Túsindirme sózlik / Qaraqalpaqsha adam atlarınıń túsindirme sózligi

Toqsanbay — 1) toqsan jasqa shıqsın dep qoyılǵan ism; 2) atası toqsan jasqa shıqqanda tuwılǵan balaǵa qoyılǵan ism.

Toqsulıw – qızlar jeterli, e ndigisi ul bala bolsın dep qoyılǵan

ism.

Toqtabay – 1) aldınǵı perzentleri qaytıs bola bergen, «usı bala jasasın, ólmesin, toqtasın» dep qoyılǵan ism; 2) boldı endi, toqtasın, sońǵı perzent bolsın dep qoyılǵan ism.

Toqtabiybi, Toqtabiyke – 1) usı qız jasasın, ólmesin, toqtasın dep qoyılǵan ismler; 2) qızı kóp bolǵan, «endigisi ul bala bolsın» dep qoyılǵan ismler.

Toqtagúl — 1) qızı kóp bolǵan, «endigisi ul bala bolsın» degen tilek penen qoyılǵan ism; 2) aldınǵı perzentleri qaytıs bola bergen,

«usı qız jasasın, ólmesin, toqtasın» degen tilekte qoyılǵan ism; 3) qızlardıń sońı bolsın, usı qızdan keyin toqtasın dep qoyılǵan ism; 4) perzentleri jetkilikli bolǵanı ushın, «endi boldı, perzentler toqtasın» dep qoyılǵan ism.

Toqtamurat – toqtasın, ólmesin, uzaq ómir kórsin dep qoyılǵan ism.

Toqtamıs – toqtasın, ólmesin, ómiri uzaq bolsın dep qoyılǵan ism. Toqtaniyaz – toqtasın, ólmesin, uzaq jasasın dep qoyılǵan ism.

Toqtarbay — 1) aldınǵı perzentleri qaytıs bola bergen, «endi usı bala jasap ketsin»degen tilek penen qoyılǵan ism; 2) perzentler jeterli, toqtasın dep qoyılǵan ism.

Toqtargúl – qızlardıń sońı bolsın, usı qızdan keyin toqtasın dep qoyılǵan ism.

Toqtarxan – 1) usı qız jasasın, ólmesin dep qoyılǵan ism; 2) usı qızdan keyin ul bala bolsın, qızlar jeterli boldı, toqtasın dep qoyılǵan ism.

Toqtasın — 1) aldınǵı perzentleri shetney bergen, «usı bala jasasın,

ólmesin» degen tilek penen qoyılǵan ism; 2) ul balası kóp bolǵan, «endigisi qız bolsın» dep qoyılǵan ism; 3) qız toqtasın, qızlardıń keyini bolsın dep qoyılǵan ism; 4) «boldı endi, perzentler toqtasın» dep qoyılǵan ism.

Toqtaxan — 1) aldınǵı perzentleri shetnep qala bergen, «usı qız jasasın, ólmesin» degen tilek penen qoyılǵan ism; 2) qızı kóp bolǵan,

«endi ul bala bolsın» dep qoyılǵan ism.

Tolǵanay — 1) ay dóńgelek bolıp tolısıp turǵan kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 2) tolǵan ayday appaq sulıw qız bolsın dep qoyılǵan ism; 3) úyimizdi toltırıp júrsin dep qoyılǵan ism; 4) ayı tolmay, 7 ayda tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 5) ómiri, barlıq nársesi tolǵan ayday pútin bolsın dep qoyılǵan ism.

Tolǵangúl — 1) tolǵan ayday sulıw qız bolsın dep qoyılǵan ism;

2) úyimiz perzentke tolsın degen tilek penen qoyılǵan ism.

Tolqınay – 1) ómir jolında yoshıp, tolqınlanıp júrsin dep qoyılǵan ism; 2) shańaraǵımızdı toltırıp júrsin dep qoyılǵan ism.

92

Tolsınay – ayınan burın jeti ayda tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism.

