabbat hám ǵázep», «Úmit ushqını», «Jumbaǵı kóp dúnya bul», S.Jumaǵulovtıń «Ekstrasens», «Kúyewińdi berip tur», «Adamlar qalay buzılǵan», «Bultlı kúnler» pesaları jazıldı. Bul pesalar saxnalastırılıp tamashagóylerdiń názerine usınıldı.
«Bir úyde eki ómir» pesası dramalıq janrda jazılǵan. Onda ápiwayı bir úydiń ómiri arqalı turmıstıń dramalıq tárepi ashıp beriledi. Bir úydiń eki kelini eki qıylı minezdegi, eki qıylı dúnya túsinigindegi kelin. Olardıń ata-anaları da sonday. Shıǵarmadaǵı tiykarǵı konflikt te shańaraq aǵzaları arasındaǵı tartısqa qurılǵan. Qullası, bul shıǵarma házirgi dáwir temasınan alıp jazılǵan bolıp, onda milliy mentalitet probleması, milliy úrp-ádet, dástúrlerge sadıqlıq máseleleri baslı orınǵa qoyıladı.
- 51 -
«Ómirbek hám tazsha» komediyası da tabısqa iye boldı. Onda Ómirbektiń tapqırlıǵı, sózge sheshenligi, bárqulla kewilli júriwi oǵan degen súyispenshilikti oyatadı. Ómirbek qaraqalpaqlardıń milliy qaharmanı. Onıń atına baylanıslı júdá kóp sanlı anekdotlar bar. Ómirbek aytıptı degen ushırma sózler xalıq arasında tolıp atır. Burın da I.Yusupov tárepinen jazılǵan «Ómirbek laqqı» komediyası uzaq jıllar dawamında qaraqalpaq saxnasında qoyılǵan edi. Q.Matmuratovtıń komediyası da úlken tabısqa iye boldı. Ómirbektiń Tawasar bay menen básekige túsiwi hám onda jeńip shıǵıwı bir neshe kúlkili epizodlar arqalı beriledi. Pesada Qulımbet qazı, Tazsha, Labaq, Tawasar baydıń kempiri obrazları sátli shıqqan. M.Nızanovtıń «Eki dúnyanıń áweresi» pesası da komediya janrında jazılǵan.
Onda burınǵı sklad baslıǵı o dúnyaǵa barǵannan keyin de gúnási kóp bolǵannan keyin kóp sorawǵa tutıladı. Qullası, ol o dunyanıń da, bul dúnyanıń da áweresine aylanadı.
Bul dáwirde jazılǵan dramalıq shıǵarmalardıń ishinde A.Ótalievtiń «Ernazar Alakóz» dramasın eń sátli jazılǵan saxnalıq shıǵarmalardıń qatarına kirgiziwge boladı. Shıǵarmanıń tiykarı X1X ásir qaraqalpaqlardıń ómirinen alıp jazılǵan. Usı dáwirdegi milliy qaharman Ernazar Alakóz pesa orayında turadı. Pesadaǵı waqıyalardıń tariyxıy shınlıqqa qurılıwı, onda qatnasıwshı personajlardıń da tariyxta bolıwı, olardıń háreketleriniń isenimli shıǵıwı bul shıǵarmaǵa tabıs alıp keldi. Usı avtordıń «Ámir Temurdıń bir kúni»,
«Sultan Jaleletdin» atlı pesaları da tariyxıy shaxslardıń ómirinen alıp jazılıwı menen bahalı.
Házirgi dramaturgiya haqqında sóz etkenimizde B.Tursınovtıń pikirleri mınaday. «Solay da ele kóp dramaturglerimiz, rejesserlarımız házirgi dáwirdegi, turmıstaǵı, ideologiyadaǵı mawasasız konfliktlerdiń parıqların, mólsherlerin, janrlarǵa bola, názik, sırlı jaqların teoriyalıq jaqtan bilmegenlikten, mawasaasız konfliktlerden qorqıp, siyasıy, ideologiyalıq jaqtan adasıp qalamızba
- 52 -
dep oylap, mawasız konfliktlerdiń sheshiliwlerine mawasalı konflikttiń reńin kóbirek berip jiberedi, personaj obrazı jámiyetshilik tárepinen tiyisli dákkisin almaydı, gúres maydanındaǵı sawashtan ańsat qutılıp ketedi». Mine bul pikirde de jan bar. Sonlıqtan dramaturglerimiz usınday máselelerge de itibar beriwleri lazım dep bilemiz.
