Abulqasim Otepbergenov - Tanlamali shigarmalar 2
.pdfBul jaǵınan kemisi joq, qarnı toq, Laǵlı-marjan, tilla-pilla ishinde,
Kúnde kókiregine qadalar mıń oq.
Úyinde ishken as boyına sińbes, Bul dártti ózinen ózgeler bilmes, Hayal menen kúnde, kún ara jánjel, Baylıǵı ómirine bolıp tur-aw kes.
«Nege qabaǵıńdı ashpaysań?- deyip, Jurtlarday jadırap, yoshpaysań!- deyip,
Meniń mına mártebe hám baxtıma, Dáryaday máwjirip taspaysań!» deyip.
«Ne jetpeydi?» deyip, kelip tepsinip,
Tárki dúnya bolıp keter óksinip, Hayal sorlı onnan better túnerip, Ashıw-ıza menen turar keksheyip.
Birewi ot bolsa, birewi suwdur, Birewi pal bolsa, birewi uwdur, Bir úyde otırıp erli-zayıplı,
Birewi mergendur, birewi quwdur.
Birewi aq bolsa, ekinshi qara, Ómirlik joldaslar, darama-dara, Taban tiresip kep, qıyquwlasadı, Júrekler jaradur, bawırlar para.
Ballarǵada qádir-qımbat qalmadı, Hayal sira barımına barmadı,
Shiykiliǵi shıqqannan soń eriniń, Juwıp-shayǵan menen sira bolmadı.
Hayalǵa eriniń opasızlıǵı, Táǵdirdiń eń úlken bergen jazıǵı,
Oǵan kerek emes bir batpan altın, Oǵan kerek arı menen ózligi.
Mal-dúnya degeniń bir jaqta qaldı,
Bir basqa mıń bále, sawdalar saldı,
Turmıstıń tiykarın dúnya dep júrgen,
Keyninde utılıp, órtendi, jandı.
Úydiń tınıshlıǵın saqlay bilmedi, Ashıw-ıza kernedi kep kernedi, Bala-shaǵa bir jaq, ol ózi bir jaq, Keyingi ókinish payda bermedi.
11.03.2007-jıl.
Xabar joq dáslepki ketken kárwannan
Suwlarǵa battıma, kókke ushtıma
Xabar joq dáslepki ketken kárwannan.
Ya bir qurdım, ya aydarha juttıma,
Xabar joq dáslepki ketken kárwannan.
Bul qanday qıyamet, bul qanday apat
Mıń oylap tappaysań oǵan bir sıpat,
Juwabı joq, sheshimi joq qanday zat
Xabar joq dáslepki ketken kárwannan.
Dúnyaǵa kelgeni tús yańlı boldı, Ózide bilmedi ońı hám soldı, Bermey atıp ele qollarǵa qoldı,
Xabar joq dáslepki ketken kárwannan.
Kelip edi sán hám saltanat penen,
Talasıp, tartısıp jaqın jat penen,
Barar tórt ayaqlı aǵash at penen,
Xabar joq dáslepki ketken kárwannan.
Qaramay awhalǵa,jaǵdayǵa, jayǵa,
Mursa joq, waqıt joq awqatqa, shayǵa,
Tekte bir túsleinp kárwansarayda,
Xabar joq dáslepki ketken kárwannan.
Ketti sonıńa bir qaramadı da,
Hesh kimnen hal-jaǵday soramadı da, Máńgi baqıy keyin oralmadı da, Xabar joq dáslepki ketken kárwannan.
Ózi bolǵan ózmámbet bop harladı, Kárwanbası, atqosshısı, sárdarı,
Kózdi ashıp jumǵanınsha bolmadı, Xabar joq dáslepki ketken kárwannan.
Sonshelli asıǵıs, sonshelli qıstaw, Izinen quwıp kiyatqandayın jaw, Sheshilmey atıp-aq ele mıń san daw, Xabar joq dáslepki ketken kárwannan.