Tolıbay — 1) úyimiz balaǵa tolı bolsın, izi tolısıp, kóbeye bersin degen tilek penen qoyılǵan ism; 2) ómiri quwanıshqa, shadlıqqa, baxıtqa tolı bolsın dep qoyılǵan ism; 3) bay bolsın, qaltası pulǵa tolıp júrsin dep qoyılǵan ism; 4) bárqulla kewili tolıp, kemshilik kórmey, tolıp-tasıp júrsin dep qoyılǵan ism; 5) jańa imaratqa kóship barǵanda tuwılǵan, «úyimiz baylıqqa tolsın» dep qoyılǵan ism; 6) ırısqınesiybesi tolı, dáwletli jigit bolsın dep qoyılǵan ism; 7) elimizdiń zúrááti tolıp tasa bersin dep qoyılǵan ism; 8) atasınıń izin bassın, toltırsın dep qoyılǵan ism.

Tolıbek – 1) «úyimiz balaǵa tolı bolsın» degen tilek penen qoyılǵan ism; 2) atası qaytıs bolǵan jılı tuwılǵan, «atasınıń ornın toltırsın» dep qoyılǵan ism.

Tońqatar – qattı suwıq bolıp, jer tońlap turǵan payıtta tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism.

Totıbiybi, Totıbiyke, Totıxan – sózge sheber, sheshen qız bolsın dep qoyılǵan ismler.

Totıgúl – 1) totı qustay hawazı bálent, jaǵımlı, sózge sheshen, tili shiyrin, shıraylı qız bolsın dep qoyılǵan ism; 2) perzentleri qaytıs

bola bergeni ushın, adamlarǵa basqasha e rsi e sitilsin, tańlansın dep qoyılǵan ism.

Totıya – 1) sózge sheber, sheshen qız bolsın dep qoyılǵan ism;

2) qádirli, qımbatlı, hasıl qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Tólebay, Tólebek – 1) qaytıs bolǵan perzentlerdiń ornın toltırdı, tóledi dep qoyılǵan ismler; 2) tólede tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler.

Tólegen — 1) qaytıs bolǵan perzentlerdiń ornına berdi, tóledi dep qoyılǵan ism; 2) «jáne ul bala berdi, tóledi» dep qoyılǵan ism.

Tólemis — qaytıs bolǵan perzentlerdiń ornın toltırdı, tóledi dep qoyılǵan ism.

Tóleniyaz – Alla bizge perzent berdi, tóledi dep qoyılǵan ism.

Tólepbay, Tólepbek – qaytıs bolǵan perzentlerdiń ornın tóledi dep qoyılǵan ismler.

Tólepbergen — 1) qaytıs bolǵan perzentlerdiń ornına berilgen bala dep qoyılǵan ism; 2) ákesiniń ornın bassın dep qoyılǵan ism; 3) anasınıń ornın bassın dep qoyılǵan ism; 4) Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan xalıq jazıwshısı, Ózbekstan Qaharmanı Tólepbergen Qayıpbergenovtay (1929 — 2010) abıraylı adam bolsın dep qoyılǵan ism.

Tólesin – qaytıs bolǵan perzentlerdiń ornın tólesin, toltırsın dep qoyılǵan ism.

Tórebay, Tórebek, Tórejan — 1) tóreli, mártebeli adam bolsın dep qoyılǵan ismler; 2) úyiniń úlken balası, tóresi bolǵanı ushın qoyılǵan ismler.

93

Tórebiybi, Tórebiyke, Tóregúl – mártebeli, ardaqlı qız bolsın dep qoyılǵan ismler.

Tóremjar – Allam jarılqap, bizge perzent berdi dep qoyılǵan ism.

Tóremurat — 1) úyiniń úlken balası, tóresi bolǵanı ushın qoyılǵan ism; 2) tórelik e tip júrsin, e l basqarsın dep qoyılǵan ism; 3) tóre jigit bolsın, muratına jetip júrsin dep qoyılǵan ism.

Tóremırza – mártebeli, abıraylı jigit bolsın dep qoyılǵan ism.

Tórenazar, Tóreniyaz, Tórexan – tóreli, mártebeli adam bolsın dep qoyılǵan ismler.

Tórtkúlbay — Tórtkúl qalasında tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism.

Tumar, Tumargúl, Tumarxan – kóz tiymesin, tilden, kózden saqlasın, ata-anasınıń tumarı bolıp júrsin dep qoyılǵan ismler.

Tumaris, Tumarisa — 1) massagetler malikası Tumaristey márt, bahadır qız bolsın dep qoyılǵan ismler; 2) tumarlı tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler.

Turabay – tursın, jasasın dep qoyılǵan ism.