Sorawlar.
1. Házirgi dramaturgiya haqqında sóz etkenimizde B.Tursınovtıń pikirleri qanday?
2.Házirgi dramalıq shıǵarmalarǵa sholıw jasań.
3.Házirgi dramaturgiyadaǵı baslı máseleler nelerden ibarat?
15 TEMA: Házirgi ádebiy proсestiń izertleniwi. JOBA:
1.Házirgi ádebiy proсess hám ádebiyattanıw.
2.Házirgi ádebiyattanıwdaǵı ilimiy izertlewlerge sholıw.
Ózbekistan Respublikası Ǵárezsizlik alǵannan keyin ádebiy proсesstiń rawajlanıwı hám onı izertlew máseleleri júzege keldi. Sebebi, endi ilim izertlew tarawında da jańasha kóz-qaraslar menen ilimiy jumıs alıp barıw kerek ekenin ilimpazlar jaqsı túsine basladı. Sebebi XX ásir qq ádebiyatına názer salǵanımızda 20-jıllardıń qq ádebiyatında ádebiyattıń ústinen partiyalıq qadaǵalawdıń kemkemnen kúsheygenin, jazıwshı-shayırlardıń kóz-qarasındaǵı siyasiy shekleniwshiliktiń payda bolǵanın bilemiz. Sonday-aq usılardıń saldarınan agitaсiyalıq-propagandalıq xarakterdegi, qurǵaq shańaraqqa qurılǵan, din iyelerin, bardashlı adamlardı jónli-jónsiz minge alǵan shıǵarmalar kóbeygeni hesh kimge sır emes. Al 80-jıllardaǵı qqádebiyatında bolsa sol dáwirdegi halqımızdıń siyasiy-jámiyetlik, ekonomikalıq hám mádeniy ómirindegi ózgerislerdiń ádebiyatqa tiygizgen tásiri nátiyjesinde ádebiyattıń rawajlanıw baǵdarları ózgeriske
- 53 -
ushıradı. Máselen, Qaraqalpaqstanda mádeniy revolyuсiyanıń tabısları, mekteplerdiń sanınıń kóbeyiwi, muǵallimler institutınıń, ilim izzertlew institutınıń ashılıwı, mámleketlik teatrdıń júzege keliwi, baspa sózdiń rawajlanıwı, jáne bul dáwirde jazıwshı shayırlardıń qatarınıń tolıwı, dóretiwshilik diapozınıń keńeyiwi, Qaraqalpaqstanda jazıwshılar soyuzınıń dúziliwi h.t.b. waqıyalardıń tásirinen ádebiyatta ideyalıq-tematikalıq, janrlıq, formalıq baǵdar júzege keldi. Al 80jıllardıń ekinshi yarımınan baslap jalpı repressiyada kóplegen jámiyelik hám mámleketlik iskerlerdi nahaqtan jazalaǵan edi. Bul jaǵday ádebiyatqa tolmas zıyan tiygizdi. Sonday-aq usı dáwirde ádebiyatta Konfliktsizlik teoriyası payda boldı. 50-60- jıllardaǵı qq-ádebiyatında jazıwshı-shayırlar sheberlik máselesine ulken itibar berdi. Sonlıqtan kórkem izleniwshilikler alıp barıwǵa eristi. Mine 80jıllarǵa kelip ádebiyatımızda jańa burılıslar payda bola basladı. Usı dáwirdiń birinshi yarımında 50-60-jılday ómir súrgen soсialistlik realizm usılı biykarlana basladı. Poeziya eń jawınger janrǵa aylanıp, ol dáwir ruwxın beriwge eristi. Biraq usı yarım jılda poeziyadaǵı kórkem sózlilik, jasqanshaqlıq, subektivlik, ekinshi yarımda ashıq sózlilikke, batırlıqqa awısa basladı. Mine ádebiyatımızdıń usı kúnge shekem rawajlanıw baǵdarların házirgi ádebiyat menen salıstırǵanımızda ádewir jetiskenliklerge erisilgeni kózge taslanadı. Máselen usı dáwirdegi poeziyanı alıp qarayıq. Házirgi