MD hám PQJ / Ocherk janrınıń tillik hám stillik ózgeshelikleri

«Osobennosti razvtiya janra ocherka v sovremennoy uzbekskoy literature»(T.,1980), Z.Orazımbetova. «Qaraqalpaq kúndelikli baspasózi tiliniń qáliplesiwi.(1924-1940- jıllardaǵı baspasóz materialları tiykarında»(kand.diss.

Nókis.,2006), Kargina N.F. Ivan Alekseevich Bunin. Ocherk jizni i tvorchestva.(Moskva.,2007) Yakovleva T.V. «Yazık i stil xudojestvennogo ocherka «Buran»». Mejdunarodnıy nauchnoy konferentsii (Kazan, 4-7 maya 2007 goda), Ampilov V.A.Sovremennıy gazetnıy ocherk. (Minsk., 1972), Yakovleva T.V. «Xudojestvennıy stil ocherkov S.T.Askakova

«Buran» i «Ocherk zimnogo dnya»» Mejdunarodnıy nauchnoy konferentsii (Kazan, 4-7 maya 2007 goda) hám t.b. baspadan shıqqan miynetlerden paydalandım.

Jumıstıń oprobaciyası. Jumıs Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universiteti Qaraqalpaq filologiyası fakulteti jurnalistika kafedrasında orınlandı. Bul tema boyınsha tómendegi ilimiy maqalalar jarıq kórdi:

1. Ocherkte kórkem stil máseleleri. «Ǵalaba xabar qurallarınıń rawajlanıwınıń áhmiyetli máseleleri» atamasındaǵı respublikalıq ilimiyámeliy Konferenciyasnıń maqalalar toplamı. Nókis, 2013., 69-71 bet.

2.Ocherk janrında gónergen sózlerdiń qollanılıw ózgeshelikleri. (Ó.Ótewlievtiń

«Jolbarıs palwannıń dáryaǵa ketken suw tulparı» ocherki mısalında). Magistrantlardıń ilimiy miynetleri toplamı. Nókis, 2012.,130-131 bet.

3.Ocherk janrında naqıl-maqallar hám frazeologizmlerdiń qollanılıw

ózgeshelikleri. Magistrantlardıń ilimiy miynetleri toplamı. Nókis.,2013.

4. Bekbawliev D, Utebaeva V. Radioda interaktiv esittiriwler. (Qaraqalpaqstan radiokanalı hám de Nokis-FM radioesittiriwleri mısalında) QMU, Vestnik Xabarshısı. N.,2013

Magistrlik dissertaciya jumısınıń qurılısı. Jumısımız kirisiw hám juwmaq bólimlerinen tısqarı 3 baptan ibarat. Kirisiw bóliminde temanıń aktuallıǵı, izertleniw dárejesi, ilimiy-ámeliy áhmiyeti, ilimiy jańalıǵı,

13

teoriyalıq hám metodologiyalıq tiykarları, jumıstıń qurılısı haqqındaǵımáseleleri sóz etiledi.

Birinshi bap: «Baspasózde ocherk janrı» dep atalıp, bul óz ishine 3 bólimdi qamtıydı

1.1.Respublikalıq gazetalarda ocherklerdiń beriliwi;

1.2.Rayonlıq gazetalarda ocherklerdiń beriliwi;

1.3.««Ámiwdárya» jurnalında ocherkler» dep atalıp, onda baspasózde jarıq kórgen ocherklerge analiz jasaldı. Olardaǵı jetiskenlikler hám kemshilikler haqqında pikirlerimizdi bildirip ótip, ocherk qaharmanları haqqında aytıp óttik.

