Abulqasim Otepbergenov - Tanlamali shigarmalar 2

Mıńda bir marjanǵa megzer. Jumbaq, jarqabaq ishinde, Ashılmay qalǵanǵa megzer.

Qay waq binyat bolǵan ózi? Bar ma eken bası, izi? Qulaq gereń, láhet kózi, Ilajsız turǵanga megzer.

Bas – ayaǵı joq kelebe, Dolı qatın yańlı delbe, Ózgerer háp zamat demde,

Qaranǵı zindanǵa megzer.

Oqpanday harlap tartadı, Ústine qosıp artadı, Bárqulla jetpes, ortadı, Entigip, talǵanǵa megzer.

Qalay-qalay turq, álpeti, Bıdım-bıdım kórksiz beti, Emi joq jaradur beti, Paymana tolǵanǵa megzer.

Bir tutas, pútin jeri joq, Lawlap janıp turǵan bir shoq, Barqulla ash, bolmas bir toq,

Tuńǵuyıq ummanǵa megzer.

Geyde ashılıp laladay, Qulpurıp, law-lap janaday, Jańa tuwılǵan baladay,

Páp-pákize janǵa megzer.

Jandı jaǵar jilwasına,

Hesh bir gáp joq qılwasına, Záhár qatar jer asına, Opasız, yalǵanǵa megzer.

Geyde seksen jasar shalday, Hár bir sózi sheker, palday, Saltanat, sawlatı qanday, Bir bina salǵanǵa megzer.

Yarım jolda kólik ólip, Kewil qayǵı-ǵamǵa tolıp, Qazan urǵan gúldey solıp, Qawjırap qalǵanǵa megzer.

Aytasań ada bolmas dástan, Táǵdiriń jazılǵan qashshan, Sır-sınaǵın bilmes hesh jan, Sheshilmey qalǵanǵa megzer.

Biziń galaktika degen, Álem mıńnan biri eken,

Sondadaǵı emes dur keń, Aya, alaqanǵa megzer.

Bes milliard jıldan berli, Alǵa barar ketpey keri, Báyginiń bir jaqsı jeri, Bayraqsız alǵanǵa megzer.

Bizden bótken planetada, Aqıl uǵras kelmes yadqa, Jetpes táriyp, sımas xatqa,

Jáne jánzat barǵa megzer.

Ele adam degen bul zat, Solar menen alısıp xat, Bolıp iláhiyda zúryat, Máńgige qalǵanǵa megzer.

Ele aqıl-esin jıyıp, Urıs-jánjel, dawdı tıyıp, Bir-biriniń janın qıyıp,

Júriwdi qoyǵanǵa megzer.

Endi gápti qısqartayıq, Sap deneli, bolıp ayıq, Insan degen atqa layıq, Jábir jetpes janǵa megzer.

10.02.2007-jıl.

Mártlerdiń márdana ótiwin kóriń

Allaniyaz Óteniyazovtıń Ózbekstan Qaharmanı ataǵın alǵanı húrmetine

Kókten tilegendi búgin jerlerden,

Allanıń inamın, beriwin kóriń.

Júyrikten júyriktiń mıń san erlerden,

Ol márttiń márdana ótiwin kóriń.

Haqıyqattı kórmegenler kórsin dep,

Qúdiret kúshin bilmegenler bilsin dep,

Oǵan bárhá tájim etip júrsin dep,

Búgin kókte juldız kúliwin kóriń.

Kókten ushqan úyrek qanday, quw qanday,

Jeńislerde jelbiregen tuw qanday,

Anań seni miynet ushın tuwǵanday,

Búgin xalqı ulın súyiwin kóriń.

Tawsılmas kúsh berdi Alla ózińe,

Elden basqa kórinbedi kózińe,

Yalǵan-ósek qospay hárgiz sózińe,

Erdiń el ıshqında kúyiwin kóriń.

