Qaraqalpaq estrada - qosiqlari

SHASH BAW

Sózi hám naması: Z.Xalmuratov

Jan ráhát saz etken,

Qayrıla berip naz etken,

Hár nazında gúlpáriy,

Qıs toqsandı jaz etken.

Aq-appaq yupqa dodaq,

Shashbawları shashaqlı,

Shashaǵı tolǵan monshaqlı,

Qıpsha belli, keń qushaqlı.

Tal shıbıqtay buralǵan,

Kórgenler aqlın alǵan,

Qarshıǵaday qıyallanǵan,

Eki beti gúl janǵan.

Uzaǵına xat jollap,

Jaqınına at jollap,

Ullı toydı baslasın,

At jibersin bayraqqa.

Áwelden - aq ayttı qız, Atı ozǵanǵa tiyemen, Jalǵız nashar basımdı, At bayraqqa tigemen.

Atıń bolsa baǵarsań,

Jandı otqa jaǵasań,

Atı ozǵan jigitler,

Sulıw qızdı alasań.

140

Qarabayır, qalma sen,

Bayshubarım, alǵa shap,

Gúldir-gúldir kisnesin,

Suwlıqların tislesin,

Ay degende awzı bar,

Kún degende kózi bar,

Toyǵa keldi altı qız,

AWÍLDA TOY

Sózi hám naması: Z.Xalmuratov

Shańaraǵı dándámlı,

Uwıqları ándamlı,

Bosaǵasın porlatqan,

Keregesin sırlatqan,

Tigildi qos aq otaw,

Meniń awılımda toy.

Lábi qaymaq , awzı oymaq,

Júzi jaynap, kózi oynap,

Kerme qaslı , qulań shashlı,

Toyǵa keldi húr qızlar,

Keń qushaqlı, uzın boy,

Meniń awılımda toy.

Háy, háy, háy, háy, jay basqan,

Tórt ayaǵın teń basqan,

Bayshubarday bedewge,

Jorǵa júris jarasqan,

Jarısqanda tústi tay,

Meniń awılımda toy.

Toyda palwan tuttırdı, Altın qabaq attırdı, Duwtar, qobız sherttirip,Dúmbilabaq qaqtırdı, Áne qalas pay – pay, Meniń awılımda toy.

2008-jıl

142

BIZIŃ ELDIŃ QÍZLARÍ

Sózi: Q.Táńirbergenov

Naması: Á.Paxratdinov

On barmaǵı ónerli,

Jaynatar barǵan jerdi,

Biziń eldiń qızları,

Lal qıladı beglerdi.

Bolsa daǵı súygeni,

Ishinde bar bilgeni,

Biziń eldiń qızları,

Shetlerinen iybeli.

Yarıń bolsa qánekey,

Bári sulıw ánekey,

Biziń eldiń qızları,

Beyishtegi páriydey,

Qızǵa jigit qarasar, Áwel jeńgeyler sınar, Biziń eldiń qızları, Dástúrlerge boysınar.

Biri batır, biri gúl,

Tek sen qádirini bil,

Biziń eldiń qızları,

Tumariske táqábbil.

2009-jıl

143

YAR

DEME

Sózi: S.Embergenov

Naması: Á.Paxratdinov

Jamalıńda qanday sır bar?

Meni bunsha lal ettińiz,

Tek ózińe boldım qumar,

Qıyalımdı bánt ettińiz.

Ármanbısań kewlimdegi? Jetealmaǵan ómir boyı, Juldızbısań ya kóktegi? Sáwle tókken túnler boyı.

Muhabbatıń óziń bálki, Ármanlarım bar deme, Gúlim boldıń solmas máńgi, Ózgelerdi yar deme.

Iybe saqlap aytalmayman,

Kewlimdegi dártlerimdi,

Tek ózińe sır saqlayman,

Jazǵan qosıq dápterimdi.

Láblerińe pal bolayın,

Miyriń qanıp súye alsań,

Júzlerińe qal bolayın,

Meniń ushın kúyip jansań.

2009-jıl

144

MÁJNÚN TAL

Sózi: U.Karimullaeva

Naması: Sh.Paxratdinov

Shaqalarıń sulıwlardıń shashınday,

Japıraqlarıń qızdıń qıya qasınday,

Aytshı sırlarıńdı maǵan jasırmay,

Sonsha nege iyileseń, májnún tal?

Jigit qız aldında tájim qılǵanday, Aspanda ay alaqanǵa qonǵanday, Barma ápsanań elge dástan bolǵanday, Júregime qozǵaw saldıń májnún tal.