Turǵanay — ómir jası uzaq bolsın dep qoyılǵan ism.

Turǵanbay, Turǵanbek — aldınǵı perzentleri qaytıs bola bergen, «usı bala tursın, ómiri uzaq bolsın» degen tilek penen qoyılǵan ismler.

Turǵanbiybi, Turǵanbiyke, Turǵanxan — aldınǵı ul-qızları shetney bergen, «usı qız tursın, jasasın» degen tilek penen qoyılǵan ismler.

Turǵangúl — aldınǵı perzentleri qaytıs bola bergen, «usı qızım tursın, kóp jasasın» degen tilek penen qoyılǵan ism.

Turdıbay, Turdıbek – 1) aldınǵı perzentleri kóp jasamaǵan, «usı bala jasasın, tursın, uzaq ómir súrsin» degen tilek penen qoyılǵan ismler; 2) shala tuwılǵan, «tursın, jasasın» dep qoyılǵan ismler; 3) shańaraqtaǵı e ń kishkene bala bolǵan, «usı úyde turaqlı jasasın» dep qoyılǵan ismler.

Turdıbiybi, Turdıbiyke – tursın, kóp jasasın dep qoyılǵan ismler.

Turdıgúl — aldınǵı perzentleri qaytıs bolıp qalǵan, «usı qızım aman bolsın, kóp jasasın» degen tilek penen qoyılǵan ism.

Turdıqul, Turdımámbet – tursın, jasasın, uzaq ómir kórsin dep qoyılǵan ismler.

Turdımurat — 1) aldınǵı perzentleri shetney bergen, «endi usı balam tursın, ólmesin, ómiri uzaq bolsın» degen tilek penen qoyılǵan ism;

2)turaqlı, bir sózli adam bolsın dep qoyılǵan ism.

Turdımuxammed – tursın, jasasın dep qoyılǵan ism.

Turdıniyaz — aldınǵı perzentleri qaytıs bola bergen, «usı balam tursın, kóp jasasın» degen tilek penen qoyılǵan ism.

Turdıxan – tursın, jasasın dep qoyılǵan ism.

Turjan, Turman, Turmámbet, Turmuxammed – mına balam tursın, uzaq jasasın dep qoyılǵan ismler.

Tursınay — 1) aldınǵı perzentleri kóp jasamaǵan, «mına qızım aman bolsın, tursın, kóp jasasın» degen tilek penen qoyılǵan ism;

94

2)ay sıyaqlı máńgi tursın, ómir jolı uzaq bolsın dep qoyılǵan ism;

3)qızı kóp bolǵan, «usı qızdan keyin toqtasın, tursın, endigisi ul bala bolsın» degen tilek penen qoyılǵan ism; 4) anası usı qızdı bosanıp atırǵanda aydı kórgeni ushın qoyılǵan ism; 5) saw-aman tursın, ayday sulıw, shıraylı qız bolsın dep qoyılǵan ism; 6) shala tuwılǵan, «tursın, jasasın» dep qoyılǵan ism.

Tursınbay – 1) kóp, uzaq jasasın dep qoyılǵan ism; 2) shala tuwılǵan,

«tursın, jasap ketsin» dep qoyılǵan ism; 3) ismi máńgi saqlanıp tursın dep qoyılǵan ism.

Tursınbaqıy – ómiri uzaq bolsın, máńgi tursın dep qoyılǵan ism.

Tursınbek, Tursınbet — aldınǵı ul-qızları shetney bergen, «mına balamız tursın, jasasın, aman júrsin» degen tilek penen qoyılǵan ismler.

Tursınbiybi, Tursınbiyke – tursın, kóp jasasın dep qoyılǵan ismler.

Tursıngúl – 1) aldınǵı perzentleri kóp turmay qaytıs bola bergen,

«usı qızım tursın, jasasın, saw bolsın» degen tilek penen qoyılǵan ism; 2) ázzi bolıp tuwılǵan, «tursın, jasap ketsin» dep qoyılǵan ism.

Tursınmámbet – tursın, jasasın dep qoyılǵan ism.

Tursınmurat — kóp jasasın, tursın, muratına jetisip júrsin degen tilek penen qoyılǵan ism.

Tursınxan – janı aman bolsın, kóp jasasın dep qoyılǵan ism.

Turxoja – jasasın, tursın dep qoyılǵan ism.