dáwirdegi qqshayırlarınıń shıǵarmalarınıń kórkemliginiń artıp, forma tańlawda izleniwshilik payda etip, qosıq qurılısında jańalıqlardı júzege shıǵardı. Bunda shayırlardıń jańasha kóz-qarası tásir etse,ekinshiden sırtqı ádebiy tásirdiń de nátiyjesi dep qarawǵa boladı. Usı dáwir qqshayırları pikirdi jetkeriw ushın ıqsham kompaziсiyalıq formadan utımlı paydalanǵan. Yaki bolmasa proza janrın alıp qarayıq, ǵárezsizlikten aldınǵı qqjazıwshılarınıń shıǵarmalarında kóbinese, ya alıs ótmish waqıyalarına, ya birde oktyabr awdarıspaǵı aldındaǵı yamasa sol dáwirdegi waqıyalardı suwretlewge umtıldı. Bul jolda, álbette, olar
- 54 -
belgili tabıslarǵa da eristi. Biraq, bunda kommunistlik ideologiyanıń tásiri basım boldı. Mine ǵárezsizlikke erisilgennen keyin ádebiyatta baslı qural bolıp kelgen soсialistlik realizmniń iskenjesinen qutılǵan, kórkem sóz ustalarımız jámiyetlik turmıs waqıyaların óziniń bar halında, túrlishe, ráń-báreń jaǵdayında suwretlewge múmkinshilik aldı. Mine, ádebiy hárekettiń usınday jaǵdayların izertlewde de jańasha baǵdar kerek ekni kózge taslandı. Sonlıqtan, házirgi ilim izertlewshilerdiń miynetlerinde ádebiy proсess jańasha mazmunǵa hám formaǵa iye bolǵan kóriniste izertlengen. Máselen; filologiya ilimleriniń doktorları: Yu.Pahratdinovtıń, Á.Pahratdinovtıń, Q.Járimbetovtıń, Q.Orazımbetovtıń, S.Bahadırovanıń, J.Eshniyazovtıń, A.Hamidovanıń h.t.b. ilimiy miynetlerinde usınday jańa pikirlerdi ushıratamız.
Sorawlar.
1.Házirgi ádebiyattanıwdaǵı ilimiy miynetlerge sholıw jasań.
2.Belgili ilimpazlar Á.Paxratdinov, Q.Járimbetov, Q.Orazımbetov, S.Bahadırova
hám t.b. ilimiy miynetlerinde qanday máseleler izertlengen Paydalanılǵan ádebiyatlar
1.Nurjanov P. Dáwir talabı hám kórkem ádebiyat. Nókis, 1992
2.Nurjanov P. Ǵárezsizlik dáwirindegi qaraqalpaq prozası. Nókis, 2003
3..Mámbetov Q. Ádebiyat teoriyası. Nókis, 1995
4.Orazımbetov.Q. Házirgi qaraqalpaq lirikasında kórkem formalardıń evolyuсiyası hám tipologiyası.Nókis, 2004.
5.Járimbetov Q. XIX ásir qaraqalpaq klassik lirikasınıń janrlıq qásiyetleri. Nókis, 2004
16 TEMA: Ǵárezsizlik dáwirinde ádebiyattanıw iliminiń hártárepleme ósip rawajlanıwı.
JOBA:
1. Házirgi kúndegi ádebiyattanıw ilimi.
- 55 -
2.Ádebiyattanıw ilimininiń rawajlanıw baǵdarları haqqında.
Ǵárezsizlik dáwirine kelip ádebiyattanıw ilimi de hártárepleme rawajlanıw jolına iye boldı. Qaraqalpaq ádebiyattanıw ilimin jaqsı izertlep úyreniwde qaraqalpaq ilimpazları úlken xızmet atqarıp atır. Máselen, XX ásir qaraqalpaq ádebiyattanıw ilimin rawajlandırıwda N.Dáwqaraev, M.Nurmuxamedov, S.Axmetov, Q.Maqsetov, Q.Mambetov hám t.b. ilimpazlar kóp miynetler etti. Olardıń ilimiy miynetleri qaraqalpaq ádebiyatınıń hártárepleme baǵdarların ashıp beriwde úlken bahalı jumuslar ekeni málim.
