Túsindirme sózlik / Qaraqalpaqsha adam atlarınıń túsindirme sózligi

kúnleri tuwılǵan balaǵa qoyılǵan ism; 5) ájaǵası armiyadan kelgen kúnleri tuwılǵan balaǵa qoyılǵan ism; 6) ájaǵası armiyaǵa aman barıp kelsin dep qoyılǵan ism; 7) qaraqalpaq ádebiyatınıń klassigi Berdaqtıń (1827 – 1900) «Amangeldi» shıǵarmasındaǵı Amangeldidey márt, batır bolsın dep qoyılǵan ism; 8) anası qıdırıp barǵan jerine aman-esen jetip bosanǵanı

ushın qoyılǵan ism; 9) ákesi tyurmadan aman kelsin dep qoyılǵan ism; 10)

ákesi armiyaǵa ketkende tuwılǵan, «aman kelsin» dep qoyılǵan ism. Amangúl — 1) aman júrsin, ómiri uzaq bolsın dep qoyılǵan ism;

2)«usı qız shańaraǵımızǵa amanlıq alıp kelgey» dep qoyılǵan ism;

3)aldınǵı perzentleri qaytıs bola bergeni ushın, «mına qızım aman qalsın» dep qoyılǵan ism; 4) ákesi armiyadan aman kelsin dep qoyılǵan ism; 5) ájaǵası armiyadan aman-esen kelsin dep qoyılǵan ism;

6) Soсialistlik miynettiń qaharmanı Amangúl Saparbaevaday (1925 – 1992) miynetkesh insan bolsın dep qoyılǵan ism.

Amanjan, Amanqul, Amanlepes – janı aman bolsın, uzaq ómir kórsin dep qoyılǵan ismler.

Amanjol – 1) jolı ashıq hám taza bolsın, aman júrsin degen tilek penen qoyılǵan ism; 2) anası jolda baratırıp bosanǵanı ushın qoyılǵan ism.

Amanlıq — 1) aman júrsin, ómir jası uzaq bolsın dep qoyılǵan ism; 2) e ndigi jaǵı amanlıq bolǵay, qıyınshılıq kórmegeymiz dep qoyılǵan ism; 3) shańaraǵımızǵa amanlıq alıp kelsin dep qoyılǵan ism.

Amanniyaz — aman júrsin, uzaq ómir kórsin dep qoyılǵan ism. Amantay – 1) aman júrsin, ómiri uzaq bolsın dep qoyılǵan ism;

2)aman-esen tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism.

Amantur – tursın, jasasın dep qoyılǵan ism.

Anar – 1) denesinde qızıl qal bolǵanı ushın qoyılǵan ism; 2) júzi qızarıp tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 3) ómiri anardıń suwınday mazalı bolsın, anardıń dánesindey ónip-óssin dep qoyılǵan ism.

12

Anara – 1) denesiniń bir jerinde qızıl qal bolǵanı ushın qoyılǵan ism; 2) anardıń miywesindey ózinen kóbeysin dep qoyılǵan ism.

Anarbiybi, Anarbiyke, Anarjan – 1) denesinde qızıl qal bolǵanı ushın qoyılǵan ismler; 2) anardıń dánelerindey ónip-óssin dep qoyılǵan ismler.

Anargúl — 1) anardıń gúlindey shıraylı qız bolsın dep qoyılǵan ism; 2) anarǵa uqsaǵan sulıw qız bolsın dep qoyılǵan ism; 3) anar terekleri gúllep atırǵan payıtta tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism;

4) denesinde qızıl qal menen tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 5) anası usı qızǵa e ki qabat waqtında anardıń suwına jerik bolǵanı ushın qoyılǵan ism; 6) anası anardı jaqsı kóretuǵın bolǵanı ushın qoyılǵan ism.

Anarsulıw – anarǵa uqsaǵan shıraylı qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Anarxan — 1) anardıń gúlindey sulıw qız bolsın dep qoyılǵan ism; 2) denesiniń bir jerinde qızıl qal menen tuwılǵanı ushın qoyılǵan

ism.

Andıbay – An-2 (russha An-dva) samoltında baratırıp tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism.

Anna – anna urıwınıń qızı bolǵanı ushın qoyılǵan ism.