Kelte jip gúrmewge kelmey atqanda,

Kópler salqın – saya jayda jatqanda,

Nasaq aytıp, gúnalarǵa batqanda,

Haqtıń kózge búgin túsiwin kóriń.

Dım esapsız, gires, gires pulı bar,

Qabat, qabat jaylar, úyde qulı bar,

Qol ushın beralmas, joqdur namısar, Jarlınıń bárinen ótkenin kóriń.

Sen júrgende ılay keship, suw keship, Birewler: «Awma!» dep, mazaqlar etip, Kemsitiw degenler janıńnan ótip,

Kemliktiń kamalǵa jetiwin kóriń.

Qaraqalpaq ullı bolıp atqanday, Qız shıǵarıp, kelin alıp atqanday, Qulan iyek, tań sarǵayıp atqanday, Aspannıń girbińsiz túnligin kóriń.

Student waǵıńda: «Kombayın» degen, Paxta, góreklerdi tonnalap tergen,

Jan pida joq sendey el ǵamın jegen, Mıńnan tulpar, júzden júyrigin kóriń.

Ákeń túslerińde: «Jaqsılıq et!» dep,

«Maxsetke, muratqa miynette jet!» dep,

«Álhappız, nákastan alıslaw ket!» dep, Niyettiń, maqsettiń birligin kóriń.

Bir ózińe qırıqtan aslam jay salıw,

Ǵáriptiń-qáserdiń kewilin alıw, Jaqsılıq dep mudam órteniw, janıw, Báygide aldında keliwin kóriń.

Endi mine baǵ jaratıp atırsań, Ólshep-shenep bolmas qanday aqılsań,

Búgin mine qaharmansań, batırsań, Qaharmanın kóz-kóz etiwin kóriń.

Mine qaharmanǵa ılayıq atlar, Suwdan taza, sútten pákize zatlar, Parasız, hiylesiz aytılǵan antlar,

Miynettiń kamalǵa jetiwin kóriń.

Seniń bul ataqlı alıwıń zańlı,

Tawap etseń arzır Islam atańdı٭,

Maqsetke sen emes men jetken yańlı,

Doslardıń márdana júriwin kóriń.

Esitkende quwanıshlı xabardı,

Qaraqalpaq bórkin atıp quwandı,

Kórmedim ózińdey baxıtlı jandı,

Elimniń emirenip súyiwin kóriń.

٭Prezident názerde tutılıp otır.

21.08.2001-jıl.

Urıs adamzatqa ne berip atır.

Insan burın, sońlı kórmegenlerin,

Búginligi bastan ótkerip atır.

Astan-gesten etip muxaddes jerin,

Kúlin kókke deyin jetkerip atır.

Qan tambaǵan qarıs jeri qalmadı, Sira bir kún jazımayrıq bolmadı, Qıyań keski, qıyıqta bastan sorladı, Ájelinen burın jan berip atır.

Bes kontinent bes tandırǵa megzeydi,

Qural soǵıp, sınaw jaǵın izleydi,

Adam aqılın qashan, qay waq dúzeydi?

Múddásin usılay pitkerip atır.

Pada-pada bolıp posıp elinen,

Júdá bolıp awıl ósken jerinen,

Góri juwıq bolıp sorlı tórinen,

Nan deyip qol jayıp, tilenip atır.

«Jaqın Shıǵıs» emes bull bir zimistan, Esik, pánjeresiz láhát, góristan, Irusalim, Quddus atlı nurstan,

Tútinge qaqalıp, jótelip atır.

Awǵan sorlı, saqal-murtın alalmay,

Otırıp, ya jatıp taqatı bolmay,

Iyninde quralı, mayısıp talday,

Taw-tasta ómirin ótkerip atır.

Komikadze degen bále qayaqtan,

Kelgenin aytshı bir Óziń Yaratqan?

