MD hám PQJ / Sadıq shayırdıń satiralıq sheberligi

hámmemizge belgili. Shayır Jańabergenniń túnniń yarımında úyge kirip, shańaraqtı búldirgenligine qattı ǵázeplengenlikten onı sol qaraqshılarǵa teńep, satiralıq usılda onıń jaǵımsız obrazın ayqın ashıp beredi. Taǵı da, shayır qosıqtıń aqırǵı qatarlarında qolaysız háreketlerine qısınbay, halın bilmey xalıq arasında hár túrli ósek gáplerge ushırap, aqsaqal bolıwına qaramay, óziniń abroyın tógip júrgen Jańabergendi «aqmaqqa» teńew arqalı Jańabergenniń ersi qılıqların ótkir basqıǵa alıwı menen qosıqtı oqıǵan hár bir adamdı oylandırarlıq sıpatlardı oǵada tásirli etip sheber sáwlelendirgen. Máselen:

Qaytpaytuǵın «nar» ekenseń, Bir aqmaqsha bar ekenseń, Sıylasıqtı bilmeytuǵın, Sen de júrgen mal ekenseń8.

Shayırdıń bul satiralıq qosıǵında qollanılǵan «qaraqshıday» hám «aqmaqsha» teńewleri til bilimindegi –day, -sha affiksleriniń jalǵanıwı nátiyjesinde payda bolǵan. Yaǵnıy, shayır «qaraqshı» sózine –day- affiksin «aqmaq» sózine –sha- affiksin qosıw arqalı Jańabergendi qaraqshıǵa hám aqmaqqa teńep, óziniń satiralıq sheberligi, uqıbı arqasında Jańabergenniń qolaysız, ersi xarakterin qosıqta sáwlelendirgen.

Sonday-aq, Sadıq shayırdıń «Baslıq Táńirbergenge» qosıǵındaǵı Paxtańız tazdıń shashınday,

Kesekler attıń basınday9…

qatrların alıp qarayıq. Bul qosıqta tiykarınan baslıq Táńirbergenniń is-júzindegi kemshilikleri súwretlengen. Yaǵnıy, biz «Ustaz jolı» atamasındaǵı №29 (522) sanlı 12iyul 2008-jılı shıqqan gazetadaǵı «Sadıq shayırdıń satiralıq sheberligi» atlı maqalamızda aytqanımızday, paxta planın tolıq orınlaymız dep xalıqqa wáde berip nemquraydılıq penen qarawınıń nátiyjesinde Táńirbergenniń óz wádesin orınlay almaytuǵınlıǵı, onıń wádege tiykarlanıp jumıs alıp barmay, paxtaǵa óz waqtında

8Nurımbetov S. «Shıǵarmaları» I tom «Qaraqalpaq mámleket» baspası Nókis 1960-j. 19bet.

9Nurımbetov S. «Shıǵarmaları» I tom «Qaraqalpaq mámleket» baspası Nókis 1960-j. 125bet.

qaramay, suwǵarıw hám basqa da tárbiyalıq jumısların islemey atırǵanlıǵın, fronttaǵı jawıngerlerge awılda óz miyneti arqalı járdem qolın sozıw qusaǵan ádiwli wazıypasın bilmey, óz másligin oylap júretuǵınlıǵı shayır tárepinen nalınıwshılıq penen satiraǵa alınadı. Álbette, biz burın aytılǵan pikirlerge qayta toqtamaqshı emespiz, bul jumısımızda joqarıda kórsetilgen qosıqtıń eki qatarında ushırasqan kórkem teńewlerge Táńirbergenniń sıpatlamasın eske túsiriw arqalı názer salıp onı tallawǵa umtılamız. Sol qatarlardaǵı «tazdıń shashınday» hám «attıń basınday» sózleri teńewlik kóriniske iye bolǵan kórkem súwretleniwler bolıp tabıladı. Shayır óz wazıypasına juwapkershilikti sezinbey jeńil qarap, jumısına kewil bólmey, isin ústirtin orınlap júrgen Táńirbergenniń xalıqtıń ırısqı-nesiybesi, altın ǵáziynesi esaplanatuǵın paxtaǵa, onıń tárbiyasına, usı paxta ósip jetilisetuǵın jerge waqtında kerekli dáris tóginlerdi bermey, jerdi suwǵarmay júrgenligi sebebinen atızdaǵı tolıq