Annabay – anna urıwınıń balası bolǵanı ushın qoyılǵan ism. Annaqul – juma kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism.

Ańsatbay, Ańsatbek — 1) qıyınshılıqsız ańsat ǵana tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler; 2) ómirinde óz ornın ańsat tawıp júrsin, ómir jolı ańsat bolsın dep qoyılǵan ismler; 3) birinshi perzent bolǵanı ushın, «ómir jolımız ańsat bolsın» dep qoyılǵan ismler; 4) bala qıyınshılıq penen tuwılǵanı ushın, «keyingi ómiri e ndi ańsat bolsın» dep qoyılǵan ismler; 5) múshkili ańsat, miyneti jeńil bolsın

dep qoyılǵan ismler; 6) ómiri ańsat keshsin, qıyınshılıq kórmesin dep qoyılǵan ismler.

Aralbay — 1) Moynaqta tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 2) Aral teńizindey tasıp, dáwletli adam bolsın dep qoyılǵan ism; 3) kewili teńizdey keń bolsın dep qoyılǵan ism; 4) aralbay urıwınıń balası bolǵanı ushın qoyılǵan ism; 5) Moynaq rayonındaǵı Aral awılında tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 6) Aral teńizi tolsın degen niyet penen qoyılǵan ism.

Arapat, Arapatdin – Arapat tawınday biyik mártebeli jigit bolsın dep qoyılǵan ismler.

Arzayım — 1) arzıytuǵın, múnásip, ılayıq qız bolsın dep qoyılǵan ism; 2) qız balanıń tuwılıwın kóp jıl ańsap kútkeni ushın qoyılǵan ism; 3) ar-namıslı, hújdanlı qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Arzıbay, Arzıbek — 1) ul balanı arzıw-árman etip júrgende tuwılǵan balaǵa qoyılǵan ismler; 2) arzıytuǵın, múnásip, ılayıq adam bolsın dep qoyılǵan ismler.

Arzıbiybi, Arzıbiyke — 1) qızdı qattı ańsap, arzıw etip júrgende

13

tuwılǵan qızǵa qoyılǵan ismler; 2) arzıw-úmitleri ámelge asıp júrgey dep qoyılǵan ismler; 3) arzıytuǵın, múnásip, ılayıq qız bolsın dep qoyılǵan ismler.

Arzıgúl — 1) qızdı arzıw (úmit) e tip júrgende tuwılǵan qızǵa qoyılǵan ism; 2) arzıw-úmitleri orınlanıp júrsin dep qoyılǵan ism;

3)arzıytuǵın, múnásip, ılayıq qız bolsın dep qoyılǵan ism;

4)Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan xalıq artisti Arzıgúl Atamuratovaday (1923 – 2016) ataqlı qosıqshı bolsın dep qoyılǵan ism.

Arzımámbet, Arzımbet – ul balanı arzıw-árman e tip júrgende tuwılǵan balaǵa qoyılǵan ismler.

Arzımurat – arzıw-ármanımız orınlandı dep qoyılǵan ism.

Arzıwayım – arzıw-árman e tip júrgende tuwılǵan qızǵa qoyılǵan

ism.

Arzıwbay, Arzıwbek — 1) arzıwımızǵa jettik dep qoyılǵan ismler;

2) oylaǵan arzıw-ármanlarına erisip júrsin dep qoyılǵan ismler. Arzıwxan – 1) qızdı arzıw-árman e tip júrgende tuwılǵan qızǵa

qoyılǵan ism; 2) usı qızdan keyingisi ul bala bolsın dep qoyılǵan ism.

Arzıxan – 1) uzaq jıldan keyin perzentli bolǵanı ushın qoyılǵan ism; 2) arzıytuǵın perzent bolsın dep qoyılǵan ism.

Artıqbay — 1) hámme nársesi artıq bolıp júrsin, qatarınan kem bolmasın dep qoyılǵan ism; 2) denesinde qanday da bir artıqsha belgi menen tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 3) usı baladan keyin qız tuwılsın degen tilek penen qoyılǵan ism.