Ekinshi bap: «Ocherk janrınıń stillik ózgeshelikleri» dep atalıp, bul 3 bólimnen ibarat

2.1.Ocherk janrında gónergen sózler hám qaratpalardıń qollanılıwı;

2.2.Ocherkte tańlaqlardan paydalanıw;

2.3.Ocherk janrında frazeologizmler hám naqıl-maqallardıń qollanılıw

ózgeshelikleri. Bunda ocherk janrında aktiv qollanılatuǵın tillik birlikler, ana tiliniń keń múmkinshilikleri, stilistkalıq ózgeshelikler izertlendi. Olardı qollanıw arqalı ocherk tiliniń bayıwına hám kórkemliginiń artıwına járdem beretuǵınlıǵı anıqlanadı. Sonıń menen birge ocherktegi awız eki sóylew stiliniń ádebiy stil menen baylanıslılıǵı, olardı teńdey qollanıw arqalı waqıyanı obrazlı dóretiwdegi

áhmiyetin úyrenemiz.

Úshinshi bap: «Ocherkte kórkem stil máselelri» dep ataldı hám 2 bólimnen turadı.

3.1 Ocherkistlerge qoyılatuǵın kórkem stillik talaplar;

3.2.Ocherkist dóretiwshiliginde kórkem stillik ózgeshelikler. Bunda ocherkistlerdiń jazıw usılındaǵı sheberlikleri úyrenilip, olardıń jazıw laboratoriyası menen keńnen tanısıwǵa háreket ettik. Olardaǵı kórkemliktiń talap dárejesinde jazılǵanlıǵın anıqlaw ushın belgili publitsistleridiń ocherkleri menen keńnen tanıstıq, olardan mısallar keltirdik,analiz jasadıq hám teoriyalıq juwmaqlar jasadıq.

14

I BAP. BASPA SÓZDE OCHERK JANRÍ

1.1. Respublikalıq gazetalarda ocherkler

Ózbekstan ǵárezsizlikti qolǵa kirgizip, Qaraqalpaqstan Suvirenli Respublika bolıp óz bayraǵı hám Gimnine iye bolǵan jańalanıw dáwirinde, «Erkin

Qaraqalpaqstan» gazetası «Eldiń birligi hám abadanlıǵı ushın» degen urandı tiykar etip alıp, jaqsı niyet hám ǵayrat penen jarqın keleshekke qádem tasladı.

Bul gazeta redakciyası-óz watanınıń iygilikli maqsetlerine sadıq, kásiplik

ádep-ikramlılıq etikasına say, qálemi ótkir, dáwir menen teń qádem taslaytuǵın, dúnyalıq standartlarǵa sáykes, milliy qádriyatlarǵa tiykarlanǵan sheber jurnalistlerdiń dóretiwshilik mektebi de bolıp kiyatırǵanlıǵı sózssiz.

Sebebi, Qaraqalpaqstan jurnalistikası óziniń jańa informaciyalıq dereklerge hámde tereń pikirli tallawǵa qurılǵan analitikalıq dóretpeleri menen publitsistikalıq maqalaları arqalı Qaraqalpaqstan zıyalılarınıń, el perzentleriniń obrazların sáwlelendiriw, Paraxatshılıqtı saqlaw hám patriotlıq sezimlerdi jetilistiriw hám t.b. usı sıyaqlı ullı islerdi ámelge asırıwdı maqset etip qoydı. Solardıń arasında jurnalistler, jazıwshılar sóz etpekshi bolǵan máseleleri ushın ocherk janrın eń tiykarǵı baǵdar etip alıp, gazeta betlerinde barlıq insanlar qızıǵıp oqıytuǵın ocherkler dóretip kelmekte. Respublikalıq gazetalardıń arasında eń kóp ocherkler usıgazetada jarıq kóredi.

Ocherk kórkem-publitsistikalıq janrlardıń ishinde eń áhmiyetli janrlardıń biri. Ocherk kórkem-publicistikalıq janr bolǵanlıǵı ushın onda kórkem ádebiyatqa tán bolǵan qurallar menen publicistikalıq ózgeshelik baylanıslı bolıp, birin-biri tolıqtırıp otıradı.