óspey qalǵan paxtalardı tazdıń shashına, al, jerdegi keseklerdi attıń basına teńep súwretlegen hám qosıqta usı teńewlerdi qollanıw arqalı Táńirbergenniń jaǵımsız, unamsız boyawǵa iye bolǵan obraz hám xarakterlerin kórkem anıq ashıp bergen. Demek, bul teńewlerge biz shuqırıraq názer taslasaq, olardıń shıǵarmadaǵı qaharmannıń hár túrli sıpat-belgilerin ashıp beriwshı teńewlik detal xızmetin atqarıp turǵanlıǵın sezemiz. Shayırdıń óz poeziyasında bul detallardı teńewlik kóriniske endirip qollanıw arqalı qaharmannıń unamsız obraz hám xaraktrlerin satiralıq usılda ashıp beriwi lirikalıq satiradaǵı úlkensheberlik hám jetiskenlik bolıp tabıladı.

Taǵı da, shayırdıń «Namıs sózi» atlı qosıǵındaǵı

Ínjılıp salısı suwǵa ketkendey, Hesh nárse qos jaqpas sózi ketpendey,Bir jadırap ashılmaydı qabaǵı, Túneredi kózine may pitkendey10.

10 Nurımbetov S. «Shıǵarmaları» I tom «Qaraqalpaq mámleket» baspası Nókis 1960-j. 254bet.

qatarın hám «Shuǵıllarǵa» atlı qosıǵındaǵı

Awzıda gójedey qaynap júredi, Múláyim adamdı paylap júredi, Shetletip, qaǵıtıp oynap júredi, Biyorın házili bardur shuǵıldıń11.

qatarların alıp qarayıq. Bundaǵı «salısı suwǵa ketkendey», «sózi ketpendey», «kózine may pitkendey», «Awzıda gójedey qaynap» ibaraları qosıqlardaǵı frazeologiyalıq sıpatq iye bolǵan teńewler bolıp esaplanadı. Tiykarınan «Namıs sózi» qosıǵında Biybiniń isháreketleri, júris turısları, qarım –qatnas proсessleri súwretlenedi. Yaǵnıy, atızda paxtanı burınları qosıq aytıp, xoshlanıp teretuǵın, tergish ataǵına iye bolǵan Biybiniń házir paxtanı teriwge hesh qızıqpaslıǵı, qabaǵı ashılmay, qáhárlenip, kóp oylanıp, ayaqqollarınıń az qozǵalıwı, paxtanı alıwǵa eringenlikten eńkeyse turıwınıń múshkil bolıp qalǵanlıǵı, bul awhalǵa dostı Gúlbazardıń taxat etip shıdamay, dosların jıynap, Biybiniń tórkinine qıdırmaqshı bolǵanında kúyewi jibermey, ekewiniń ashıwlanıp, urısıp qalǵanlıǵınan berli usı xalatqa onıń túskenligin jaman sır bolsa da aytıp oylasıwı, Gúlbazardıń Biybige ǵayratker ataǵın ayaǵına basıp azamatlıq namısınıń joq bolıp ketkenligin esittirip aytıwı, sol waqıtta Biybige qáhárlenip qarap, hátte doslıq ushın julınına tiyiwi, bul haq sóz ushın Biybiniń sasqalaqlap qısınıwı, ersiliktiń ózinde ekenligin túsinip, kópshilikten keshirim sorawı, namıs sóziniń jigerbergenliginen paxta terimine pát berip, ilgeridegidey xoshlanıp, shaqqan teriwleri, al,

«Shuǵıllarǵa» qosıǵında bolsa, negizinen shuǵıllar haqqında gáp etilip, olardıń saǵan hesh qanday sóz bermey, shiyrin gáplerdi aytıw arqalı oy-bawırıńa kirip, seniń menen kózabaǵa dos bolıwları, saǵan barqulla qastıyanlıq, qıyanatshılıq oylaytuǵınları, múlayım adamlardı paylap, olardı shetletip qaǵıtıp oynaytuǵınları qosıqlarda kórkemlenip poeziyalıq usılda jırlanadı. Shayır «Namıs sózi» qosıǵındaǵı Biybiniń