Artıqbiyke, Artıqgúl – 1) nesiybesi kem bolmasın dep qoyılǵan ismler; 2) denesiniń bir jerinde qanday da artıqsha belgi menen tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler; 3) qızlar jeterli boldı, e ndigisi

ul bala bolsın degen tilek penen qoyılǵan ismler.

Arıslan, Arıslanbay, Arıslanbek — 1) arıslanday aybatlı, júrekli, kúshli jigit bolsın dep qoyılǵan ismler; 2) Barıs jılı tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler; 3) «Qırıq qız» dástanındaǵı Arıslanday jigit bolsın dep qoyılǵan ismler; 4) Qaraqalpaqstan xalıq shayırı,

Ózbekstan xalıq jırshısı Abbaz Dabılovtıń (1898 — 1970) «Bahadır» dástanındaǵı Arıslanday jigit bolsın dep qoyılǵan ismler.

Arıw, Arıwbiyke — shıraylı qız bolsın dep qoyılǵan ismler. Arıwjan – ózi de, jan dúnyası da sulıw bolsın dep qoyılǵan ism. Arıwxan — 1) gózzal qız bolsın dep qoyılǵan ism; 2) qızlardıń

xanı bolıp júrsin dep qoyılǵan ism; 3) qıyat urıwınıń Arıwxan degen urannıń atına qoyılǵan ism; 4) qıyat urıwınıń sulıw qızı bolıp júrsin dep qoyılǵan ism.

Asal – palday shiyrin, jaǵımlı, súykimli qız bolsın dep qoyılǵan

ism.

Asan, Asanbay – sulıw jigit bolsın dep qoyılǵan ismler.

Asqar, Asqarbay, Asqarbek — 1) ómir jolı, mártebesi tawday biyik

14

jigit bolsın dep qoyılǵan ismler; 2) ákesiniń asqar tawı bolsın dep qoyılǵan ismler; 3) úyimizdiń asqar tawday tiregi, súyenishi bolsın dep qoyılǵan ismler; 4) perzentimiz kóbeysin, assın dep qoyılǵan ismler.

Atabay — 1) atasınday úlken adam bolsın dep qoyılǵan ism; 2) atası qaytıs bolǵan jılı tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 3) Jılqı jılı

tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 4) ataqlı, dáwletli adam bolsın dep qoyılǵan ism.

Atabek — 1) atasınday úlken adam bolsın, jolın bersin dep qoyılǵan ism; 2) bek bolsın, ataqlı, abıraylı insan bolsın dep qoyılǵan ism.

Ataǵulla — 1) atasınday húrmet-izzetke, mártebege iye insan bolsın dep qoyılǵan ism; 2) elge tanılsın, ataqlı adam bolsın dep qoyılǵan ism.

Atajan – 1) atasınday úlken adam bolsın dep qoyılǵan ism; 2) janı bekkem, shıdamlı adam bolsın dep qoyılǵan ism.

Atamurat — 1) atasınıń ismi joldas bolıp, oylaǵan niyetine jetisip júrsin dep qoyılǵan ism; 2) «murat-maqsetime jettim» dep atasınıń qoyǵan ismi; 3) atasınıń jolın bersin, dawamshısı bolsın dep qoyılǵan ism.

Atanazar – 1) atasınıń ismi joldas bolıp júrsin, jolın bersin dep qoyılǵan ism; 2) atasınday kóp ómir kórsin dep qoyılǵan ism.

Ataniyaz – 1) «ata-babalardan tilep, sorap alǵan bala» degen mánide qoyılǵan ism; 2) atasınıń jolın bersin dep qoyılǵan ism.

Atawbay — Moynaqta tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism.

Axmet, Axmetbay, Axmetbek, Axmetjan, Axmetyar – 1) dańqı shıqqan, ataqlı insan bolsın dep qoyılǵan ismler; 2) Xoja Axmed Yassawiydey

(1103 – 1166) mártebeli, ataqlı insan bolsın dep qoyılǵan ismler. Axunbek, Axunjan – oqımıslı, bilimli adam bolsın dep qoyılǵan

ismler.

Ashılbay – «perzentli boldıq, baxtımız ashıldı» dep qoyılǵan ism.

Ashılbek – tuwılǵanda qulaǵınıń ústingi qabatı ashılmay qalǵan, «ashılsın» dep qoyılǵan ism.