Ocherktiń kórkemlik tárepi ondaǵı waqıyalardı obrazlı etip súwretleydi, insan kelbetin hám ishki dúnyasın, miynetkeshligin hám háreketlerin, jaratıwshılıq iskerligin kórkem qurallar járdeminde

15

janlandırıp súwretlewden ibarat bolsa, onıń publicistikalıq tárepi avtordıń waqıya hám hádiyseler, onda kóterilgen mashqalalar haqqındaǵı pikirlerinen hám sheshimge kelgen juwmaqlarınan ibarat.11

Gazetanıń 2012-jıl 25-fevral sanшında jurnalist Ó.Ótewlievtiń «Jer sharın alaqanında kórgen adam» ocherki járiyalanǵan. Ocherkte jer dúziwshi injener, Qaraqalpaqstanǵa miyneti sińgen irrigator Maqset Begaliev haqqında sóz e tilgen.

«-Maqset dostım, qalay da tegin adam emesseń aw! Barǵan jeriń úlken ózgeris. Awǵanstan menen Efiopiyadaǵı mámleketlik awdarıspaqlardı aytpaysań ba?! (belgili jurnalist Sh.Usnatdinovtıń mekteples dostı Maqset Begalievqa aytqan házil-shın sózlerinen).

Qulaq esitkendi, kóz kórgen zamanda jasaymız. Maqset aǵa Begaliev ózine dúnyadaǵı mıńsan-eki kásiptiń ishinen jer dúziwshi injener qánigeligin tańlaptı...»

Avtor ocherkti usılayınsha baslay otırıp, jer dúziwshi injener kásibiniń juwapkershilikli hám mashaqatı kásip ekenligi haqqında aytıp ótedi.

Ózbekstan suw xojalıǵı ministrliginde sırt eller menen uzaq jıllardı gózlep, turaqlı túrde óz-ara paydalı birge islesetuǵın bólim tárepinen

«Ózgiprovodxoz» joybarlaw institutınıń jetekshi qánigeleri buyırtpa boyınsha kóplep ellerde kelisim shártnaması arqalı xızmet saparına jiberilip, Maqset Begaliev Awǵanstan menen Efiopiya mámleketine jiberildi. Avtor qaharmannıń usı eki mámlekette islegen isleri haqqında keńnen sóz etip, onı kórkemlep jetkeriwge tırısqan. Avtor qaharman obrazın ashıp beriwde shayır I.Yusupovtıń mına qatarların keltirip ótedi:

« Aydın shalqar suwlar túsine enip,

Bos jatqan jerler kóp Qaraqalpaqta,- dep qosıq qatarlarına dizgenindey, qara jerden balıq óndiriwde kóbirek diyqannıń atı atalıp, aldıńǵı shepte júretuǵın jer dúziwshi-injenerlerdi eskere bermeymiz» degen hazil shın aralas qatarlardı keltirip ótedi. Ocherkte onıń balalıǵınan baslap, usı

11 Ҳозирги замон журналистикаси. Тошкент-2008.148-149-бет

16

kásipti tańlaǵanlıǵın, studentlik dáwirin hám tiykarǵı kásibi haqqında kórkem boyawlar menen obrazlı túrde súwretlep bergen. Máselen, «Maqset Shomanaydıń pıshıq murnı batpastay toǵayı menen aq topıraǵı burqıldaǵan bozlarına 1940-jılları jıynalǵan qurama elde «aqúshkil» ashqan Begalı muǵallimniń tuńǵıshı. Balalıǵı urıs hám jeńisten keyingi qısılshańlıq dáwirlerge dus kelip, «Gelleasqannıń» qumı menen «Aqjap» boylarında ótti. 1957-jılı Mendeleev atındaǵı orta mektepti ayrıqsha bahalarǵa pitkergende «Oqıytuǵın zamanıń keldi, keleshek baxtıńdı ilimhikmetten izle» dep haq jol tilegen ákesi awıl jaslarına birinshiler qatarı Tashkentke atlandıradı…» Ocherkte usınday kórkem boyawlar menen jazılǵan qatarlar oǵada kóp bolǵanlıǵı menen janlı shıqqan hám ocherk kólemli etip jazılǵan.