11 Sonda … 346-bet.

ashıwlanıp, qáhárlenip, erinip, kóp oylanıp, ashshı sóylep júriwlerin, al, «Shuǵıllarǵa» qosıǵındaǵı shuǵıllardıń jaǵımpazlanıp, saǵan ózin unamlı etip kórsetiw sezimlerin baǵıshlaytuǵın gáplerdi aytıp, awzı tınbay adamlar arasında kóp sóylewlerin, qosıqlarda teńewlik kóriniske iye bolǵan frazalar menen súwretlegen. Frazeologiyalıq sózler tiykarınan sózdiń qaymaǵı, shiresi, kórkem shıǵarmalardaǵı qaharmannıń obraz hám xarakterlerin ashıwda, shıǵarmanıń forma hám mazmunın keńeytiwde, emoсional hám ekspressivlik jaqtan kúsheytiwde qollanılatuǵın ibaralardıń biri. Sadıq shayırdıńqosıqlarda frazlardı teńewlik kóriniste qollanıp, shıǵarmalarda aytajaq bolǵan oy-pikirlerin, ideyasın kórkem anıq sáwlelendire alıwı onıń poeziyalıq hám satiralıq shıǵarmalardı dóretiwdegi sheberligi bolıp tabıladı.

Taǵı da, shayırdıń «Shuǵıllarǵa» qosıǵındaǵı mına qatarlarǵa da itibar bereyik:

Iske tiygizedi jaman tásirin, Dosqa keltiredi úlken kesirin, Sırın ashsań dárriw soror keshirim,Túlkidey tásili bardur shuǵıldıń.

Qara basın oylap qılmıq qaǵadı, Hár kúni tawsılmas mıljıń tabadı,Óz paydası ushın attay shabadı, Ózinshe bir nári bardur shuǵıldıń12.

Bunda, qosıqtıń «Túlkidey táisli bardur shuǵıldıń» hám «óz paydası ushın attay shabadı» qatarlarında teńewler qollanılǵan. Shayır qosıqta shuǵıllardıń adamlarǵa ózin dos sıpatında kórsetiw arqalı olarǵa jamanlıq, jalaxorlıq, sumlıq isleytuǵınların, seniń sózińdi doslarıń basqasha jetkerip, araǵa ot salatuǵınların, ózindegi unamsız táreplerdi oylamay óz paydası ushın háreketlenetuǵınlıǵın, isińe jalaqlap qolın sozıp, aralasıp keyninde isińe hám doslarǵa úlken kesirin tiygiziwleri, oǵan usınday unamsız

12 Nurımbetov S. «Shıǵarmaları» I tom «Qaraqalpaq mámleket» baspası Nókis 1960-j. 347bet.

qásiyetlerin, yaǵnıy, sırın aytsań, dárhal keshirim sorap, kewlińdi alıp, izińde jaǵımsız háreketlerin isley beretuǵınların satiralıq usılda anıq sáwlelendirgen hám shayır shuǵıllardıń sırın ashıp, onıń jaǵımsız háreketlerin aytsań, sol zamatta keshirm sorap, jalaqlap, kewlińdi alıp, keyninde jamanlıq islewdi dawam ete beretuǵınlıǵın túlkige yaǵnıy túlkiniń hiylekerligine, hayarlıǵına teńese, shuǵıllardıń basqalarǵa jaman kesiirn tiygiziw arqalı óz pydası ushın tınbay háreketlenetuǵınlıǵın atqa yaǵnıy, attıń shabısına teńegen. Shayır qosıqta usı teńewlerdi qollanıw arqalı shuǵıllardıń ishkisezimlerin, ózine tán bolǵan sıpat –belgilerin, obraz hám xarakterlerin ashıp, shıǵarmaǵa súwretlenip atırǵan shuǵıllar haqqında jaǵımsız, unamsız sezimlerdi endirgen. Bul jerde shuǵıllarǵa teńelgen at hám túlkiler shayır tárepinen obrazlılıqtı kúsheytiw niyetinde anıq tańlap alınǵan.

Ulıwma juwmaqlastırıp aytqanımızda, Sadıq shayırdıń satiralıq shıǵarmalırınıń ózine tán kóriniske iye ekenligi, poeziyasında óz oy-pikirin, ideyasın, tálim-tárbilıq sıpatqa iye bolǵan sezimlerin kórkem anıq sáwlelendire alıórkem súwretlew quralların paydalanıw arqalı shıǵarmanıń forma hám mazmunın kórkem tásirli etip asha alıwları, satiradaǵı sheberligi bolıp esaplanadı.