Ayaǵan – «Alla bizdi ayap, ul bala berdi» dep qoyılǵan ism.

Ayapbay, Ayapbek, Ayapbergen — «Alla ayap, bizge perzent berdi» dep qoyılǵan ismler.

Á

Ábdiáziyz – qádirli, áziyz insan bolıp júrsin dep qoyılǵan ism.

Ábdiáliy – 1) Áliy payǵambarday mártebeli insan bolsın dep qoyılǵan ism; 2) Áliy payǵambar yar bolıp, qollap júrsin dep qoyılǵan ism.

Ábdibay, Ábdibek – uzaq ómir kórsin, kúshli, mıqlı, bekkem jigit bolsın dep qoyılǵan ismler.

15

Ábdiǵanıy – bay, dáwletli jigit bolsın dep qoyılǵan ism.

Ábdijamal – shıraylı jigit bolsın dep qoyılǵan ism. Ábdijábbar – qúdiretli, kúshli jigit bolsın dep qoyılǵan ism. Ábdijálil – elge belgili, dańqlı, húrmetke ılayıq insan bolsın

dep qoyılǵan ism.

Ábdijámil – múriwbetli, saqıy insan bolsın dep qoyılǵan ism. Ábdikamal – kamalına jetip júrsin, ómiri uzaq bolsın dep

qoyılǵan ism.

Ábdikárim – aqkewil, keń peyil, saqıy insan bolsın dep qoyılǵan

ism.

Ábdiqabıl – tilegimiz qabıl bolıp, perzentli boldıq dep qoyılǵan ism.

Ábdiqádir – 1) Qádir túni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 2) qádirli, abıraylı insan bolsın dep qoyılǵan ism.

Ábdiqıyas – ata-anasına járdemshi, súyenish bolıp júrsin dep qoyılǵan ism.

Ábdimájit – ataqlı, abıraylı insan bolsın dep qoyılǵan ism. Ábdimálik – abıraylı, mártebeli jigit bolsın dep qoyılǵan ism.

Ábdimurat – Alla bizdi murat-maqsetimizge jetkerdi, perzent berdi dep qoyılǵan ism.

Ábdinayım – baxıtlı, áwmetli jigit bolsın dep qoyılǵan ism.

Ábdiniyaz – «Alla bizge perzent inam etti» dep qoyılǵan ism. Ábdirazaq – «Alla bizge perzent berdi» dep qoyılǵan ism. Ábdirasul – «Alla bizge perzent berdi» dep qoyılǵan ism.

Ábdiraxman, Ábdiraman – 1) «Alla bizge perzent berdi» dep qoyılǵan ismler; 2) kishipeyil, miyrimli, qayırqom adam bolsın dep qoyılǵan ismler.

Ábdirashid – sanalı, aqıllı, esli jigit bolsın dep qoyılǵan ism.

Ábdireyim – miyrim-shápáátli, múriwbetli, qayırqom adam bolsın dep qoyılǵan ism.

Ábdisadıq – 1) e l-xalıqqa sadıq insan bolsın dep qoyılǵan ism; 2) ata-anasına sadıq dos, hadal bala bolsın dep qoyılǵan ism.

Ábdisayıt – baxıtlı, ırısqı-nesiybeli jigit bolsın dep qoyılǵan

ism.

Ábdisalam, Ábdisálim – saw-salamat júrsin, uzaq jasasın dep qoyılǵan ismler.

Ábdisamat, Ábdisámet – uzaq ómir kórsin dep qoyılǵan ismler.

Ábdiwáliy – 1) áwliyeler, payǵambarlar yar bolsın dep qoyılǵan ism; 2) bilgir, aqıllı adam bolsın dep qoyılǵan ism.

Ábdixalıq – e lge, xalıqqa xızmet e tetuǵın insan bolsın dep qoyılǵan ism.

Ábilqasım – shıraylı, sulıw jigit bolsın dep qoyılǵan ism.

Ábiwbákir – pák, hadal, taza adam bolsın dep qoyılǵan ism.

Ádalat – 1) sudya bolsın dep qoyılǵan ism; 2) ákesi yurist bolǵanı ushın qoyılǵan ism.