Qaraqalpaq ádebiyattanıw ilimi teoriya, poeziya, proza, dramaturgiya hám t.b. tarawlarları boyınsha izertlendi. Jáne bul tarawlar ele de dawam etip qiyatır. Usı tarawlardı izertlep rawajlandırıwda belgili ilimpazlar Yu.Paxratdinov, Á.Paxratdinov. Q.Járimbetov, Q.Orazımbetov, Q.Allambergenov, S.Bahadırova, B.Genjemuratov, jas ilimpazlardan P.Allambergenova, Z.Bekbergenova, A.Hamidova, D.Paxratdinov, B.Dáwletov, S.Matekeev, E.Eshniyazova, O.Gaylıeva hám t.b. xızmetleri úlen. Sonday-aq olardıń ilimiy miynetleri qaraqalpaq ádebiyattanıwınıń bazı bir máselelerin izertlewge baǵıshlanǵan
Ádebiyat teoriyası tarawı boyınsha belgili ilimpazlar S.Axmetov, Q.Mámbetov, Q.Járimbetov, J.Esenov hám t.b. miynetleri bahalı miynetlerden bolıp tabıladı.
Belgili ádebiyatshı S.Axmetov óziniń «Qaraqalpaq sovet poeziyası» atlı monografiyasında qaraqalpaq shayırlarınıń shıǵarmalarınıń kórkemliginiń artıp baratırǵanlıǵın, forma tańlawdaǵı izleniwshilikti, qosıq qurılısındaǵı jańalıqlardı ashıp beredi.
Usı poeziya tarawında Ǵárezsizlik dáwirinde filologiya ilimleriniń doktorı Q.Orazımbetov «Házirgi dáwirdegi qaraqalpaq poeziyasında kórkem formalardıń evolyuсiyası hám tipologiyası» degen ilimiy miynetin jazdı. Onda házirgi qaraqalpaq poeziyasındaǵı shayırlarımızdıń kórkem forma jaqtan izleniwshilik alıp barǵanlıǵı, házirgi qaraqalpaq poeziyasındaǵı kórkem formalardıń janrlıq
- 56 -
ózgeshelikleri hám formaları haqqında teoriyalıq pikirler aytqan. Ol óz miynetinde házirgi shayırlardıń kórkem izleniwshilikleri haqqında bılay deydi: «Shayırdıń óz shıǵarmalarına jańa forma izlestiriwge dóretiwshilik penen qatnas jasawı qosıqtıń tabısın belgileytuǵın kriteriyalardıń biri».
Proza tarawında da birqansha ilimiy miynetler payda boldı. Bul tarawda S.Bahadırova, P.Nurjanov sıyaqlı ilimpazlardıń miynetleri úlken áhmiyetke iye.
Q.Ayımbetovtıń, T.Allanazarovtıń jumısları qaraqalpaq dramaturgiyasınıń ayırım teoriyalıq máselelerin sheshiwge baǵdarlanadı. Dramturgiya boyınsha B.Tursınov, A.Járimbetovtıń ilimiy maqalaları hám t.b. bar.
Mine ádebiyattanıw ilimi usınday tarawlarda rawajlanıp atır. Paydalanılǵan ádebiyatlar
1.Nurjanov P. Dáwir talabı hám kórkem ádebiyat. Nókis, 1992
2.Nurjanov P. Ǵárezsizlik dáwirindegi qaraqalpaq prozası. Nókis, 2003
3..Mámbetov Q. Ádebiyat teoriyası. Nókis, 1995
4.Orazımbetov.Q. Házirgi qaraqalpaq lirikasında kórkem formalardıń evolyuсiyası hám tipologiyası.Nókis, 2004.
5.Járimbetov Q. XIX ásir qaraqalpaq lirikasınıń janrlıq qásiyetleri hám rawajlanıw tariyxı. Nókis, 2004
17 TEMA: Ádebiyattanıw iliminde poeziya tarawınıń izertleniwi.
JOBA:
1.Ádebiyattıń lirika janrınıń izertleniwine sholıw.