Jarar awıl-eldi, oyaq-buyaqtan,

Jerdi astan-gesten tóńkerip atır.

Óshegisip atom soǵıp atqanlar, Kóz alartıp, payıt paylap jatqanlar, Sıltaw izlep, urıs tilep otqanlar, Kóp jerdi zorlıqta kóndirip atır.

Iraktıń ahwalın aytıwǵa bolmas, Tawıńnan, tasıńnan qattı eken bas, Qasqır menen iyttey bir-birine qas,

Óz otına ózi órtenip atır.

Neshe mıń jıllardan beri bermaǵan,

Insan zatı urıslardan sorlaǵan,

Biraq házirgidey apat bolmaǵan,

Jábirdi shuǵına jetkeri atır.

Jer júzlik qırǵınlar bolǵan neshe ret,

Millionlap qırılǵan insan qúdiret,

Táwbege kel, oylan jáne pikir et,

Urıs insanlarǵa ne berip atır?

Neseń sen?

Keńesbay Raxmanovtıń «Qaraqalpaqstan xalıq shayırı» ataǵın alıw húrmetine

Kókten sıńsıp ushqan úyrek pe, ǵaz ba?

Juldızsań ba, quyashsań ba, neseń sen?

Kewil quwanıshı duwtar ma, saz ba?

Kesteseń be, naǵıshsań ba, neseń sen?

Kewliń tanıp atır álem sırların, Talanttıń kórsettiń álwan qırların, «O, dúnya»nı, bu dúnyanı jırladıń,

Parnassań ba, shayırsań ba, neseń sen?

Birde shayır bolıp yoshıp baratsań, Birde jurnalist bop ushıp baratsań, Dramańa duyım jurttı qaratqan,

Ármansań ba, arzıwsań ba, neseń sen?

Bul dúnyaǵa jazıw ushın keldiń be?

«Xalqım!» deyip, juwırdıń ba, jeldiń be? Baxtı biyik sendey ullı eldiń de, Baxıtsań ba, taxtsań ba, neseń sen?

Mushtay ǵana júregińe qayılman, Aq-qaranı jurttan burın ayırǵan,

Teńew tappay hayrandurman, sayılman,

Ármansań ba, dáryasań ba, neseń sen?

Bul ataqtı sen qashshan-aq aǵansań, Tuwılǵannan el shayırı bolǵansan, Kóktegi qol jetpes, arzıw ármansan, Saǵımsań ba, baǵımsań ba, neseń sen?

Tasqa shınjırlanǵan Prometeydi, Eslesem kewilim tózim bermeydi, Biraq ta kórmedim senińdey erdi, Sabırsań ba, shıdamsań ba, neseń sen?

Bul maydan bir baǵ talaslar maydanı,

Aǵańlardıń ar-namıstı joyǵanı, Tıyıqsız, pıshaqsız sózsiz soyǵanı, Quwatsań ba, qıyalsań ba, neseń sen?

Gúl jaynap ketedi sen qayda kelseń, Aldın tosıp bolmas dáryasań, selseń, Poeziya maydanında bir elseń,

Qaruwsań ba, quwatsań ba, neseń sen?

03.08.2001-jıl.

Bir nákeske

Pir múrde deyin be, yaki pirqaqqan,

Sózdi aytar bolsam men eger haqtan,

Bastan-ayaqlarıń ájiwa arwaq,

Hár qádemiń sorlı ózińe batpan.

Ubıjıq deyin be,aqıllı awsar,

Kórmedim senińdey nákás, peyli tar,

Adam sıpat neseń eki ayaqlı,

Iyneniń ushınday barma namıs-ar.

Alańǵasar dewge bolmaydı seni,

Dártińniń hesh waqta tawılmas emi,

Oyılıp ketpegey deyip atlaysań,

Puxtalıq degenniń qalmadı kemi.