Gazetanıń 2012-jıl 3-aprel sanında atordıń «Jıl hayalınıń haqıyqıy kelbeti» rubrikası astında «Shınıgúl kempirdiń genjetay qızı» ocherki berilgen. Ocherk Respublikalıq «Hayallar keńesi» jámiyetlik birlespesi tárepinen ótkerilip kiyatırǵan dástúriy «Jıl hayalı» tańlawınıń jeńimpazı, Shomanaylı 5-sanlı bilim beriw mektebiniń direktorı Tamara Qallıqlısheva haqqında jazılǵan. Avtor Tamaranıń tańlawdaǵı jetiskenliklerin, «Jıl hayalı-2011» tańlawınıń jeńimpazı bolıp, «Matiz» mashinası menen sıylıqlanǵanlıǵın tolıp-tasıp súwretleydi. Bul jetiskenlikler

ózinen ózi bolmaǵanlıǵın, bunıń astında Tamaranıń tınımsız miynetleriniń nátiyjesi ekenligi aytıp ótildi. Ocherkte haqıyqıy bilimlendiriw tarawı pidayısınıń kelbeti sáwlelendirilgen.

Jánede usı avtordıń gazetanıń 2007-jıl 15-mart sanında «Xirurg» dep atalǵan kólemli ocherki berilgen. Ocherk Qońıratlı xirurg Shamurat Eshanov haqqında. Ocherk júdá sátli shıqqan, óytkeni, avtor qaharmannıń obrazın jaratıw ushın xirurg penen basıp ótken ómir jolı, kásibi tuwralı azannan baslap tún yarımına shekem sáwbetlesken, hátte gezeketegi operaciyalardıń birine qatnasqan. Medicina tarawı ishinde xirurg kásibin tek júrekli, júreginiń túgi bar, hesh nárseden qorıqpaytuǵın insanlar ǵana

17

tańlaytuǵınlıǵı jóninde aytıp ótedi. Máselen, «…Operayciya bólmesinen kózleri girtiyip, qansha harıp sharshasada, kewil xoshı kóterińki shıqqan Shamurat aǵa aldına juwırısqanlarǵa «barlıǵı jaqsı» dep qısqa juwap qaytardı da isxanasına qaray betledi. Orınlıǵına sulq bolıp otırǵanda júzin jılıtıp, kúlim shıray berdi de, kitap tekshesindegi I.Yusupovtıń 1992-jılı bapadan shıqqan Tańlamalı shıǵarmalarınıń ekinshi tomınan:

Wa densawlıq, densawlıq

Sen bir júren qoljawlıq,

Bazarıń túsip ketkende,

Bahań piyaz bir bawlıq…dep baslanatuǵın qulaqqa jaǵımlı jumsaq dawısı menen kózleri jaynap, qiráátke salıp oqıǵanda kúni menengi sharshaǵánları shıqqanday boldı…»

Ocherk kólemi boyınsha gazetanıń bir betine shamalas ornın alıp, medicina tarawına qızıǵatuǵın insanlardıń súyip oqıytuǵın ocherkine aylanǵan desek jańlıspaymız. Bunnan tısqarı bul avtordıń bir qansha ocherkleri gazeta betlerinde tez-tezden jarıq kórip, ocherk janrı boyınsha jetilisken, qálemi ótkir dóretiwshi sıpatında orın iyeleydi.

Medicina tarawı jóninde sóz etilgen, gazetanıń 2012-jıl 1-mart sanında jarıq kórgen E.Ermanovtıń «Shıpaker izleniwsheń bolsın» degen atamadaǵı ocherki járiyalanǵan. Onda shıpaker kardiolog Tasqın Ábdijamalova haqqında sóz etiledi. Avtor Tasqınnıń usı tarawǵa qalayınsha kirip kelgenligin, oqıwı, jumısı, turmısı dawamında basıp ótken ómir jolın obrazlı sáwlelendirgen. Onıń júdá kishipeyil ekenligin, nawqaslardı qızıqtırǵan sorawlarǵa erinbesten juwap qaytarıp, adamnıń dene aǵzalarınıń dúzilisi, keselliktiń keshiwi hám profilaktikası tuwralı bergen násiyatların ocherkte qızıqlı detal sıpatında paydalanǵan. Ocherk kardiologiya tarawınıń mashaqatların, shıpakerdiń tınımsız miynetlerin keńnen sáwlelendirip bergenligi menen qunlı shıqqan.