2.Poeziya tarawınıń izertleniwindegi baslı wazıypalar.
Kórkem ádebiyattıń kóp ǵana máseleleri, ásirese, lirika janrınıń rawajlanıwı, kórkemlik qásiyetleri máselesi barlıq ádebiyatshılardıń dıqqatitibarın ózine tartıp keldi. Sonıń ushın házirgi kúnge shekem qaraqalpaq
ádebiyattanıw iliminde teoriyalıq máselelerge, qosıq
- 57 -
qurılısına baǵıshlanǵan birqansha ilimiy miynetler júzege keldi. Filologiya ilimleriniń doktorı S.Axmetovtıń dúzgen «Ádebiyattanıw terminleriniń qısqasha sózligi» (Nókis, 1972) miynetinde ádebiyattanıw iliminiń barlıq tarawları, sonıń ishinde qosıq elementleri: uyqas, bánt, ırǵaq sıyaqlı máseleleri jóninde túsinik berilgen hám bul miynet poeziyanıń kórkem formaların biliwde hám úyreniwde qunlı miynetlerden bolıp tabıladı.
Belgili ádebiyatshı Q. Muratbaevtıń «Qaraqalpaq poeziyasında qosıq qurılısı» (Nókis,1977) degen miynetinde qosıq ólshemleri, ritm, uyqas, buwnaq, tarmaq sıyaqlı máseleler jóninde keńnen sóz etiledi. Bul jumısta izleniwshi qaraqalpaq qosıq qurılısın túrkiy tilles xalıqlardıń poeziyası menen tipologiyalıq xarakterde ekenin materiallarǵa súyengen halda izertlegen.
Prof. K.Mámbetovtıń «Ádebiyat teoriyası» (Nókis,1995) atlı monografiyasında da ádebiyattıń barlıq tarawları menen birgelikte lirika hám onıń kórkem formaları haqqında teoriyalıq sıpatlamalar beriledi.
Filologiya ilimleriniń doktorı Q.Orazımbetovtıń «Házirgi dáwirdegi qaraqalpaq lirikasında kórkemlik izleniwshilik» (Nókis, 1992) atlı kandidatlıq dissertaсiya jumısında hám «Házirgi qaraqalpaq lirikasında kórkem formalardıń evolyuсiyası hám tipologiyası» (Nókis, 2004) atlı monografiyalıq jumısında házirgi qaraqalpaq lirikası jóninde sóz ete otırıp, kórkem forma salasında da rawajlanıwdıń bar ekenin izertlegen. Sonıń ishinde qaraqalpaq ádebiyatında erkin qosıqlardıń janrlıq ózinshelikleri, olardıń formalıq qásiyetleri, olardı payda etetuǵın tiykarǵı elementler, qosıqtıń dúzilisi sıyaqlı máseleler kórkem tekstlik materiallarǵa tiykarlanǵan halda izertlegen hám tiyisli juwmaqlar shıǵarılǵan.
- 58 -
Filologiya ilimleriniń doktorı Q.Járimbetovtıń «XIX ásir qaraqalpaq lirikasınıń janrlıq qásiyetleri hám rawajlanıw tariyxı» (Nókis,2004) degen monografiyalıq jumısında qaraqalpaq lirikasınıń milliy kórkemlik saǵaları, XIX
ásirdegi qaraqalpaq lirikasınıń janrlıq ózgeshelikleri anıqlanıp klassifikaсiyalanadı.
1970-2000-jıllar qaraqalpaq poeziyasınıń rawajlanıw ózinshelikleri haqqında qaraqalpaq ádebiyattanıw iliminde birqansha izertlewler payda boldı. Olardan: Z.Bekbergenovanıń «Házirgi zaman qaraqalpaq poeziyasında xalıq awızeki poetikasınıń dástúrleri (70-80- jıllar)» (Nókis, 1995) degen kandidatlıq dissertaсiya jumısında 70-80- jıllar qaraqalpaq poeziyasında xalıq awızeki poetikasındaǵı dástúrlerdiń, qosıq formalarınıń shayırlar T.Jumamuratov, I.Yusupov, T.Mátmuratov hám t. b. poeziyasında qollanılıw ózinshelikleri haqqında bahalı pikirler aytılǵan.