16

Ádenbay – 1) qazaq tilindegi ádemi «sulıw, kórkem, jaqsı» sózinen jasalǵan ism, yaǵnıy sın-sımbatı kelisken, sawlatlı,jaqsı jigit bolsın

dep qoyılǵan ism; 2) russha odin «birew» sózinen jasalǵan ism; jalǵız bala bolǵanı ushın qoyılǵan ism.

Ádila, Ádiliya – ádil, hadal, haqıyqatshıl qız bolsın dep qoyılǵan ismler.

Ádilbay – 1) insaplı, tuwrı sózli, adamgershilikli insan bolsın dep qoyılǵan ism; 2) 9-Aprel – Qaraqalpaqstan Konstituсiyası kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism.

Ádilbek – 1) hadal, ádil insan bolıp júrsin dep qoyılǵan ism; 2) sudya bolsın dep qoyılǵan ism; 3) úlken advokat bolsın dep qoyılǵan ism.

Ádilbiyke – hadal,haqıyqatshıl, tuwrı sózli qız bolsın dep qoyılǵan

ism.

Ádiljan, Ádilxan — 1) haqıyqatshıl, insaplı, tuwrı sózli adam bolsın dep qoyılǵan ismler; 2) 9-Aprel – Qaraqalpaqstan Konstituсiyası kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler.

Ádilmurat – ádil, hadal insan bolsın dep qoyılǵan ism. Ádiwbay – ádiwli, qádirli insan bolsın dep qoyılǵan ism.

Ájiniyaz – 1) «hajınıń bizge inam e tken perzenti» dep qoyılǵan ism; 2) qaraqalpaq ádebiyatınıń klassigi Ájiniyazday (1824 – 1878) shayır, sózge sheshen, ataqlı insan bolsın degen tilek penen qoyılǵan ism.

Ázerbay – 1) batır, erjúrek, kúshli jigit bolsın dep qoyılǵan ism; 2) bilgir, qábiletli, túsimpaz bolsın dep qoyılǵan ism.

Áziyz, Áziyzbay, Áziyzbek, Áziyzjan, Áziyzmurat — 1) ata-anasına qádirli, áziyz bala bolsın dep qoyılǵan ismler; 2) adamlardıń arasında

qádirli, kerekli insan bolıp júrsin dep qoyılǵan ismler.

Áziyza — hámme ushın qádirdan, áziyz, súyikli qız bolıp júrsin dep qoyılǵan ism.

Áziyzbergen, Áziyzberdi – «Alla bizge perzent berdi, inam etti» dep qoyılǵan ismler.

Áziyzbiybi, Áziyzbiyke – ata-anasınıń qádirli, áziyz, e rke qızı bolsın dep qoyılǵan ismler.

Áziyzulla – «Alla bizge perzent inam etti» dep qoyılǵan ism.

Áziyma — abıraylı, qádirli, mártebeli qız bolsın dep qoyılǵan

ism.

Áziyra – 1) qádirli, áziyz qız bolsın dep qoyılǵan ism; 2) jazda ıssı waqıtta tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism.

Álewatdin – qádirli, mártebeli insan bolsın dep qoyılǵan ism.

Áliy, Áliyakbar, Áliybek – 1) Áliy payǵambar bizge perzent berdi dep qoyılǵan ismler; 2) Áliy payǵambarday mártebeli insan bolsın dep qoyılǵan ismler.

Áliyma — bilimli, ilimli, aqıllı, dana qız bolsın dep qoyılǵan

ism.

17

Áliymurat – 1) «Áliy payǵambar bizdi murat-maqsetimizge jetkerdi» dep qoyılǵan ism; 2) Áliy payǵambar qollap, murat-maqsetine jetip júrsin dep qoyılǵan ism.

Áliynazar – 1) «Áliy payǵambardıń názeri túsip,bizge perzent berdi» dep qoyılǵan ism; 2) «Áliy payǵambardıń názeri, mehiri túsip, qollap júrsin» dep qoyılǵan ism.

Áliyniyaz – «Áliy payǵambar bizge perzent inam etti» dep qoyılǵan

ism.