Turımbay, Turımbet – tursın, kóp jasasın dep qoyılǵan ismler. Tuyaqbay – ákesinen qalǵan urpaq, miyras bolsın dep qoyılǵan ism. Túbirbay – túbi bir bolsın dep qoyılǵan ism.

Túrkmenbay — 1) ata-anası túrkmenler menen qońsı otırǵanı ushın qoyılǵan ism; 2) Túrkmenstanda tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism.

Túwelbay, Túwelbek, Túwelbergen – 1) perzentlerimiz túwel bolsın degen tilek penen qoyılǵan ismler; 2) dáwleti, baxıtı túwel bolsın dep qoyılǵan ismler.

Tınıshlıq — e limiz tınısh bolsın, paraxat jasasın degen tilek penen qoyılǵan ism.

U

Uǵılay, Uǵılbiybi, Uǵılbiyke, Uǵıljan, Uǵılxan – usı qızdan keyin ul bala tuwılsın dep qoyılǵan ismler.

Uzaqbay — 1) ómir jası uzaq bolsın degen tilek penen qoyılǵan ism; 2) kóp jıldan soń balalı bolǵanı ushın qoyılǵan ism.

Uzaqbergen — 1) «usı balanıń ómir jasın uzaq e tip bersin» dep qoyılǵan ism; 2) kóp jıldan soń balalı bolǵanı ushın qoyılǵan ism.

Uzaqbiyke, Uzaqgúl – ómir jası uzaq bolsın dep qoyılǵan ismler. Ulbazar — bazar kúni tuwılǵanı ushın hám usı qızdan keyingisi ul

bala bolsın degen tilek penen qoyılǵan ism.

95

Ulbiybi – 1) bul qızdan keyingisi ul bala bolsın dep qoyılǵan ism; 2) ul balalardıń biykesi bolıp júrsin dep qoyılǵan ism; 3) ul baladay bolıp óssin dep qoyılǵan ism.

Ulbiyke – bul qızdan keyingisi ul bala bolsın dep qoyılǵan ism.

Ulbina, Ulbiyra – «usı qızdan keyin ul bala tuwılsın» degen tilekte qoyılǵan ismler.

Ulboǵan, Ulbolǵan — 1) usı qızdan keyin ul bala bolsın dep qoyılǵan ismler; 2) ul baladay márt, ǵayratlı bolsın dep qoyılǵan ismler.

Ulbosın, Ulbolsın — 1) bul qızdan keyingisi ul bala bolsın degen tilek penen qoyılǵan ismler; 2) ul baladay ǵayratlı, qarıwlı qız bolsın dep qoyılǵan ismler.

Ulday, Uldaygúl, Uldayxan – 1) endigisi ul bala bolsın dep qoyılǵan ismler; 2) ul balanıń ornın basatuǵınday qız bolsın dep qoyılǵan ismler.

Uldana, Uldanay — 1) endigisi ul bala bolsın dep qoyılǵan ismler;

2) ullı hám dana qız bolsın dep qoyılǵan ismler.

Uldáwlet — 1) bul qızdan keyin ul bala tuwılsın degen niyet penen qoyılǵan ism; 2) baxıtlı, dáwletli qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Uldiydar – bul qızdan keyin ul balanı kóriw nesip e tsin dep qoyılǵan ism.

Uljamal — 1) bul qızdan keyingi perzent ul bala bolsın degen úmitte qoyılǵan ism; 2) shıraylı qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Uljan, Uljanay — bul qızdan keyin ul bala tuwılsın dep qoyılǵan ismler.

Ulzada — 1) endigisi ul bala bolsın dep qoyılǵan ism; 2) mártebeli, ullı insan bolsın dep qoyılǵan ism; 3) úsh ul baladan keyin tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 4) uldan da ziyada qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Ulzar – usı qızdan keyingisi ul bala bolsın dep qoyılǵan ism. Ulzábiyra — bul qızdan keyin ul bala tuwılsın dep qoyılǵan ism.

Ulziyba, Ulziypa, Ulziyra — bul qızdan keyin ul bala tuwılsın dep qoyılǵan ismler.

Ulzıyat – uldan da zıyat bolsın dep qoyılǵan ism.

Ulqız – shańaraǵımızda ul hám qız kóp bolsın degen niyet penen qoyılǵan ism.

Ulman – endigisi ul bala bolsın dep qoyılǵan ism.

