Qaraqalpaq ádebiyatı milliy oyanıw dáwiri

Munsha sózdi bayaz etip pitkerip,

Munı yazǵan mollasına ne sózdur.

Demek, milliy oyanıw dáwiri qaraqalpaq ádebiyatında táriyip janrı Qazı Máwlik dóretiwshiligi arqalı jáne de bayıdı. Onda tuwılǵan el, tulpar atlar, ǵoshshaq jigitler, sulıw, iybeli qızlar joqarı estetikalıq talǵam menen maqtaladı.

Qazı Máwlik jetik sawatlı, zıyalı shayır sıpatında onıń shıǵarmalarında didaktika baslı orındı iyeleydi.

Didaktikalıq ádebiyat-(grekshe d8dak58k9s-úlgili, sabaq alarlıq degen mánige keledi). Didaktikalıq ádebiyattıń shıǵarmaları úgit-násiyat, aqılkeńes mazmunına iye, olar miynet etiwge, adamgershilikke, insaplı bolıwǵa, nadanlıqtan qutılıp bilim alıwǵa, jaqsıǵa joldas bolıwǵa, hadal-haramdı ayırıwǵa shaqıradı»ó

Shıǵıs ádebiyatında didaktikalıq janrdıń ájayıp úlgileri payda boldı. «Qalila hám Dimna», «Qabusnama», túrkiy xalıqlar ádebiyatında Yusup Has Hajiptiń «Baxıtqa baslawshı bilim», A.Yugnakiydiń

«Haqıyqatlar sıylıǵı», Yassawiydiń, Maqtumqulınıń aqıl-násiyat mazmunınıdaǵı shıǵarmaları didaktikalıq janrdıń jaqsı úlgilerinen esaplanadı.

XIX ásir karaqalpaq lirikasında Berdaqtıń, Ájiniyazdıń, Óteshtiń didaktikalıq shıǵarmaları mazmunı jaǵınan jáne de bayıdı. Ilimpaz Q.Járimbetov didaktikanıń súyenetuǵın negizleri, yaǵnıy sháriyat qaǵıydaları, neke, shańaraq birligi, Naqshbandiy táliymatı tiykarları, adamgershilik, jaqsı, jaman túsiniklerin keń túrde talqılap ótedi.ú

Milliy oyanıw dáwiri qaraqalpaq ádebiyatında didaktikalıq janr soсiallıq turmıstı, jámiyetlik qatlamlardıń jaǵdayları hám olardıń ara qatnasların sáwlelendiredi. Shayırlar kóbirek demokratiyalıq kózqarstan el basshıların, olardıń xalıq aldındaǵı minnetleri, jámiyettegi soсiallıq ádalatsızlıqlar tuwralı ózleriniń shıǵarmalarında anıq kórstip beredi. Bunday qosıqlarǵa Ábdiqádirdiń

«Ol nege dárkar», «Kerek», Omar shayırdıń, Sapiwranıń bir qansha qosıqları mısal bola aladı. Qazı Máwliktiń «Ol nege dárkar» qosıǵı tereń filosofiyalıq, soсiallıq mazmunǵa iye, kólemi jaǵınan úlken shıǵarma. Hayal-qızlar jámiyette, shańaraqta óz ornına iye insanlar.Qazı Máwlik basqa shıǵarmalarında da hayal-qızlardı ayrıqsha bahalaydı.

Sebebi, shayır jasaǵan jámiyetlik dúzimde hayal-qızlardıń huqıqları sheklengen, qádir-qımbatı bir qansha bolsa da tómenletilgen edi.

Qazı Máwlik óz qosıǵında usınday pikirlerge qarsı turıp, hayalqızlardıń jámiyettegi, shańaraqtaǵı ornın ashıp beredi. Shańaraq qurıw,

ó Axmetov S. Esenov, Járimbetov Q.Ádebiyattanıw atamalarınıń orıssha-qaraqalpaqsha túsindirme sózligi., N. á99ń. úó-bet

ú Járimbetov.Q. XIX ásir karaqalpaq lirikasınıń janrlıq qásiyetleri hám rawajlanıw tariyxı. N., ǵ00ń úó-bet

úyli-jaylı bolıw insannıń ómirdegi eń jetiskenligi dep túsinedi. Shańaraqtıń uyıtqısı - bul hayal degen ideyalardı alǵa súredi.