Xaq kewiliń menen kúle almaysań, Kókirekti kerip júre almaysań, Kiyatsań qayaqtan, baratsań qayda, Óz-ózińdi óziń bile almaysań,

Qádemdi esaplap basıp júreseń,

Iyt joq jerde saǵal bolıp úreseń,

Mánzil alıs, jaǵıs jıraq bolsada,

Suwdı kórmey balaǵıńdı túreseń.

Saqlıqta aldıńa adam salmaysań, Salaq qatın japqan shiyki nandaysań,

Óz qazıǵıń dógeregin aylanıp, Xaq sózge ólseńde sira nanbaysań.

Saǵan hayal bolǵan nasharǵa saddaq,

Otırsa opaqdur, túrgelse sopaq.

Jurtlar xayalına tabısın berse,

Aylıǵın alasań qaldırmayın naq.

«Saransha» dan mında jayaw keleseń, Marshrutqa pul shıǵarsań óleseń, Barmaq arasınan shıqqanın jalap, Túste awqatlanbay ash-aq júreseń.

Saǵanda ataqtıń berilgenine,

Aqıl uǵras kelmes sira ómirde.

Kewil sarayıńnıń asqal, dasqalın,

Sırta júrgen ashnalarıń bileme.

Hárkimniń peyili óziniń múlki, Qosıqtı jazıwǵa bolǵan bir túrtki, Arıslan balası bolar arıslan,

Túlkiniń balası boladı túlki.

12.02.2007-jıl.

Bir kún bolsada tirishilik yaxshı

Shúkir áyle hár bir atqan tańıńa,

Bir kún bolsada tirishilik yaxshı.

Islemegil jábir – japa janıńa,

Bir kún bolsada tirishilik yaxshı.

Bolmastay nárseni boldırıp bolmas,

Dúnya degen jeter – jetpes hesh toymas,

Aldırmas, juldırmas, keser bir almas,

Bir kún bolsada tirishilik yaxshı.

Nalıma táǵdirge, ótken ómirge,

Arzıw etpe, ıntıq bolma ólimge,

Keler bir kún háp zamatta bir demde,

Bir kún bolsada tirishilik yaxshı.

Jetpedi dep janǵa qastlıq oylama,

Múńkir bolıp, Alla menen oynama,

Ondayǵa shebinen keledi nama,

Bir kún bolsada tirishilik yaxshı.

«Moskvada qurılmaǵan bir kúnde», Mıń jıllıq baylarǵa jetpeyseń demde,

«Qolıń iste bolsın, Alla kewilde!» Bir kún bolsada tirishilik yaxshı.

Insan árman menen jasawı kerek, Kúndi miynet penen baslawı kerek, Passıq, jaman oyın taslawı kerek, Bir kún bolsada tirishilik yaxshı.

Miynet umıttırar qayǵı, ǵamıńdı,

Ráhátke bóler tánde janıńdı, Hadal etip jewge úyren nanıńdı, Bir kún bolsada tirishilik yaxshı.

Dúnyadan ármansız ketken kisi joq, Tórt túlegi say bop ótken kisi joq,

Múddáási, isi pitken kisi joq, Bir kún bolsada tirishilik yaxshı.

Iskender Zulqarnay aldı jáhándi, Shınǵıs ıshqında órtendi, jandı, Solardan ne zúryat, ne bir iz qaldı, Bir kún bolsada tirishilik yaxshı.

Urıs aqıbetin kórip otırsań,

Qırǵınǵa jetpeydi muǵdar menen san, Sonsha nege soǵan qushtar, batılsań, Bir kún bolsada tirishilik yaxshı.

Hár qashanǵıdan búgin tap házir, Insanlar kóp ólip, qırılıp atır, Shek qoyıp bolmas pa urısqa aqır, Bir kún bolsada tirishilik yaxshı.

Jan insanǵa jalǵız iret beriler, Jáne qaytıp kelgen emes, óliler, Tiri bolsań bir ilaji kóriler,