A.Hamidova «I.Yusupovtıń tvorchestvosı hám Evropa ádebiyatı (Ádebiy baylanıslar hám ádebiy tásirler máselesi)» (Nókis, 1999) degen kandidatlıq dissertaсiya jumısında Evropa ádebiyatınıń ádebiy tásiriniń qaraqalpaq
ádebiyatındaǵı kórinisin belgili shayır I.Yusupovtıń lirikası mısalında jaqsı analizlegen.
M.Mámbetovanıń «I. Yusupov poeziyasınıń qosıq qurılısı» (Nókis, 1999) atlı kandidatlıq dissertaсiya jumısında da qosıq elementleri: uyqas, ólshem, bánt, buwnaq haqqında keńnen toqtalıp, olardıń qosıqtı payda etiwdegi áhmiyeti shayır I.Yusupovtıń qosıqları mısalında izertlengen.
E.Eshniyazovanıń «Tólepbergen Mátmuratovtıń lirikası (Ideyalıqtematikalıq, janrlıq hám kórkemlik ózinshelikleri)» (Nókis,2000) degen kandidatlıq dissertaсiya jumısında da usı dáwir qaraqalpaq poeziyasınıń rawajlanıw ózinshelikleri, ideya-tematikalıq baǵdarları, qaraqalpaq lirikasınıń janrları sıyaqlı máseleler tek ǵana belgili
- 59 -
shayır T.Mátmuratovtıń dóretiwshiligi mısalında anıqlanǵan. Sondayaq, bul dissertaсiyada T.Mátmuratovtıń dóretiwshiliginde keńnen qollanılǵan erkin qosıqlardıń janrlıq, formalıq qásiyetleri boyınsha da jaqsı teoriyalıq pikirler aytılǵan
D.Paxratdinov óziniń «I.Yusupov lirikasında Shıǵıs klassikleri dástúrleri (Ádebiy baylanıslar hám tásirler haqqında)» (Nókis,2001) degen kandidatlıq dissertaсiyasında qaraqalpaq poeziyasında Shıǵıs klassikleriniń dóretken obrazlarınıń, Shıǵıs poeziyası dástúrlerindegi ideyalıq baǵdardıń hám Shıǵıs klassikleriniń janrlarınıń házirgi qaraqalpaq poeziyasında sáwleleniwin belgili shayır I.Yusupovtıń dóretiwshiligi mısalında izertlegen. Shayırdıń lirikası Shıǵıs klassikleri Nawayı, Fizulı, Maqtımqulı hám t.b. shayırlardıń dóretiwshiligi menen salıstırılıp úyrenilgen.
Usınday ilimiy miynetler 90-2000-jıllar qaraqalpaq poeziyasınıń rawajlanıw jaǵdayların, hár táreplemeli jetiskenliklerge eriskenligin anıqlawda úlken
áhmiyetke iye.
Qaraqalpaq poeziyasındaǵı erkin qosıqlar haqqında filologiya ilimleriniń kandidatı P.Nurjanovtıń «Verlibr haqqında oylar» («Ámiwdárya», 1990, N 4), atlı maqalası da dıqqatqa ılayıq. Avtor óz maqalasında erkin qosıqqa teoriyalıq sıpatlama beriw menen birge ózinen burınǵı erkin qosıqtı izertlegen rus ilimpazlarınıń qosıqtıń janrlıq hám formalıq jaqtan ózinshelikleri haqqında aytqan pikirlerine de óziniń kóz qarasın bildiredi. Bul maqala qaraqalpaq ádebiyatında erkin qosıqlardı úyreniwde áhmiyetligi menen belgilenedi. E.Eshniyazovanıń «T.Mátmuratovtıń dóretiwshiliginde erkin qosıq forması» («Ámiwdárya», 1998, № 1-2), Q.Yusupovtıń «Erkin qosıq qaraqalpaq ádebiyatında jańalıq pa?». («Jas Leninshi», 1991, 12-noyabr), H.Ayımbetovtıń «Appaq dumanlar atında» («Jas Leninshi», 1990, 5- yanvar) sıyaqlı avtorlardıń maqalaları qaraqalpaq ádebiyatında e rkin
- 60 -