Kise-qoynıń qaǵaz aqshaǵa tolsa, Bálki, sıymay tolıp-tashıp tókilse, Ishkeniń hámiyshe qant-nabat bolsa, Bir sáwgili yarsız ol dege dárkar.

Ómirdegi insannıń ornı mal-dúnya menen ólshenbeydi. Dógeregiń hasıl zatlarǵa, kóshkidey sarayıń bolıp, ishi baylıqlarǵa tolsa da, bir sáwer yarsız olardıń sáni bolmaydı.

Shaqsıpa haywana oydırsań naqshı, Jipek ǵalı-gilem tósetseń yaqshı, Sazende-góyendege ayttırsań baqshı, Bir sáwgili yarsız ol nege dárkar.

Dúnyanı ǵaz-ǵaz basıp birde minsiz bolıp, barlıq árman etken nárselerge jetisken adamnıń da qasında yarı bolmasa, barlıq materiallıq baylıǵı biypayda. Hátteki, dúnya júzin soraǵan patsha bola ber, yarsız olar nege dárkar, dep násiyatlaydı.

Iskenderdey jerdiń júzin alsań hám, Hár kúni jetpis eki nama shalsań hám, Neshe dáryalarǵa kópir salsań hám, Bir sáwgili yarsız ol nege dárkar.

Álbette, shayır sáwgili yar degende tek gózzal yardı ǵana emes, al adamnıń ruwxıy baylıǵınıń gózzallıǵın názerde tutqan. Shınında da, bilimi, ishki dúnyası, ruwxıy sana-sezimi tómen bolsa, baylıq toplap abıroy arttırǵannıń keregi joq. Shayır usınday qosıqları arqalı xalqınıń júregine jol tawıp, olarǵa ruwxıy azıq baǵıshlap kelgen.

Shayırdıń táriyip qosıqlarında da qızlardıń ádep-ikramlılıǵın joqarı bahalaydı Xosh múlayım hesh bir kóńil qaldırmas,

Aqıl bilán danasına ne sózdur.

(«Ne sózdur»). Bir kórgende bilur yaqshı-yamannı, Ádep-ikramına aqılım hayrandur

(«Aqılım hayrandur») Ádep-ikramıńa hayran qalıppan.

(«Periyzat»).

Sonday-aq, Qazı Máwliktiń lirikalarında báyit mazmunındaǵı qosıqlar kóp ushırasadı. «Báyitler ıshqı-muhabbat, waqtı-xoshlıq, otırıspa,

bántlerden turatuǵın qosıqtı ańlatadı. Murabbanıń klassikalıq úlgileri a-a-a-a, b-b- b-a, v-v-v-a túrinde uyqasadı. XIX ásirdegi qaraqalpaq shayırları Shıǵıs ádebiyatına eliklep murabbalar jazǵan, biraq olar xalıq poeziyasına jaqınlastırǵan, sonlıqtan onday qosıqlar aruz ólshemine iye emes. Qazı Máwlikte de usınday formada qosıqlar gezlesedi. Kóbinese a-a-a-v úlgisinde uyqasatuǵın túrleri bar. Bunday qosıqlarına shayırdıń «Ol nege dárkar», «Bendemen», «Giripdar emdi» «Yadıma túshti» sıyaqlı qosıqları kiredi.

Baǵdan shıqqan alma yańlı yuzleriń, Aylanarman qara nárkes kózleriń, Sadaǵań bolayın aytqan sózleriń, Áwelden sózleriń yadıma túshti.

Sonday-aq, Qazı Máwlik óziniń dóretiwshiliginde Shıǵıs ádebiyatınıń úlgilerin de sheberlik penen paydalanadı. Máselen, ǵázzel janrında shayırdıń «Qurban hayt» qosıǵı dóretilgen.