Kelmey atıp taban jolǵa tarısıp,
Báygige qosılǵan attay jarısıp, Qıyquwlasıp másh qırmandı alısıp, Xabar joq dáslepki ketken kárwannan.
Ózi bir túslenip keter orınǵa, Belinde sadaǵı, mıltıq qolında, Alsam-ólsem degen niyet jolında,
Xabar joq dáslepki ketken kárwannan.
Hár demniń ǵániymetligin bilsede, Basına mıń túrli kúlpet kelsede, Tis-tırnaqlap segbir tartıp júrsede, Xabar joq dáslepki ketken kárwannan.
Íǵısıp júrgen bir alaman, jıyın, Heshkim sheshalmadı jumbaqtıń sırın, Bilmeydi bazardıń tarqaǵanlıǵın, Xabar joq dáslepki ketken kárwannan.
Jábirde japada janların qıynap,
«Mánzilim alıs»-dep dáskesin jıynap, Amanatın jalǵız Allaǵa sıylap,
Xabar joq dáslepki ketken kárwannan.
Doslıqta shek penen shegera bolmas
(Ashxabadta bolıp ótken «Milliy folklor hám teatr óneri» atlı xalıq aralıq festival tásirleri)
Shegi bar dúnyada gúlli nárseniń,
Doslıqta shek penen shegara bolmas.
Belgili arası jer menen kúnniń,
Doslıqta shek penen shegara bolmas.
Shegi bar urıstıń, jánjeldiń, dawdıń,
Shegi bar dushpannıń, jawızdıń, jawdıń,
Shegi bar jamannıń, jaqsınıń, ǵawdıń,
Doslıqta shek penen shegara bolmas.
Aqılǵa juwırtıp, pikir et, qara,
Barlıq zat jaralǵan sanawlı, dara,
Shegi bar kóktegi juldızlardıńda,
Doslıqta shek penen shegara bolmas.
Túbi bar, eni bar okeanlardıń,
Payanı bar pármanlardıń, zańlardıń,
Esabı bar hár bir atqan tańlardıń,
Doslıqta shek penen shegara bolmas.
Insan zatı bilmegen zat qalmaydı,
Aldaǵı bir mıń jıllıqtı boljaydı,
Kókti, jerdi esaplaydı sanaydı,
Doslıqta shek penen shegara bolmas.
Esabı bar, quyashtaǵı jalınnıń,
Esabı bar, qus jolınıń, saǵımnıń,
Esabı bar, pikir, oydıń, aqıldıń,
Doslıqta shek penen shegara bolmas.
Jaratılıs jeti ólshep bir kesip,
Kendir jiptey kerip, muqıyat esip,
Turıptı «Esapsız nárse joq»-desip,
Doslıqta shek penen shegara bolmas.
Kókte ayıńnıńda júzde daǵı bar,
Bir kúnniń qarańǵı, jaqtı jaǵı bar,
Bir jılıńda úsh júz alpıs taǵı bar,
Doslıqta shek penen shegara bolmas.
Bul ózi qandayın qúdiret nárse,
Jáne bir aqılǵa juwırtıp kórse,
Dúnyanıń elshisi tiregi dese,
Doslıqta shek penen shegara bolmas.
Men búgin bir zatqa qayıl qalǵanman,
Qatań táǵdir sabaqların alǵanman, Bárlıǵın esaplap, shenep bolǵanman, Doslıqta shek penen shegara bolmas.
04-07-2007-jıl.
Ashxabadtıń aqshamı
Ashxabadtıń aqshamına, tańına,
Nurlar jılwalanıp, talasıwın-ay,
Túrkmenlerdiń doslıǵına, baǵına,
Jurtllar háwes etip, qarasıwın-ay.
Jerden kókke deyin nurǵa juwılǵan,
Jer ústinde jánnet deyseń qurıǵan,
Doslıq biradarlıq deyip tuwılǵan,
Kóksine keńlikliń jarasıwın-ay.