Áliysher — 1) Áliysher Nawayıday (1441 – 1501) ataqlı insan bolsın dep qoyılǵan ism; 2) Barıs jılı tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism;

3) arıslanday aybatlı, kúshli jigit bolsın dep qoyılǵan ism; 4) Áliy payǵambarday mártebeli, úlken adam bolsın dep qoyılǵan ism.

Áliyyar – Áliy payǵambar yar bolıp júrsin, joldası bolsın dep qoyılǵan ism.

Álmurat – Alla bizdi murat-maqsetimizge jetkerdi dep qoyılǵan

ism.

Álniyaz – Alla bizge bala inam etti dep qoyılǵan ism.

Ámiyna — 1) Muxammed payǵambardıń anasınday (Amina) mártebeli qız bolsın dep qoyılǵan ism; 2) aman júrsin, ómiri uzaq bolsın degen

niyet penen qoyılǵan ism; 3) ádalatlı, hadal qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Ámiynbek, Ámiynulla – ádalatlı, hadal insan bolsın dep qoyılǵan ismler.

Ámir – 1) hákim, baslıq, jolbasshı bolsın dep qoyılǵan ism;

2) jaǵdayı awır bolıp tuwılǵan, «Allanıń ámiri menen aman qaldı» dep qoyılǵan ism; 3) russha mir «tınıshlıq» sózinen jasalǵan ism.

Ámiratdin – Allanıń ámiri menen tuwılǵan bala dep qoyılǵan ism. Ámirbay, Ámirxan — hákim, baslıq bolsın dep qoyılǵan ismler. Ámirbek – 1) hákim, baslıq bolsın dep qoyılǵan ism; 2) óz

shańaraǵına ámir, bek bolsın dep qoyılǵan ism.

Ámirniyaz – «Allanıń ámiri menen tuwılǵan bala» dep qoyılǵan

ism.

Ámiwbay, Ámiwbek – ómiri Ámiwdáryaday tolıp-tasıp tursın, uzaq jasasın dep qoyılǵan ismler.

Ánjim, Ánjimxan — «Sharyar» dástanındaǵı Ánjimdey qız bolsın dep qoyılǵan ismler.

Ániypa – ata-anasına ǵamxor, mehriyban, izzetli bolsın dep qoyılǵan

ism.

Ániysa – adamlarǵa qádirdan, dos, kewilge jaqın qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Ánwar, Ánwarbek – keleshegi aydın, jarqın, nurlı bolsın dep qoyılǵan ismler.

Ápiwzaxan – keshirimli (ápiw etiw) qız bolsın dep qoyılǵan ism. Árepbay, Árepbek — qábiletli, bilimli, dana jigit bolsın dep

qoyılǵan ismler.

18

Ármanay, Ármangúl – ármanımızǵa jettik, qızlı boldıq dep qoyılǵan ismler.

Ármanbay, Ármanbek — 1) ul balanı árman e tip júrgende tuwılǵan balaǵa qoyılǵan ismler; 2) usı bala tuwılǵannan keyin, anası qaytıs bolǵan, «árman bolıp qaldı» dep qoyılǵan ismler; 3) usı balanı ákesi

kóre almay qaytıs bolıp qalǵan, «árman boldı» dep qoyılǵan ismler; 4) ármanına jetip júrsin dep qoyılǵan ismler.

Ásel, Áselina – palday shiyrin, jaǵımlı, súykimli qız bolsın dep qoyılǵan ismler.

Ásenbay – ata-anasına súyenish, hasa bolsın dep qoyılǵan ism.

Ásirbay, Ásirbek, Ásirbergen, Ásirxan — 2001-jılı jańa ásirde tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler.

Áskerbay, Áskerbek — 1) ákesi 1941–1945-jıllardaǵı Watandarlıq urısqa ketken payıtta tuwılǵan balaǵa qoyılǵan ismler;

2)aǵayinleriniń biri 1941–1945-jıllardaǵı Watandarlıq urısqa ketken yamasa urıstan kelgen payıtta tuwılǵan balaǵa qoyılǵan ismler;

3)23-Fevral – burınǵı Sovet Armiyası hám Áskeriy - Teńiz Flotı kúni tuwılǵan balaǵa qoyılǵan ismler; 4) ájaǵası armiyadan kelgen kúnleri tuwılǵan balaǵa qoyılǵan ismler; 5) 14-Yanvar – Watan qorǵawshıları kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler.