Sadıq shayırdıń satiralıq shıǵarmalarında metonimiya hám sinekdoxanıń

qollanıw ózgeshelikleri.

Poeziyada aytajaq oyın hár tárepleme tereńlestirip beriw, túsindiriw ushın shayır geyde sózlerdi tuwra emes, burma, awıspalı maǵanasında qollanıp, yaǵnıy súwretlep atırǵan zatın yaki waqıyasın soǵan qandayda tárepinen uqsaslıǵı bar basqa bir zatqa, waqıyaǵa teńep, yamasa bara-bar qoyıp (metafora) yaamasa shamadan tıs ulǵaytıp, yaki shamadan tıs kishireytip, yamasa pútinniń ornına onıń bólegin kórsetip aq sol pútindi hám kerisinshe bólshektiń ornına pútindi kórsetip aq sol bólshekti uǵındırıp,sonday-aq kópliktiń ornına birlikti qollanıp-aq sol kóplikti ańlatıp hám kerisinshe kóplikti qollanıw arqalı birlikti bildirip, yamasa bir zattı sonıń táǵdirine usas bolǵan ekinshi zat penen awıstırıp (metonimiya) t.b.usı sıyaqlı tolıp atırǵan hár qıylı kórkem súwretlew qurallarınan paydalanıp ádebiy tildi qubıltıp otıradı.

Metonimiyada, metafora usap, ádebiy shıǵarmalarda kórkem súwretlewdiń belgili quralları sıpatında xızmet etedi. Sonlıqtan kórkem sóz sheberleri metonimiyalıq máni ózgerisi usılı arqalı awısqan mánili sózlerden jiyi paydalanadı, sol arqalı sóz obrazlıǵın, máni ótkirligin dóretip otıradı.

Ásirese, Sadıq shayırdıń satiralıq shıǵarmalarında metonimiyalardıń sheber, tásirli qollanılǵanın sezemiz. Máselen: Shayırdıń «Porxanlar» atlı dóretpesindegi mına qatarlarǵa qarayıq:

Jin shaqırıp awzına ot toltırıp, Miynetkesh xalıqtı sóytip búldirip,Túyedey burqırap,

úydi sındırıp, Júrgen jerin qarap ótken porxanlar13

Bul qatarlardaǵı «úydi sındırıp» ibarası metonimiyalıq súwretlew negizinde payda bolǵan. Yaǵnıy shayır bul jerde porxanlardıń barlıq jaǵımsız, jerkenishli, ersi qılıqların satiralıq usılda bayanlay otırıp, olardıń hayallardı kórip, ózin tuta almay, buzıqshılıq háreketlerge barıwın, sol háreketlerdiń sebebinen xojalıq bolıp atırǵan

13 Nurımbetov S «Shıǵarmaları» I tom «Qaraqalpaq mámleket» baspa sóz Nókis 1960, 55-bet

erli-zayıplılardı bir-birinen ayırıp búldirgenligin, tuwra mánisinde aytpay, ekinshi atama menen «úydi sındırıp» formasında metonimiyalıq usılda súwretlegen hám porxanlardıń ózine tán bolǵan buzıqshılıq obraz hám xarakterlerin óziniń dóretiwshilik sheberligi arqasında jaratqan.

Sonday-aq, shayırdıń «Shuǵıllarǵa satirasındaǵı mına qatarlarǵa názer salayıq. Bir sózińdi ekew etip jetkerer,