18

Gazetanıń 2011-jıl 28-avgust sanında jurnalist Saǵındıq Jánievtiń

«Sadıqlıq» atamasındaǵı ocherki berilgen. Ocherkte bilimlendiriw tarawında uzaq jıllar dawamında miynet etken, Ózbekstan Respublikası orta arnawlı kásip-óner tálimi aǵlası, Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen transport xızmetkeri Nazarbay Xalmuratovtıń basıp ótken ómir jolı haqqında sóz etiledi. Máselen,

«Ómiriniń derlik yarım ásirin jas áwladqa tálim-tárbiya beriwdey iygilikli iske arnaǵan bul jas úlkendi ushıratsam óziniń miynet jámáátine sadıqlıqtıń, kásibine sheksiz mehir-muhabbat hám pidayılıqtıń úlgisin kórgendey bola beremen. Samayındaǵı aq shashlar, ájim basqan nurlı júzi kásiplik bilimlendiriw tarawındaǵı uzaq jıllıq jemisli xızmetinen derek berip turǵanday. ..»

Onıń Nókis avtomobil jol xojalıǵı hám servis xızmeti kásip-óner kolledjindegi islegen tınımsız miynetleri, jaslarǵa bilim beriwdegi tınımsız izlenisleri, jámiyetshilikte miyneti arqasında úlken abırayǵa e riskenligin avtor obrazlı súwretlep bergen.

Gazetanıń 2008-jıl 15-aprel sanında B.Karamatdinovanıń «Jınayat báribir

áshkara boladı» atamasındaǵı sud ocherki berilgen. Ocherkte Ámiwdárya rayonı Mańǵıt qalası Q.Ataniyazov kóshesinde jasaytuǵın

«Yusuf-iyshan baba» meshitiniń mutavallisi Sherimbet Aytımbetov hám onıń ullarınıń islegen awır jınayatları sóz etiledi. Olar shólkemlesken topar bolıp, giyabentlik zatlardı kontrabanda jolı menen shegaradan ótkergen nızamsız háreketeleri áshkaralanadı. Avtor sóz etken qaharmanınıń kásibine baylanıslı hádislerden orınlı paydalanıp ocherkti tartımlı etip súyaretleydi. Máselen, «Quranı Kárimde hám Allatala atı menen aytılǵan hádislerdiń birinde: «Ózimnen keyingi

úmmetlerimniń úsh nárseni: nápsi bálesine berilip joldan shıǵıp ketiwinen, ilimbilige iye bola turıp ózinen páske xızmet etiwinen qorqaman» dep bildirgen».

Haqıyqatında da Allatalanıń atın aytıp, muqaddes orında ulama degen húrmetli atqa iye insanlardıń bunday háreketleri insandı oylandıradı. Avtor olardıń giyabentlik zatalrdı satıw arqalı nobay pul tapqanlıǵı hám óz waqtında

19

olardıń qılmısları áshkara etilip, irkiwge alınǵanlıǵı, tiyisli jazaların alǵanlıǵı jóninde sóz etedi.

Sonday aq, gazetada E.Ermanovtıń «Hárkimniń talabı ońınan kelsin…»

(2007-jıl 7-avgust), A.Xalmuratovtıń «Esten ketpes e ki ushırasıw» (2004-jıl 13noyabr), Ó.Ótewlievtiń « «Iyshan qudıqtıń» móldir tamshısı» hám t.b. bir qansha ocherkleri járiyalanǵan.