Ǵázzel-arabsha sóz bolıp hayallarǵa muhabbat, hayallar menen oynap kúliw, ıshqı muhabbat haqqında sóz júritiwshi shıǵarma. Ǵázzeldiń baslanıwı jup uyqaslı bolıp (a,a), ekinshi báyit b,a, soń v,a, g,a formasında uyqasıp keledi. Ǵázzel Shıǵıs ádebiyatında keń tarqalǵan janr. Rudakiy, Saadiy, Nawayı, Fizuliy ǵázzel janrınıń ustalarınan esaplanadı. Qazı Máwlik boyınsha arnawlı izertlew júrgizgen ilimpaz B.Dáwletov, ilimpaz Á.Paxratdinov shayırdıń «Qurban hayt» shıǵarması ǵázzel úlgisinde jazılǵanı haqqında pikir bildiredi. Qazı Máwliktiń «Qurban hayt» ǵázzeli yumor-satiralıq formada bolıp, onda úlken soсiallıq máseleler kóterilgen. Yumorsatiralıq mazmunda ǵázzel jazıp shayır qaraqalpaq ádebiyatında ǵázzeldiń jańa formasın kirgizgen. Diniy bayramlarda xalıq ǵázzeller tıńlaǵan. Nawayınıń, Bedildiń, Molla Máshreptiń ǵázzelleri aytılǵan.

Haytı qurban keldi dep, bar adamlar qurban eter, Tapmaǵan biysharalar lobıya salıp sıǵman eter, Basqa ilajı bolmaǵan soń, xosh waq bolıp kewil eter,

Basqa jaqtan miyman kelse, kel qonaǵım iship je der,v Bar kisi jánnet diyip qurbanlıqqa sıyır jeter, Quyrıǵına asılıp, etti kishi gúna kesher,

Biyshara bolsa, sıqpan iship shıp-shıp bolıp terge túsher, Ilajın tapıb ol ǵárip dozaqtan hám eplep óter,

Bolmasa ol biyshara qurbanlıqqa nesin soysın,

Axun menen mollanıń aldına al dep, ol nesin qoysın, Áy qudaya, men de seniń bendeńmen dep, zar yıǵlar, Aytadı ol

ǵárip: «Sıqmanǵa bala-shaǵa toysın»

Bul qosıq arqalı turmıstıń ashshı haqıyqatlıǵı ashıladı. Barlar qurbanlıqqa mal soyıp gúnasın keshiriwdi tilese, al joqlar jarmasın iship-aq qurbanlıqtı ótkeredi.

Álbette, burın lirikalıq shıǵarmalardı ǵázzel dep ataw dástúr bolǵan. Sonlıqtan, Qazı Máwliktiń ayırım qosıqları xalıq arasında Qazı Máwliktiń ǵázzelleri dep atalıp ketken.

Qazı Máwlik Bekmuxammed ulı qaraqalpaq ádebiyatında muashshaq janrın rawajlandırǵan shayır. «Muashshaq»-arabsha sóz bolıp «bezelgen» «pardozlanǵan» degen mánisti bildiredi. Muashshaqta qosıq qatarlarınıń basındaǵı háriplerdi qosıp oqıǵanda adam yamasa zattıń atları kelip shıǵadı. Qaraqalpaq ádebiyatında Ájiniyaz shayır, Sápiwra shayır álipbe qosıqların dóretken. Álipbe qosıqları menen muashshaq bir-birinen parq qıladı. Bul haqqında ilimpazlar Q.Járimbetov, Q.Orazımbetovlar pikir bildirgen.

Muashshaq janrı ózbek ádebiyatında XIX ásirdiń ǵ-yarımında keń rawajlanǵan. Ásirese, Munis, Uvaysi, Shavqiy, Muqimiy, Furqatmuashshaq janrı menen atı shıqqan. Ájiniyazdıń álipbe qosıqlarında arab álipbesindegi háripler qosıqtıń hár bir qatarınıń basında keltirilip jazılǵan. («Ay álip», «Beri kel» qosıqları). Al muashshaqlarda qosık qatarlarınıń basındaǵı dáslepki háriplerin tómen qarap oqılsa adamnıń yaki belgili bir adamnın atları kelip shıgadı. Qazı Máwliktiń «Aqlım hayrandur», «Sápiwra menen aytısı», qosıqları muashshaq usılında jazılǵan. Muashshaq hár qıylı usıllar arqalı jasala beredi.

Máselen, «Sapiwra menen aytısı»nda arab álipbesiniń qosındısınan «Safura» ismi okıladı.

Sabırdan «sat» alıp sapaǵa yetir,

Fıraqtıń «fe» alıp panaǵa yetir,

Wásmiydin «waw» alıp opaǵa yetir,

Yáki bizni hijranıńda zar áyle.

Ramazandin «re» alsań rawa bolurma,

Háwestiń «he» alsań hawa qalurma,

Shul bir dártińe dawa bolurma,

Nadanlardıń sózlemektin ar áyle.