Ulmámbet – 1) «Alla bizge ul bala berdi, inam etti» dep qoyılǵan ism; 2) Ózbekstanǵa xızmet kórsetken mádeniyat xızmetkeri , Qaraqalpaqstan xalıq shayırı Ulmámbet Xojanazarovtay (1938 – 2021) abıraylı insan bolsın dep qoyılǵan ism.

Ulmeken — 1) anası «ul bolǵay» degen niyette júrgende tuwılǵan qızǵa qoyılǵan ism; 2) bul qızdan keyingisi ul bala bolsın dep qoyılǵan

ism.

Ulmiyra — endigisi ul bala bolǵay degen niyette qoyılǵan ism.

Ulperi – 1) «bul qızdan keyin ul perzentli bolayıq» degen tilek

96

penen qoyılǵan ism; 2) uldıń ornına periydey qız berdi dep qoyılǵan ism.

Ulsara — bul qızdan keyingisi ul bala bolsın dep qoyılǵan ism.

Ulsánem — bul qızdan keyin ul bala tuwılsın dep qoyılǵan ism.

Ulsulıw — endigisi ul bala bolsın dep qoyılǵan ism.

Ultay – bul qızdan keyingisi ul bala bolsın dep qoyılǵan ism.

Ultuwǵan — bul qızdan keyin ul bala tuwılsın dep qoyılǵan ism. Uluǵbek — 1) mámleketlik ǵayratker, alım, aǵartıwshı Uluǵbektey

(1394 — 1449) ataqlı insan bolsın dep qoyılǵan ism; 2) mártebeli, ullı, belgili insan bolsın dep qoyılǵan ism.

Ulxan – usı qızdan keyingisi ul bala bolsın dep qoyılǵan ism.

Ulsha, Ulshagúl, Ulshaxan — bul qızdan keyin ul bala tuwılsın degen tilek penen qoyılǵan ismler.

Ulshad – usı qızdan keyingisi ul bala bolsın dep qoyılǵan ism.

Umiyda — 1) endigisi ul bala bolsın dep úmit etip qoyılǵan ism; 2) «biz úmit etken qız tuwıldı» dep qoyılǵan ism.

Urxiya — súykimli, shıraylı qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Ushqınbay – keleshek ómiri nurlı, jarqın bolsın dep qoyılǵan ism. Ushıǵa – 1) qızlar jeterli boldı, qızlardan ushındıq dep qoyılǵan

ism; 2) sáwkeleniń ushındaǵı gáwhar tastay (ushıǵaday) qádirli qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Ú

Úderbay – ata-anası bir jerden e kinshi jerge kóship júrgende tuwılǵan balaǵa qoyılǵan ism.

Úziypa, Úziypaxan, Úziyra, Úziyraxan – «qızlardıń izi úzilsin, endigisi ul bala bolsın» dep qoyılǵan ismler.

Úzildik — 1) aldınǵı perzentleri qaytıs bola bergen, «arası úzilip qalsın» dep qoyılǵan ism; 2) «qızlardıń izi úzilsin, endigisi ul bala bolsın» dep qoyılǵan ism; 3) perzentleri kóp bolǵan, «endi úzilis etemiz, toqtadıq, úzildik» dep qoyılǵan ism.

Úzilxan – 1) qızlardıń keyini úzilsin, endi ul bala tuwılsın dep qoyılǵan ism; 2) «shańaraqtaǵı e ń sońǵı perzent, dawamı joq» degen mánide qoyılǵan ism.

Úlpetbay — 1) ata-anasına, ájaǵa hám ájapalarına dos bolıp, qosılıp, ulasıp, erip júrsin dep qoyılǵan ism; 2) hámmege dos bolıp júrsin dep qoyılǵan ism; 3) Nókis rayonındaǵı Úlpetshúńgil degen jerde tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism.

Úmitay – 1) e ndigisi ul bala bolsın dep úmit e tip qoyılǵan ism;

2) «biz úmit etken qız tuwıldı» dep qoyılǵan ism.

Úmitbiyke — 1) bul qızdan keyingisi ul bala bolsın degen úmitte qoyılǵan ism; 2) «úmitimiz ámelge astı, qızlı boldıq» dep qoyılǵan ism.