Respublikamızdaǵı jaslardıń turmısı, qolǵa kirgizgen jetiskenlikleri, tabısları haqqında sóz ytetuǵın birden bir basılım «Qaraqalpaqstan Jasları» gazetası bolıp tabıladı.

Gazetada tiykarınan elimizdiń rawajlanıwına úles qosıp atırǵan, hár bir tarawda ózleriniń jetiskenliklerin hám talantların júzege shıǵarıp atırǵan jaslar haqqında jazılǵan maqalalarǵa keń orın beriledi. Gazetada kórkem publitsistikalıq janrda jazılǵan ocherkler, esseler hám ádebiy janrlardıń ishinde balladalar shıǵıp turadı, degen menen olar júdá siyrek ushırasadı. Gazeta tikkeley jaslarǵa aranalǵanılıǵı ushın maqalalar da olar ushın jazıladı.

Gazetanıń 2005-jıl 27-yanvar sanında avtordıń «Gúlperi agronom» ocherki berilgen. Ocherkte Qaraózek rayonınıń «Mádeniyat» awılı puqarası Gúlperi agronom haqqında sóz etiledi. Ocherkti avtor bılayınsha baslaydı:

« Qısı, jazı insannıń kewline ózgeshe sezim baǵısh etetuǵın awıldıń hawasın ráhátlene jutqan Gúlperi Álieva ep-erte turdı.

Hayal sıpatında úy jumısların kámine keltirip, asıqpay otıra almaydı. Asıǵıp júrip, kóp nárselerge úlgergisi keledi. Báhárdiń jawınına, onıń qolaysız hawarayına máni berip otırıwǵa diyqanlada pursat joq. Sonlıqtan ala báhárden belin buwıp atızǵa shıqqan diyqanlar menen qosa el basshıları da, basqaları da birewge arqaw, birewǵe súyew bolıp, olardıń qaptalında júrmegi kerek».

Agronom kásibiniń egistiń sátli baslanıwına da, onıń jer betinde kóriniwine de, jaqsı tárbiya alıwına da agronomnıń xızmeti zárúr ekenligin, e gilgen e ginlerge agrotexnikalıq ilájlardı durıs beriwde

20

agronomnıń wazıypası ekenligin bayanlap ótedi. Bul kásiptiń hayal adam ushın awırlıq etetuǵınlıǵın, tań azannan ayaǵına brezent etikti kiyip alıp, traktor tabılsa telejkada yamasa jayawlap atız aralaw hayal adam ushın tán emesligin oǵada qızıqlı detallar menen súwretleydi. Qullası ocherk kúndi-kún, túndi-tún demey, tınıp-tınshımaytuǵın, miynette pisken, awıl pidáyısı haqqında sóz etiledi.

Gazetanıń 2008-jıl 21-fevral sanında Sh.Siypatdinovtıń «Insan baxtı» ocherki berilgen. Medicina oǵada úlken taraw. Onıń hár bir tarawınıń ózine jarasa maman iyeleri bar. Solardan Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen medicina xızmetkeri, medicina ilimleriniń kandidatı, Respublikalıq kóz kesellikleriniń bas shıpakeri oftalmolog Bekniyaz Ismailov haqqında jazılǵan. Onıń qanshadanqansha biytaplarǵa bul jarıq dúnyanıń gózzalıqların kóriw baxtın nesip ettirgen shıpakerdiń basıp ótken ómir jolı, tarawdı rawajlandırıwǵa qosqan úlesi ásirese, kózdiń juqpalı kesellikler bolǵan traxoma, glaukomiya, katarakta keselliklerine qarsı gúresiwde onıń tınımsız miynetleriniń bar ekenligin, bul kesellik Qaraqalpaqstanda 1966-jılǵa kelip ulıwma joq etilegenligin aytıp ótedi.