Átirgúl – qızıl átirgúldey sulıw, jaǵımlı qız bolsın dep qoyılǵan

ism.

Áwez – 1) qaytıs bolǵan aldınǵı balalarınıń ornına berilgen bala dep qoyılǵan ism; 2) mámleketlik ǵayratker, shayır hám dramaturg

Qasım Áwezovtıń (1897 – 1938) húrmetine qoyılǵan ism; 3) jazıwshı hám dramaturg Sapar Xojaniyazovtıń (1910 – 1983) «Súymegenge súykenbe» pesasındaǵı Áwezdey jigit bolsın dep qoyılǵan ism.

Áwezbay, Áwezbek, Áwezbergen, Áwezimbet, Áwezmurat, Áwezniyaz, Áwezxan

– 1) qaytıs bolǵan aldınǵı perzentlerdiń ornına berilgen bala dep qoyılǵan ismler; 2) ul balalı bolıwdı háwes e tkeni ushın qoyılǵan ismler.

Áwezbiybi, Áwezbiyke, Áwezgúl – qaytıs bolǵan aldınǵı perzentlerdiń ornına berilgen qız dep qoyılǵan ism.

Áshiyra – oraza ayında tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism.

Áshirbay, Áshirbek, Áshirjan, Áshirmurat, Áshirniyaz – oraza ayında tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler.

B

Babamurat – babalar, áwliyeler murat-maqsetimizge jetkerdi, perzentli boldıq dep qoyılǵan ism.

Babanazar — 1) babalarınıń názeri, mehiri túsip júrsin degen tilek penen qoyılǵan ism; 2) arǵı atasınday kóp ómir kórsin dep qoyılǵan ism.

19

Babaniyaz — «babalar,áwliyeler bizge perzent inametti» dep qoyılǵan

ism.

Babayar — babaları yar bolsın, qollap júrsin dep qoyılǵan ism.

Baǵdagúl – 1) júzi baǵdaǵı gúllerdey ashılıp júrsin, shıraylı qız bolsın dep qoyılǵan ism; 2) ákesi baǵman bolǵanı ushın qoyılǵan ism.

Baǵdat – Qudaydıń bizge inam etken balası, sıyı dep qoyılǵan ism.

Baǵdaxan, Baǵzada, Baǵchehra, Baǵshagúl — baǵdaǵı gúllerdey shıraylı qız bolsın dep qoyılǵan ismler.

Baǵıdáwlet, Baqdáwlet – baxıtlı, dáwletli insan bolsın dep qoyılǵan ismler.

Bazarbay, Bazarbek — 1) bazar kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler;

2)úyimiz balaǵa tolı bolsın degen tilek penen qoyılǵan ismler;

3)nesiybesi mol, dáwletli adam bolsın dep qoyılǵan ismler; 4) ómiri quwanıshqa bay bolsın dep qoyılǵan ismler; 5) anasınıń bazarda júrgende tolǵaǵı tutıp qalǵan, soǵan baylanıslı qoyılǵan ismler.

Bazarbiybi, Bazarbiyke — bazar kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler.

Bazargúl — 1) bazar kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 2) úyimiz balaǵa tolsın degen tilek penen qoyılǵan ism; 3) anası bazarda júrgende tolǵaǵı tutıp, bosanǵanı ushın qoyılǵan ism; 4) Ózbekstanǵa xızmet kórsetken artist hám Qaraqalpaqstan xalıq artisti Bazargúl

Karimovaday jaqsı qosıqshı bolsın dep qoyılǵan ism; 5) anası bazardan kelgen payıtta bosanǵanı ushın qoyılǵan ism; 6) bazarday tolıp-tasıp júrsin dep qoyılǵan ism.

Bazarxan — 1) bazar kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 2) úyimiz balaǵa tolsın dep qoyılǵan ism; 3) atasınıń Bazarbay hám kempir apasınıń Gúlxan degen ismlerine uqsatıp qoyılǵan ism.

Bazarımbet — bazar kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism.