97

Úmitgúl — 1) bul qızdan keyin ul bala tuwılsın degen úmit penen qoyılǵan ism; 2) aldınǵı perzentleri qaytıs bola bergen, «usı qız tursın, jasasın» degen úmit penen qoyılǵan ism; 3) «úmitimiz ámelge astı, qızlı boldıq» dep qoyılǵan ism.

Úmitjan — kóp jıl úmit e tip júrip perzentli bolǵanı ushın qoyılǵan ism.

Úmitxan — 1) endigisi ul bala bolsın degen úmit penen qoyılǵan ism; 2) kóp jıldan keyin perzentli bolǵan, «ele Alladan úmitim kóp» dep qoyılǵan ism; 3) usı qızdan keyin jáne qız tuwılsın dep qoyılǵan

ism.

Úrgenishbay — 1) ákesi Úrgenish qalasında saparda júrgende tuwılǵan balaǵa qoyılǵan ism; 2) Úrgenish qalasında tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 3) úrgin bolıp, qar jawǵan kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism.

Úrginbay – dawıl, úrgin bolǵan kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism. Úrimgúl, Úrimxan — úrim-putaǵımızdıń, áwladlarımızdıń shırayı,

júzi bolǵay dep qoyılǵan ismler.

Úsen, Úsenbay – jaqsı, sulıw jigit bolsın dep qoyılǵan ismler.

W

Wáyisbay, Wáyisbek, Wáyisbergen, Wáyisxan – Sultan Wáyis baba yar bolsın, qollap júrsin dep qoyılǵan ismler.

Wáliy, Wáliybay, Wáliybek, Wáliybergen, Wáliyjan, Wáliyxan –

1) bilgir, aqıllı adam bolsın dep qoyılǵan ismler; 2) áwliyeler, payǵambarlar yar bolıp, qollap júrsin dep qoyılǵan ismler.

X

Xaliypa – abıraylı, mártebeli qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Xalila – opadar, sadıq dos, mehriyban bolsın dep qoyılǵan ism.

Xalıqbay – elimiz abat, xalqımız bay bolsın dep qoyılǵan ism. Xalıqnazar — el-xalıqtıń názerine túsip júrsin, alǵısın alsın,

xalıqqa belgili adam bolsın dep qoyılǵan ism.

Xanbiybi – qızlardıń sárdarı, sulıw hám mártebeli qız bolıp júrsin dep qoyılǵan ism.

Xanzada – xan qızlarınday sulıw, aqıllı, mártebeli bolsın dep qoyılǵan ism.

Xanziyba – qızlardıń sárdarı, sulıwı bolıp júrsin dep qoyılǵan

ism.

Xanziyra – xan qızlarınday mártebeli bolsın dep qoyılǵan ism.

Xaniypa – mehriyban, ǵamxor, húrmetke ılayıq insan bolsın dep qoyılǵan ism.

Xankeldi – e l-xalıqqa abıraylı, mártebeli insan bolsın, e l basqarsın dep qoyılǵan ism.

98

Xannazar – 1) Allanıń názeri túsip júrsin dep qoyılǵan ism;

2)Allanıń múriwbeti, názeri sebepli tuwılǵan bala dep qoyılǵan ism. Xanniyaz – mártebeli jigit bolsın dep qoyılǵan ism.

Xansulıw — qızlardıń sárdarı, gózzalı bolıp júrsin, mártebeli qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Xantemir – 1) jolbasshı, baslıq bolsın dep qoyılǵan ism;

2) mártebeli hám temirdey bekkem jigit bolsın dep qoyılǵan ism.

Xanshabiyke, Xanshagúl, Xanshayım – qızlardıń tóresi, xanı bolıp júrsin dep qoyılǵan ismler.

Xanımbiybi, Xanımbiyke, Xanımgúl, Xanımjan, Xanımzada, Xanımxan

– dáwletli, mártebeli, sulıw qız bolsın dep qoyılǵan ismler. Xaruna – bay hám dáwletli qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Xatıyra – 1) adamlardıń yadında qalatuǵın húrmetli, qádirli insan bolsın dep qoyılǵan ism; 2) 9 - May – Eslew hám qádirlew kúni tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 3) anasınan miyras, estelik bolıp qalǵan

qız dep qoyılǵan ism.

Xatıysha – Muxammed payǵambardıń hayalınday (Hadicha) mártebeli qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Xojaaxmed — Axmed Yassawiydey (1103 — 1166) mártebeli, ullı insan bolsın dep qoyılǵan ism.