Doslar arasında sóytip ot berer,

Kim paydalı bolsa soǵan kóp keler,

Toymas kóz qumarı bardur shuǵıldıń.14

Bunda qosıqtıń «Doslar arasında sóytip ot berer» qatarındaǵı «ot berer» ibarası metonimiya bolıp tur. Qosıqta shuǵıllardıń súwretleniwine qarap olardıń jaǵımsız adamlar ekenligin sezemiz. Yaǵnıy, shayır qosıqta shuǵıllardıń ózin DOS sıpatında kórsetip adamlarǵa barqulla jamanlıq, jalaxorlıq, sumlıq isleytuǵınların, seniń sózińdi doslarıńa basqasha etip jetkeretuǵınlıǵın hám ortada urısta payda etetuǵınlıǵın hám bunnan basqa da shuǵıllardıń hár qıylı jaǵımsız, ersi qılıqların satiralıq usılda sáwlelendirgen.Shayır bul jerde shuǵıllardıń doslardıń arasına hár qıylı bolmaǵır, jalǵan sózlerdi yamasa seniń sózińdi dostıńa basqasha jetkerip, doslardıń arasında daw-jánjel, urıs-qaǵıslardı shıǵarıp júretuǵınlıǵın «ot berer» ibarası arqalı metonimiyalıq usılda súwretlegen, háǵm usı metonimiyanı súwretlew arqalı shuǵıllardıń psixologiyasın, sıpat-belgilerin, obraz hám xarakterlerin ashıp, qosıqqaolar haqqında unamsız sezimlerdi endirgen.

Taǵı da, usı qosıqtaǵı mına qatarlarǵa itibar bereyik.Shıntlap qudalassań pásine qaytar,

Bárin jayǵastırıp sheberlep aytar, Timiskenip tınıq suwdı ılaytar, Qara qurım tatı bardur shuǵıldıń15

14 Nurımbetov S. Shıǵarmaları I tom «Qaraqalpaq mámleket» baspası Nókis 1960, 346-bet

Bul jerde de shayır shuǵıllardıń adamlar arasında bárha sumlıq, jamanlıq, dushpanshılıq islep tınısh bolıp júrgen dosların, adamlardı bir-birine dushpan qılıp metonimiyalıq usılda súwretlegen.

Sonday-aq, shayırdıń «Oylap kórer» satirasındaǵı tómendegi qatarlarǵa názer salayıq. Xalıq isine tásil qılıp, Sırtı sulıw

ishten tınıp, Kópshiliktiń xaqın jırıp, Miynetsiz mal jıynap júrer16

Bunda qosıqtıń «mal jıynap» qatarı metonimiya bolıp tur. Shayır qosıqta óz inisi Pátlimurattı satiraǵa alıp, onıń barlıq ersi táreplerin súwretleydi hám usı Pátlimurattı «mal jıynap júrer»dep sıpatlaydı. Bul jerde Pátlimurattıń mal yaǵnıy úy haywanların e mes, bálki miynetsiz baylıq toplap júrgenligi názerde tutılǵan. Demek,

«baylıq» tuwra mánili túsinik bolsa, «mal jıynap» ibarası awıspalı mánilik túsinik. Yaǵnıy, shayır bul jerde Pátlimurattıń baylıq jıynap júrgenligin «mal jıynap» ibarası arqalı ekinshi mánili bólekti awıspalı mánide qollanıp metonimiyanı jaratqan.

Taǵı da, shayırdıń «Namıs sózi» poeziyasındaǵı mına qatarlardı alıp qarayıq.Doslarım, qulaq sal, jaqın kel beri,

Aytpasam bolmaydı jaman sır edi, :sh kúlikte eri menen urısıp,

Óshegisip qasarısıp júr edi.17

Bunda «qulaq sal» sóz dizbegi metonimiyalıq súwretlew bolıp esaplanadı. Qosıqta tiykarınan awıldaǵı terimshi Biybiniń is-háreketleri, júris-turısları, qarım-qatnas proсessleri súwretlenedi. Burınları paxtanı kewillenip teretuǵın Biybiniń házir atızda qabaǵı ashılmay, qáhárlenip júrgenligi, bul awhalǵa onıń doslarınıń hayran bolıwı, Biybiniń qáhárleniwiniń sebebin dostısı Gulbazardıń biliwi hám onıń Biybiniń

15 Nurımbetov S. Shıǵarmaları I tom «Qaraqalpaq mámleket» baspası Nókis 1960, 348-bet 16 Nurımbetov S. Shıǵarmaları I tom «Qaraqalpaq mámleket» baspası Nókis 1960, 245-bet 17 Nurımbetov S. Shıǵarmaları I tom «Qaraqalpaq mámleket» baspası Nókis 1960, 254-bet

qáhárlenip júrgenliginiń sebebin dosların jıynap olarǵa hár qıylı boyawlar menen súwretlenip berilgen. Yaǵnıy, bul jerde Gulbazardıń Biybiniń sırın (qáhárleniwiniń sebebin) doslarına áste sıbırlap aytqanlıǵı kórinip tur. Al «qulaq sal» ibarası arqalı Gulbazar doslarına «esitiń», «tıńlań» dep atırǵanı. Usı Gulbazardıń doslarına sırdı esittiriwin, shayır satirada kórkemlep, tásirlirek kórsetiw ushın «qulaq sal» ibarası arqalı súwretlew quralı bolǵan metonimiyanı paydalanǵan. Yaǵnıy sózdiń tuwra mánisin emes al, sol mánige baylanıslı, qatnaslı bolǵan ekinshi mánili bólekti shayır satirada sheber qollanǵan.