«Aqlım hayrandur» qosıǵında arab álipbesindegi háripler arqalı

«Yaqıtdjan» atlı qızdıń ismi oqıladı. Bunda shayır muashshaqtıń dásúriy emes formasınan paydalanadı. Shayır háripti qosıqtıń basında emes, al hár bir bántinde jasırǵan. Qosıqtıń h-bántinde «Yaqıtjan» degen qızdıń ismi oqıladı. Qosıq mazmunı boyınsha táriyip janrında jazılǵan. Qosıqtıń dáslepki ú bántinde muashshaq jasırılmaǵan. Kirispeden baslap qızdıń táriyipi bayan etiledi. w-bántten baslap muashshaq baslanadı.

Bir háribi ya (Ya) erur yandırdı bizni, Hár kim ıqlas eter kórmege sizni,

Yash ana tuǵmadı shul yańlı qıznı, Kóńlim sawdasına aqlım hayrandur.

Solay etip, Qazı Máwlik muashshaqtıń dástúriy emes formaların qaraqalpaq ádebiyatına engizgen shayır.

Qazı Máwlik penen Sápiwranıń aytısı qaraqalpaq ádebiyatında belgili orın tutadı. Bul aytıs haqqında ilimde hárqıylı pikirler bar. Q.Ayımbetovtıń «Xalıq danalıǵı» kitabında, K.Allambergenovtıń

«Qaraqalpaq ádebiyatında aytıs» miynetinde «Seyfulǵábit penen Qazı Máwliktiń aytısı» dep kórsetedi. Á.Paxratdinov penen H.Ótemuratovanıń

«XIX ásirdiń aqırı XX ásirdiń basındaǵı qaraqalpaq ádebiyatı tariyxı» xrestomatiyasında, B. Dáwletovtıń «Qazı Máwliktiń dóretiwshilik jolı» miynetlerinde «Qazı Máwlik penen Sápiwra qızdıń aytısı» dep kórsetilgen.

Qazı Máwlik Seyfulǵábit penen de Sápiwra qız benen de aytısqan. Qazı Máwlik Sápiwra menen jazba túrde soraw-juwap túrinde aytısqan. Al Qazı Máwlik penen Seyfulǵábittiń aytısı jámiyetlik mashqalalardı, yaǵnıy aǵartıwshılıq máseleler boyınsha pikir alısadı.

Sápiwra Qazı Máwlikke doslıq, tanısıw xatın jollap, onda jumbaqlı sorawlar beriledi. Óziniń áh jasqa tolǵanın, áh jılda neshe saat, neshe minut bolatuǵının, áǵ jastan oraza tutıp, namaz oqıǵanlıǵın, altı jıldan berli namazınıń sanı, adam kúnige neshe ret dem aladı, áh jılda qansha balatuǵınlıǵın, sorap xat jollaydı.

Sápiwranıń á- xatına Qazı Máwlik juwap jazbaydı. Aylap juwabın kútip jáne ǵ - ret xat jollaydı. Bul xattı muashshaq usılında Qazı Máwliktiń ismin qosıq qatarlarında keltiredi hám á-xatınıń juwabın soraydı.

Qazı Máwlik qızdıń ǵ-xatın alǵannan soń, ol haqqında qızıqsına baslaydı hám S. Májitovtan sorap oǵan xat jollaydı. Qazı Máwlik Sápiwraǵa qaytarǵan juwabın muashshaq túrinde jazadı hám Sápiwranıń sorawlarına juwap qaytaradı. Xatınıń sońında Sápiwranıń kelip ketiwin ótinish etedi. Sápiwra Qazı Máwlikke jazǵan q- xatında ókpeli pikirin bildiredi.

Páhim etken qızlardıń bararı barmu, El gezgen biyhaya sayıp tóremu,

Bazar barmaq bizge rawa bolarmu, Qálegen miywańdı tere ber endi.

Jazǵan xatlarımnıń bárin qaytar deydi. Qazı Máwlik Sápiwranıń talantına, bilimine úlken baha beredi.

Solay etip, Qazı Máwlik Bekmuxammed ulı Milliy oyanıw dáwiri ádebiyatı tariyxında aǵartıwshı, awdarmashı, qıssaxan, lirik shayır sıpatında úlken ornı bar. Shayır qaraqalpaq poeziyasın janrlıq jaqtan rawajlandırǵan, hayal-qızlar tematikasın bayıtqan, xalıqqa ruwxıy azıq baǵıshlaǵan zıyalı insanlar qatarınan orın aldı hám onıń dóretpeleri áwladlar ushın bay miyras bolıp tabıladı.