Bayberdi – «Alla taala bizge ul bala berdi» dep qoyılǵan ism. Baybosın, Baybolsın — 1) nesiybeli, baq-dáwletli, mal-dúnyası kóp

adam bolsın dep qoyılǵan ismler; 2) úyimiz balaǵa tolsın dep qoyılǵan ismler.

Baydáwlet – mal-dúnyası kóp, dáwletli adam bolsın dep qoyılǵan

ism.

Baydos – dostı, joldası kóp bolsın dep qoyılǵan ism.

Bayjan — úyimizde adam sanı kóbeysin degen niyet penen qoyılǵan

ism.

Bayjigit – dáwletli, mártebeli jigit bolsın dep qoyılǵan ism.

Bayqabıl – tilegimiz qabıl bolıp, perzent kórdikdep qoyılǵan ism. Bayqanat – ata-anasına qol-qanat, kómekshi bolıp júrsin dep

qoyılǵan ism.

Baylepes – Allanıń kómegi, nápesi menen tuwılǵan bala dep qoyılǵan

ism.

Bayman — bay, dáwletli adam bolsın dep qoyılǵan ism.

20

Baymurat — bay, dáwletli adam bolsın, murat-maqsetine jetisip júrsin degen tilek penen qoyılǵan ism.

Baymırza — bay-dáwletli, mártebeli jigit bolsın dep qoyılǵan ism.

Baynazar — mal-dúnyası kóp dáwletli adam bolsın dep qoyılǵan ism. Bayniyaz – dáwletli, mártebeli jigit bolsın dep qoyılǵan ism. Baypolat– bay-dáwletlihám polattaybekkem,shıdamlı, qarıwlı jigit

bolsın dep qoyılǵan ism.

Bayramatdin – qurban hayıt kúnleri tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism.

Bayram, Bayrambay, Bayrambek – 1) ómiri quwanıshqa, shadlıqqa tolı bolsın dep qoyılǵan ismler; 2) Jańa jıl bayramında tuwılǵanı ushın

qoyılǵan ismler; 3) 1-May – burınǵı Xalıq aralıq miynetkeshler kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler; 4) 9-May – Jeńis kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler; 5) 7-Noyabr – burınǵı Oktyabr revolyuсiyası kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler; 6) 8-Mart – Xalıq aralıq hayal-qızlar kúni bayramında tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler; 7) 23-Fevral – burınǵı Sovet Armiyası hám Áskeriy-Teńiz Flotı kúni

bayramında tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler; 8) 1- Sentyabr – Bilimler kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler; 9) 1- Iyun – Xalıq aralıq balalardı qorǵaw kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler;

10)21-Mart – Nawrız bayramı kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler;

11)1-Sentyabr – Ózbekstan Respublikasınıń ­árezsizligi kúni bayramında tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler; 12) 14-Yanvar – Watan qorǵawshıları kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler; 13) Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan xalıq artisti Bayram Matchanovtay (1940 – 2020) elge belgili insan bolsın dep qoyılǵan ismler; 14) Qurban hayıt kúnleri tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler; 15) 8-Dekabr – Ózbekstan Respublikası konstituсiyası kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler;

16)8-Iyun – Balıqshılar kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler. Bayramgeldi — 1) shańaraǵımızǵa quwanısh, baxıt, bayram alıp keldi

dep qoyılǵan ism; 2) Jańa jıl bayramında tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 3) 21 - Mart – Nawrız bayramı kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 4) 1 - Sentyabr – Ózbekstan Respublikasınıń ­árezsizligi kúni

bayramında tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 5) 14 - Yanvar – Watan qorǵawshıları kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism.

Bayramgúl — 1) ómiri quwanıshqa, shadlıqqa tolı bolsın dep qoyılǵan ism; 2) Jańa jıl bayramında tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism;

3) 1-May – burınǵı Xalıq aralıq miynetkeshler kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 4) 9-May – Jeńis kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 5) 8-Mart – Xalıq aralıq hayal-qızlar kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 6) 23-Fevral – burınǵı Sovet Armiyası hám Áskeriy-Teńiz Flotı kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 7) 1-Aprel – Kúlki kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 8) 1-Iyun – Xalıq aralıq balalardı qorǵaw kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism.

21