Xojabay — 1) xojalarday mártebeli, ullı adam bolsın dep qoyılǵan ism; 2) xoja urıwınıń balası bolǵanı ushın qoyılǵan ism; 3) Xojelide tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism; 4) xojayın bolsın, bay bolsın dep qoyılǵan ism; 5) xojalıǵına baylıq alıp keletuǵın dáwletli jigit bolsın dep qoyılǵan ism.

Xojabek – xoja hám beklerdey húrmetke, itibarǵa iye mártebeli adam bolsın dep qoyılǵan ism.

Xojabergen, Xojaberdi, Xojambergen, Xojamberdi — «Alla bizge perzent berdi» dep qoyılǵan ismler.

Xojalepes — «Allanıń qúdireti, nápesi menen tuwılǵan bala» dep qoyılǵan ism.

Xojamjar – Alla jarılqap, bizge perzent berdi dep qoyılǵan ism.

Xojamurat — 1) «Allanıń ózi murat-maqsetimizge jetkerdi» dep qoyılǵan ism; 2) xojayın, baslıq bolsın dep qoyılǵan ism; 3) urıwı

xoja dayılarınıń qoyǵan ismi; 4) xoja jigit bolsın dep qoyılǵan ism.

Xojanazar — 1) «Allanıń názerinen payda bolǵan bala» dep qoyılǵan ism; 2) Allanıń názeri, mehiri túsip júrsin dep qoyılǵan ism.

Xojaniyaz — «Alla bizge perzent inam etti» dep qoyılǵan ism.

Xoshmurat – jaqsı, maqul bala bolsın dep qoyılǵan ism.

H

Hajıbay, Hajıbek, Hajıkeldi — atası Kaabanı zıyarat etip kelgen kúnleri tuwılǵan balaǵa qoyılǵan ismler.

99

Haqbergen, Haqberdi – Haq (Alla) bizge perzent berdi, inam etti dep qoyılǵan ismler.

Haqmurat – Haqtıń (Allanıń) ózi murat-maqsetimizge jetkerdi dep qoyılǵan ism.

Haqnazar – 1) Haqtıń (Allanıń) názeri, mehiri túsip, bizge perzent berdi dep qoyılǵan ism; 2) Haqtıń (Allanıń) názeri, mehiri túsip júrsin dep qoyılǵan ism.

Haqniyaz – Haq (Alla) bizge perzent inam etti dep qoyılǵan ism.

Hamdam – ákesine joldas, es bolıp júrsin dep qoyılǵan ism.

Hamza – shayır hám dramaturg Hamza Hakimzada Niyaziydiń (1889 – 1929) húrmetine qoyılǵan ism.

Hasılbay, Hasılbek — 1) hasıl, qádirli perzent bolsın dep qoyılǵan ismler; 2) jigitlerdiń hasılı, qádirli bolıp júrsin dep qoyılǵan ismler.

Hasılbergen, Hasılberdi – Allam bizge perzent berdi dep qoyılǵan ismler.

Hasılbiybi, Hasılbiyke, Hasılgúl, Hasıljan, Hasılzat, Hasılxan – hasıl, qádirli qız bolsın dep qoyılǵan ismler.

Hafiyza — oqımıslı, bilimli, aqıllı qız bolsın dep qoyılǵan

ism.

Hábipnazar — «Allanıń názeri, mehiri túsip, bizge perzent berdi» dep qoyılǵan ism; 2) Allanıń názeri, mehiri túsip júrsin dep qoyılǵan

ism.

Hábipulla — «Alla bizge perzent inam etti» dep qoyılǵan ism.

Hákimbay, Hákimbek, Hákimbergen, Hákimjan, Hákimqul, Hákimnazar,

Hákimniyaz – 1) baslıq, jolbasshı, hákim bolsın dep qoyılǵan ismler; 2) aqıllı, esli, dana adam bolsın dep qoyılǵan ism.

Hámdulla – ákesine kómekshi bolıp júrsin dep qoyılǵan ism. Hámiyda – maqtawǵa ılayıq, jaqsı qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Hámiydulla – Alla bizge perzent berdi, inam etti dep qoyılǵan ism.