Paydalanılǵan ádebiyatlar.

1. Ayımbetov Q. «Xalıq danalıǵı». N.á9hh.

2. Bayniyazov Q. «Qazı Máwlik shayırdıń táriyp hám muxabbat qosıqları». Ámiwdárya jurnalı. á9hw.

3.Paxratdinov Á. «XIX ásirdiń aqırı XX ásirdiń basındaǵı qaraqalpaq ádebiyatı tariyxı». N. á99ú. áóń-áwh-betler.

4.Dáwletov B. «Qazı Máwliktiń dóretiwshilik jolı». Avtoreferat.

1.Qazı Máwlik shıǵarmalarınıń jıynalıwı hám izertleniwi.

2.Qazı Máwliktiń qıssaxanlıq hám aǵartıwshılıq xızmetleri.

3.Shayırdıń lirikalarınıń janrlıq ózgesheligi.

Tapsırmalar:

1.Ilimiy ádebiyatlardan konspekti jazıw.

2.«Shımbay bayazı» qosıǵına kórkem talqı hám qosıqtı yadlaw.

S. MÁJITOVTÍŃ DÓRETIWShILIK JOLÍ

JOBASÍ:

1.S. Májitovtıń ómiri, ádebiy aǵartıwshılıq xızmeti.

2.Shayır poeziyasınıń tematikalıq, janrlıq ózgesheligi.

3.S. Májitovtıń dramaturgiyası.

4. S. Májitov qaraqalpaq prozasınıń tiykarın salıwshı.

5. Juwmaq.

Tayanısh sózler. S.Májitov lirikasında milliy-aǵartıwshılıq ideyalar, didaktikalıq pikirler, qosıq qurılısı, forması, shayır

shıǵarmalarınıń janrlıq ózgesheligi, tımsal, dramalıq shıǵarmaları haqqında túsinik.

C. Májitov qaraqalpaq ádebiyatında proza hám dramaturgiyanıń baslawshılarınan boldı, poeziyanı hár tárepleme rawajlandırǵan shayır, sonıń menen ustaz jurnalist, pedagog,

áhh9-jılı Kulenniń ornına bolıs bolǵan Qorazbektiń qolında xatker

bolıp isleydi. Mine, usı jılları ol qaraqalpaq klassik shayırı Berdaq penen tanısadı hám qaraqalpaq ádebiyatına degen qızıǵıwshılıǵı artadı. 1912-jılı Qońırat qalasına kóship keledi. S. Májitov Rossiyadaǵı tatar

tilinde shıǵatuǵın {Waqıt quyashı} gazetasın h.t.b jurnallardı alıp oqıp

turǵan. Rus tilin jaqsı bilgenlikten, Rossiyadaǵı hárqıylı jańalıqlardan xabardar boladı, qaraqalpaq xalqın sawatlandırıwǵa, aǵartıwshılıq jumıslarına qatnasqan. Sonlıqtan, ol 1907-jılı Iniyat bolısqa qosıq

formasında xat jazıp jiberedi. Onda Shımbaydan mektep ashıw kerekligin talap etedi.

Shımbaydıń jeri keń, suwı párawan. Lekin bilimnen joq hesh namıw-nıshan, Jigirma mıń úy, júz jigirma mıń jan,

Bir mektep joq oqıp sawat almaǵa.

Ózbek ádebiyatınıń kórnekli wákili Sufizadanıń 1910-1913-jıllar aralıǵında Xojeli hám Qońırat qalasında Jádid mektebin ashıwı, muǵallimshilik etiwi, Seyfulǵábittiń aǵartıwshılıq pikirlerine úlken

tásir etti. Úlken balası Raximdi Sufizada mektebine beredi.

S. Májitov jańa dúzimdi úlken úmitler menen kútip aldı hám oǵan xızmet etti. Usı dáwirlerde shayırdıń bir qansha dóretpeleri payda boldı.