Awıstırıw mánisinde qollanılatuǵın sózlerdiń jáne bir túri sinekdoxa. Bul jay sózlerde de kórkem

ádebiyatta da jiyi gezlesedi.

«Sinekdoxa (grek sózi, uqsatıw)-awıstırıp, súwretlewdiń bir túri. Sóylesken sózde yamasa poetikalıq sózlerde de pútinniń ornına bólshegin, kópshiliktiń ornına azshılıqtıń qollanıwı sinekdoxa boladı18»

Yaǵnıy sóúzlerdiń pútinniń ornına bólsheginiń, bólsheginiń ornına pútininiń, birliktiń ornına kópshiliginiń, kópshiliginiń ornına birliginiń awmasıp qollanılıwı sinekdoxa bolıp esaplanadı.

Orıs ádebiyatınıń teoritikleri B.Tomashevskiy, L.I.Timofeev, G.N. Pospelovlar sinekdoxanı metonimiyanıń bir túri dep qaraydı. B.Tomashevskiy «Metonimiyanıń jaqın bir túri - sinekdoxa19» dese, L.I.Timofeev «Sinekdoxa metonimiyanıń bir túri dep tanıladı, biraq mazmunına qaraǵanda, metonimiya menen sinekdoxanıń arasında úlken ayırmashılıq bar dep aytıwǵa bolarma eken20» - deydi. Al, G.N.Pospelov «Metonimiya menen sinekdoxalardıń ayırmashılıqların hám jaqınlıqların kelip, sinekdoxa – metonimiyanıń bir túri ǵana21» - deydi.

18Axmetov S «Ádebiyattanı7 terminleriniń qısqasha sózligi» «Qaraqalpaqstan» baspası 1972-j, Nókis 114-b

19Tomashevskiy B, «Teoriya literaturı» (Poetika) L, 1925g str 38

20Timofeev L.I. «Osnova teoriy literaturı» Moskva 1940g, str 101

21Pospelov G.N. «Teoriya literaturı» Moskva 1940g, str 49.

«Porxanlar» atlı satiralıq shıǵarmasındaǵı mına qatarlarǵa itibar bereyik:Xalıqtı aldap

ótirikten alımlar,

Nadanlıqtan paydalanǵan zalımlar,

Bunday sumraylardan Aman bolıńlar,

Aydarhaday awzın ashqan porxanlar.

Zikir salıp óz-ózinen qutırıp, Sulıw hayal kórse mudam jutınıp, Sırın bilgen waqta qashar kútinip,

Jurttı aldap buzıp júrgen porxanlar23

Bunda «xalıqtı», «jurttı» sózleri sinekdoxa bolıp tabıladı. Sebebi bir neshe mıńlaǵan, millionlaǵan adamlardı xalıq, jurt dep túsiniledi. Bul bir neshe adamlar jalpı, kóplik mánisin bildiredi, al, «xalıq», «jurt» sózleri birlik mánide qollanılıp tur. Demek, qosıqta jalpı, kópliktiń ornına birlik máni qollanılıp tur. Bul álbette, sinekdoxanıń nızamlıqlarına tuwra keledi. Sadıq shayır qosıqta porxanlardıń adam shıdap bolmaslıq jaǵımsız, jerkenishli, buzıqshılıq háreketlerin, qılıqların satiralıq baǵıtta ótkir til menen súwretley kelip, sol porxanlardan jábirlengen, zıyan kórgen barlıq adamlardı Birme-bir aytıp otırmay, awıspalı mánide kóplik mánidegi adamlardı bildiretuǵın sol mánilerdiń ornın basatuǵın «xalıq», «jurt» sózlerin qollanıw arqalı kórkem súwretlew qurallarınıń biri sinekdoxalardı sheber jaratıp paylanǵan.

22 Mambetov K. «Ádebiyat teoriyası» Nókis «Bilim» 1995j, 118-bet

23