Háwesbay, Háwesxan — kóp jıl ul balaǵa háwes bolıp júrgende tuwılǵan balaǵa qoyılǵan ismler.

Háwesbiybi, Háwesbiyke, Háwesgúl – kóp jıl qızǵa háwes bolıp júrgende tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler.

Hinjibiybi, Injibiybi, Hinjibiyke, Injibiyke — hinjimarjanday qádirli, áziyz, shıraylı qız bolsın dep qoyılǵan ismler.

Hinjigúl, Injigúl — 1) hinji-marjanday qádirli, áziyz, gúldey shıraylı qız bolsın dep qoyılǵan ismler; 2) qolında úlken qızıl qal menen tuwılǵanı ushın qoyılǵan ismler.

Hinjixan, Injixan — hinji-marjanday qádirli, hasıl, áziyz, shıraylı qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Husnatdin, Usnatdin – sulıw, shıraylı jigit bolsın dep qoyılǵan ismler.

Húrayraxan – húrlerdey shıraylı qız bolsın dep qoyılǵan ism.

100

Húrbiybi, Húrbiyke, Húrbiyxan — shıraylı, jaqsı qız bolsın dep qoyılǵan ismler.

Húrjamal — shıraylı, sımbatlı qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Húrzada — 1) perilerdey (húrlerdey) sulıw qız bolsın dep qoyılǵan ism; 2) qaraqalpaq ádebiyatınıń klassigi Ájiniyazdıń (1824 — 1878) qızı Húrzadanıń ismine baylanıslı qoyılǵan ism.

Húrziya — 1) húr, perishtelerdey gózzal qız bolsın dep qoyılǵan ism; 2) shayır, jazıwshı hám dramaturg Mırzaǵáliy Dáribaevtıń (1909 — 1942) «Mıńlardıń biri» povestindegi Húrziya kempirge uqsaǵan aqıllı, parasatlı qız bolsın dep qoyılǵan ism; 3) aqıllı, zıyalı qız bolsın

dep qoyılǵan ism.

Húrziyaxan – qızlardıń húri, gózzalı, periyzat qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Húriya – sáhibjamal, shıraylı qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Húrliyxa — sulıw júzli, sáhibjamal qız bolsın dep qoyılǵan ism. Húrliman — 1) sulıw, gózzal qız bolsın dep qoyılǵan ism;

2)qaraqalpaq ádebiyatınıń klassigi Berdaqtıń (1827 — 1900) qızı Húrlimanday (1861 — 1906) ataqlı baqsı bolsın dep qoyılǵan ism;

3)perishteli qız bolsın dep qoyılǵan ism.

Húrmet, Húrmetbay, Húrmetbek, Húrmetulla — húrmet-izzetke e risip júrsin, abıraylı, qádirli insan bolsın dep qoyılǵan ismler.

Húrpatsha, Húrpashsha – húrlerdey shıraylı hám mártebeli qız bolsın dep qoyılǵan ismler.

Húrshiyda – húrlerdey, perilerdey gózzal qız bolsın dep qoyılǵan

ism.

Sh

Shadlıqbay – 1) úyimizge shadlıq alıp keldi dep qoyılǵan ism;

2) ómiri shadlıqqa tolı bolsın dep qoyılǵan ism.

Shadlımurat, Shadımurat – 1) «shadlıǵımız, ármanımız bolǵan bala» degen mánide qoyılǵan ismler; 2) quwanıshlı, shadlı, baxıtlı ómir keshirsin dep qoyılǵan ismler.

Shadlıgúl, Shadlıxan – ómirinde bárqulla shadlanıp, quwanıp júrsin dep qoyılǵan ismler.

Shadlıbay, Shadlıbek, Shadıbay, Shadıbek – shadlanıp, quwanıp júrsin dep qoyılǵan ismler.

Shadıgúl — ómiri quwanıshqa, shadlıqqa tolı bolıp júrsin dep qoyılǵan ism.

Shadıyar – 1) úyimizge shadlıq alıp keldi dep qoyılǵan ism;

2) shadlıq yar bolsın dep qoyılǵan ism.

Shaydagúl – 1) hámmeniń háwesi kelip, usı qızdıń shırayına, iybe hám nazına shayda bolıp júrsin dep qoyılǵan ism; 2) gúller shaydası bolsın dep qoyılǵan ism; 3) 8-martta tuwılǵanı ushın qoyılǵan ism.

101