Mısalı: {Erkinlikti kúsew}, {Shıraylı zaman} h.t.b. 1920-jıl

bolshevikler partiyasına aǵza boldı. 1921-jıldan Qońırat okruglik bilimlendiriw bóliminiń baslıǵı xızmetinde 1924 -jılǵa shekem isledi. Mektepler ashıw, jaslardı oqıwǵa jiberiw, muǵallim kadrlardı tayarlaw

islerine basshılıq etti. Qaraqalpaqstanda bilimlendiriw islerine belsene qatnasqanı ushın ol Xorezm xalıq respublikasınıń Miynet qızıl bayraq ordeni menen sıylıqlandı.

Tazadan ashılǵan mektepler ushın ana tilinde sabaqlıq dúziw ushın shayırdı 1925 -jılı Tashkentke mámleketlik baspaǵa jiberedi. Ol jerde A. Divaev, M. Áwezov h.t.b menen birge isleydi.

Q.Awezovtıń basshılıǵında arab alfabitinde qaraqalpaq

{Álipbesin}, {Oqıw kitabı} hám {Egedeler sawatı} sıyaqlı sabaqlıqlardı dúzdi hám baspadan shıǵardı. Sabaqlıqta Tolstoydıń gúrrińlerin qaraqalpaqshaǵa awdarıp bergen hám Orta Aziyadaǵı sabaqlıqlardı dúziw usılına hám qaraqalpaq xalqınıń turmıs tájiriybesine, xalıq pedagogikasına súyengen.

1925 -1929 jıllarda {Erkin Qaraqalpaqstan} gazetasınıń juwaplı xatkeri bolıp islegen. {Sol {Erkin Qaraqalpaqstan} gazetasında {Qopalı}

degen at penen S. Májitovtıń hártúrli mapazǵa arnalǵan qosıqların oqıp turdıq. S. Májitov Tórtkulde sol {Soyuz qosshılar úyi} dep atalǵan jaydıń bir kishkene bóliminde bir ózi turdı} dep jazadı Q.Ayımbetov (Xalıq danalıǵı )

S. Májitov jaslar menen kóp islesken. Q. Ayımbetov sol dáwirde texnikumnıń studenti, háweskerler dógereginiń basshısı bolıp, ol S. Májitovtan bárha keńes alıp turǵan.

S. Májitov qaraqalpaq klassik ádebiyatı nusqaların, folklordı jıynaw isinde kóp jumıslar alıp bardı. 1928 -jıl {Qaraqalpaq ádebiyatı jıyıntıǵı} kitabın baspadan shıǵardı. S. Májitov Oblastlıq X.B.B de

ilimiy xızmetker bolıp islegen dáwirinde muǵallimlerdi qayta tayarlaw kursında ana tili hám ádebiyatınan sabaq bargen.

Qaraqalpaqstanda latınlasıw dáwirinde latın grafikasında sabaqlıqlar dúziwde belsene qatnasqan. {Qaraqalpaq álipbesi}, (1929)

{Qaraqalpaqsha til sabaǵı} (1930), {Qaraqalpaq tiliniń áddudi} (gramatikası 1932) hám t.b. sabaqlıqlar mısal boladı.

S. Májitov aǵartıwshılıq jumısları menen bir qatarda shayırlıq ónerdi birge alıp bardı. 1929-jılǵı jazılǵan bibliografiyalıq hújjetlerde {Milletim tatar, ana tilim qaraqalpaq} degen maǵlıwmatlar

ushırasadı.

(Q.Bayniyazov {Tań juldızı} 198 9 jıl).

{Oyan qarındaslar}, {Qızlarǵa}, {Ilyanıń ulı}, {Jaslarǵa}, {Oqıwǵa kel} degen qosıqları jaslardıń eń súyip yadtan aytatuǵın qosıqlarınan bolǵan.

romanların jazdı.

{ 1929-jılı jazda S. Májitov {Qulmurat} romanın texnikumnıń

baǵınıń ishinde bir hápte dawamında oqıp berdi. Roman oqılıp bolǵannan keyin dodalaw isi baslandı. {Erkin Qaraqalpaqstan} gazetasınıń redaktorı Uraldan kelgen Tamendar Safiev romannıń aldına talaplar qoyıp, romandı kritikalap uzaq sóz sóyledi. Bul jıynaqqa qatnasıwshılardıń barlıǵı da ádebiy shıǵarma dodalaw isine qosılmaǵan jaslar edi. T.Safievtiń kritikasına S.Majitov qarsı sóylewden bas tarttı. Ol qapa bolıp úyine qayttı}. (Q.Ayımbetov {Xalıq danalıǵı}).