Uzatılıp baratırǵan qız yańlı,
Kopet daǵ, Aqsha bil, Feruza baǵlı,
Tınıshlıq tımsalı, kepter mısalı,
Appaq ármanlardıń ulasıwın-ay.
Tawdıń arasında bir altın teńge,
Aq mármár ońında, solında óńge,
Onnan qalaberse shaǵılısıp kúnge,
Júziktiń qasınday jarasıwın-ay.
Aytıwdıń búgin bir máwriti keldi, Biradarlıq bárha yar bolsın endi, Qoldı qolǵa berip, el menen eldi, Millettiń milletke qarasıwın-ay.
06-04-2007-jıl.
Adamlar adamǵa biradar bolsa
Jeńbeytuǵın jawı, shıqpas taw bolmas, Adamar adamǵa biradar bolsa. Ótpeytuǵın tawı, sheshpes daw bolmas, Adamar adamǵa biradar bolsa.
Quyashta sira bir tutılmas edi,
Haqlar náhaqlardan utılmas edi,
Qayǵı muń, uwayım jutılmas edi,
Adamar adamǵa biradar bolsa.
Bul bir qızıq,sheshimi joq jumbaqdur,
Bir jaǵı qaradur, bir jaǵı aqdur,
Gúlli álem jánnet, Feruza baǵdur,
Adamar adamǵa biradar bolsa.
Jábirden-japadan jerdiń júzi qan,
Birewler tabalmas jewge tislem nan,
Biymezgil, biymáwrit shıqpas edi jan,
Adamar adamǵa biradar bolsa.
Adamnıń qúdireti, adamnıń kúshi,
Adamnıń ziyneti, adamnıń isi,
Jaqsılıqtıń bolmas ertesi, keshi,
Adamlar adamǵa biradar bolsa.
Jerdiń yarımınıń baspanası joq,
Yarımı áptada, yarımıdur toq,
Bolmas edi qural, mıltıq penen oq,
Adamar adamǵa biradar bolsa.
Gúlli apatlardan aman boladı,
Qazanda may, telek dánge toladı,
Baxıt qusı ózi kelip qonadı,
Adamar adamǵa biradar bolsa.
Birewler dúnyanı biylep alıwǵa,
Qırıp-joyıp, janın otta jaǵıwǵa,
Bolmas edi zorabanlıq haǵında,
Adamar adamǵa biradar bolsa.
Alla buyrıǵına qarsı is etip, Iymandı, insaptı umıtıp ketip,
Ómir ketpes edi hásrette ótip, Adamar adamǵa biradar bolsa.
Qoy ústinde torǵay jumalap jatar,
Hár tańıń biyǵubar, qayǵısız atar,
Bolar quwanıshlar qatarma-qatar,
Adamar adamǵa biradar bolsa.
Tóbeń kókke jetip, júziń joqarı,
Taptalmay insannıń namısı, arı,
Jolda júk qaldırmas hesh waqta narı,
Adamar adamǵa biradar bolsa.
Sozsań qolıń ay, juldızǵa jetkendey, Jer júzinen ǵubar, daǵlar ketkendey, Murad hasıl, bar muddáń pitkendey, Adamar adamǵa biradar bolsa.
07-04-2007-jıl.
Kóbine ar menen namısım keler
Ermen dep basına bórk kiygenniń, Kóbine ar menen namısım keler. Ózin jurttan zıyatpan dep bilgenniń, Kóbine ar menen namısım keler.
Qatın dawıs, ubıjıqqa megzegen,
Mıńǵır, mıńǵır, dámsiz, duzsız sózlegen, Oylı-biyik joldan sira gezbegen,
Kóbine ar menen namısım keler.
Sulıw, sınlı kelbetine qayılman, Shegirtkedey tuqımı kóp jayılǵan, Hayaldan tek murtı menen ayrıllǵan, Kóbine ar menen namısım keler.