Respublikamzda tarawlıq gazetalardıń ishinde «Ustaz Jolı» gazetasınıń baspadan shıǵıp atırǵanlıǵına onsha kóp waqıt bolmasa da, óziniń qunlı maqalaları menen jámiyetshiliktiń súyip oqıytuǵın gazetasına aylanıp úlgerdi. Jámiyetliksiyasiy, ruwxıylıq hám bilimlendiriw gazetası bolǵan «Ustaz Jolı» gazetası «Aqılı kámil ilimi zor, bilimli el bolmaydı qor» degen uran menen shıǵıp, gazetada jámiyetimizdegi barlıq tarawlarda erisilip atırǵan jetiskenliklerge, ásirese bilimlendiriw tarawınadaǵı maqalalarǵa keń orın beriledi. Onda ocherkler tez-tez shıǵıp turmasa da, arasında bilimlendiriw hám basqa da tarawdıń qánigeleri haqqında jazılǵan ocherklerdi ushıratamız.

Gazetanıń 2007-jıl 22-sentyabr sánesinde Qaraqalpaqstanǵa miyneti sińgen Mádeniyat xızmetkeri, jurnalist Aytmurat Baltamuratovtıń «Háwes etse arzıydı» atamasındaǵı ocherki berilgen. Ocherkte Ájiniyaz atındaǵı

21

Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı janındaǵı 1-sanlı akademiyalıq liceydiń joqarı kategoriyalı, biologiya pániniń muǵallimi Parshagúl Kamalova haqqında sóz etilgen. Ocherktiń baslamasında muǵallimshilik kásibi haqqında xalıqtıń awzında aytılıp júrgen ráwiyattan paydalanǵan. Máselen, Ráwiyatlarda aytılıwınsha bir kúni Sultan Xusayn Bayqara házireti Áliysher Nawayını qasına alıp shikarǵa

shıǵıp baratırsa bir awıldıń tusında olarǵa joldıń shetinde turǵan 6-7 jaslar

shamasındaǵı kishkene bala sálem beripti. Xusayn Bayqara sálemdi álik alıptı da

ótip ketipti. Al, Házireti Nawayı attan túsip sol bala menen qos-qollap kórisipti. Keyin atqa minip jolın dawam etip baratırǵanda Sultan Nawayıǵa qarap, «Siz mámleket wáziri bolsańız, onıń ústine atı-hawazańız álemge tanılǵan shayırsız. Ne ushın qurttay balaǵa sonshelli miriwbet kórsettińizı Sebebin bilsek bola ma?» - dep sorapt. Sonda Nawayı ullı dárejeli húkimdarım gáp balada emes, usı balanıń ákesi meniń sawatımdı ashqan edi. Sonıń ushın men ustazımnıń jeti pushtınıń aldında máńgi qarızdarman depti. Sol aytqanday ustaz ullı insan. Hámme ustazdan tárbiya aladı».

Ocherkte qaharmannıń bilimlendiriw tarawına qosqan úlken úlesi, tayarlaǵan shákirtleriniń jetiskenlikleri, medicina tarawına qosqan úlesi, baspadan jarıq kórgen kitapları haqqında aytıladı. Degen menen ocherk janr talabına juwap bermeydi, ápiwayı maqala desek te boladı. Sebebi, obrazlılıq, kórkem súwretlew oǵada sayız. Sońǵı waqıtta usınday publitsistikalıq ótkirligi tómen bolǵan ocherklerdi baspasózde kóplep ushıratıw múmkin.

Jáne de gazetanıń 2007-jıl 28-iyun sánesinde avtordıń «Gúl jaynaǵan Gúlnara» ocherki berilgen. Ocherk Qaraqalpaqstanǵa miyneti sińgen jurnalist, miynet veteranı Gúlnara Matyakubova haqqında jazılǵan. Ocherkte waqıyalar Gúlnaranıń tuwılıwnan baslap, oqıǵan waqıtları, jurnalistika tarawına aralasıwı, miynet jolı birme-bir bayanlanǵan. Bul ocherkte de kórkem súwretlew sayız, qızıqlı detallar sáwlelendirilmegen. Avtor dizilisken

22