Eshekti arbaǵa, arbanı oǵan,
Ómirde sira bir aparalmaǵan,
Bárinen beteri, oǵırı jaman, Kóbine ar menen namısım keler.
Maqtanǵan jigittiń úyin kórmediń,
Úyde xatın xoja bolsa ólgeniń,
Hayalǵa jaltaqlap ómir súrgenniń,
Kóbine ar menen namısım keler.
Dalada maqtanıp, álemdi alǵan, Basında «A» degen hárip joq nadan, Lebizi, wádesi aytqanı yalǵan, Kóbine ar menen namısım keler.
Geybir baslıqlar bar keńsede sherdey,
Wádege opalı bir sózli etdey, Úyde qádiri joq, bir sholaq jeńdey,
Kóbine ar menen namısım keler.
Jeńil-jelpi ólshep ómir sawdasın, Bilmes qoynındaǵı hayal qılwasın, Uyalmay kóterip júrgenler basın,
Kóbine ar menen namısım keler.
Jerdiń jarıǵınan shıqqan yańlı tap, Qarnı dizesine túsken, qanar qap, Qulqın ushın, nápsi ushın bolǵan sap, Kóbine ar menen namısım keler.
Aq, qaranıń parqın bilmey erjetip,
Atanı-ananı umıtıp ketip,
Júrgenler muradı, mudáá pitip,
Kóbine ar menen namısım keler.
Ar menen namıstıń ólshem, shegi joq, Jawına qalqandur, nıshanaǵa oq, Arsız, namıssızlar gileń samsam pox Kóbine ar menen namısım keler.
13-04-2007-jıl.
Tabılmas
Jer menen kók arasına, Ólshem menen shen tabılmas. Gúlli insan balasına,
Máńgi baqı dem tabılmas.
Esapta qádemiń, demiń,
Esapta zıyatıń, kemiń,
Qanshelli juwırıp, jeliń,
Elińdey bir el tabılmas.
Oylap qáne bir pikir et,
Hár bir demińe shúkir et,
Perzentiń bolsa biydáwlet,
Dártińe hesh em tabılmas.
Artıq-kemiń sıyatuǵın, Malı-dúnyań jıyatuǵın, Sen dep janın qıyatuǵın, Ákeńdey bir er tabılmas.
Jazımayrıq júretuǵın,
Shaddı-qorram kúletuǵın,
Qádirińdi biletuǵın,
Wtanıńday jer tabılmas.
Erkeligiń, tentekligiń,
Biyjónligiń, ántekligiń,
Kótergendey awır júgiń,
Tuwısqanday bel tabılmas.
Kózińniń aǵı, qarası, Pikiri, oyı, sanası, Ádiwli insan balası, Anadayın keń tabılmas.
27-04-2007-jıl.
Qıylı-qıylı qullarıń bar
Ya Yaratqan Párwárdigar,
Qıylı-qıylı qullarıń bar.
Bendeńlerge óziń bol yar,
Qıylı-qıylı qullarıń bar.
Eki ayaqlı maqluq sıpat,
Tárip jetpes ájiwa zat.
Bilmedim qandayın zúriyat,
Qıylı-qıylı qullarıń bar.
Insandı qalay jarattıń,
Aqqa qaranı qarattıń.
Bárqulla joqtı sorattıń,
Qıylı-qıylı qullarıń bar.
Sheshimi joq sorawdayın,
Bilmesseń jaǵdayın-jayın.
Umıtqan Jabbar Qudayın,
Qıylı-qıylı qullarıń bar.
Biz ózińniń qulıń bolsaq,
Kóbimiz simsik, alımsaq.
Miygeshshe, máńgúr, qurımsaq,
Qıylı-qıylı qullarıń bar.
Haq sıra bir jarımadı,
Basqa dáwlet darımadı.