Ashıqlarday qara kózi qadalǵan,

Sholpan juldız yańlı kókten qaraǵan,

Periyzattay súmbil shashın taraǵan,

Sonsha nege iyileseń, májnún tal?

Sayańda otırǵan lázzet alǵanday, Maǵan sezileseń oyǵa talǵanday, Sáwbetlesken yarǵa gúwa bolǵanday, Sonsha nege iyileseń, májnún tal?

2009-jıl

145

OYNAŃLAR

Sózi: M.Naǵmetullaev

Qobız namasına

Quyash kúlip aspanda,

Baxıt gúli jaynaydı,

Búgin ullı bayramda,

Qız-jigitler oynaydı.

Oynań, jigit, oynańlar,

Shoq jigitler, oynańlar,

Dilbar qızlar ishinen,

Eń sulıwın saylańlar.

Kiymeshegi kiymeli,

Taqıyası túymeli,

Kórgenli hám iybeli,

Elimniń húr qızları.

Qáddi-qáwmet, nazı bar,

Xosh-hawazı sazı bar,

Qálbi báhár-jazı bar,

Elimniń dilbar qızları.

Nishter kirpik qálem qas,

Qos burımlı súmbil shash,

Baslarında altın taj,

Elimniń húr qızları.

Jarasıp kók kóylegi, Óńir monshaq háykeli, Uzın boy, qıpsha belli, Elimniń húr qızları.

2010-jıl

146

XALQÍM

Sózi: M.Naǵmetullaev

Naması: Á.Paxratdinov

Ótip ásirler asıp, Urpaqlarǵa ulasıp, Ata ornın ul basıp,

Kelgen áwladsań, xalqım.

Basıńnan kúnler keship,

Qonıs ózgertip kóship,

Ketpey tariyxıń óship,

Bul kúnge jetken xalqım.

Ótken batır babalarım, Uran bolǵan analarım, Ne bir sheshen danalarım, Sende tuwılǵan, xalqım.

Jigitlerde tillá saz,

Qızlarında jılwa-naz,

Berdaq, Ziywariy, Ayaz,

Seniń perzentiń , xalqım.

Jaǵalap qonıs basqan, Ámiwdaryanıń boyın, Gúzde qırmanı tasqan, Atayı diyxan xalqım.

Qut darıǵan jerime,

Quslar qayttı kóline,

Bul ǵárezsiz elime,

Toylar ulasqan xalqım.

2011-jıl

147

JAQSÍ NIYET

Sózi: B.Uzaqov

Naması: D.Janabaeva

Kim qaymıǵar jaqsı niyetten?

Jaqsı niyet kimnen bezedi?

Saǵımları alıs jiyekten,

Jaqsı niyet bolıp gezedi.

Jadıraǵan kúnniń jılıwı,

Kúlimlegen aydıń jamalı,

Sezimlerde sózdiń sulıwı,

Tebirenistiń bári jańalıq.

Jaqsı niyet altın tańları.

Jaqsı niyetárman biyigi, Íntıqtırıp tartar ózine,

Pák kewilli dala kiyigi, Jaqsı niyet oynar kózinde.

2011-jıl

148

MAXSET ÓTEMURATOV

1978 - jılı 14 - iyun kúni Nókis rayonında dúnyaǵa kelgen.1996 - jılı óz dóretiwshiligin baslaǵan.

2001 - jılı “Nixol” sıylıǵınıń laureatı.

2005 - jılı Qaraqalpaqstan Respublikasına xızmet kórsetken artist, 2011 - jılı Ózbekstan Respublikasına xızmet kórsetken artist húrmetli ataqlarına iye bolǵan.

Házirgi waqıtta Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik akademiyalıq muzıkalı teatrında jumıs alıp barmaqta.

149

AQMAŃǴÍT TAŃÍ

Sózi: M.Artıqov

Naması: Sh.Tólegenov

Tábiyat sulıwlıǵın jamılıp tańda,

Kewilge ájayıp sezim salasań,

Búlbiller naması sayraǵan baǵda,

Aqmanǵıt tańına hayran qalasań.

Baǵ ishinde sayran etip júrsem nabada, Kewil qıyalımda lázzet, ilham alasań, Erkin qussań ushıp júrgen hawada, Aqmańǵıt tańına qayıl qalasań.

Qatar torańǵıllar shayqalar áste,

Jayhun jaǵasına shıǵıp qarasań,

Tań sálemin berer jaqsı niyette,

Aqmańǵıt tańına tásiyn qalasań.

1996-jıl

ÍShQÍ DEBDIWI

Sózi: J.Jiyemuratov

Naması: Sh.Tólegenov

Jolıńda qanshama bolǵanman sayıl,

Ashıq bolǵanınday Zuxraǵa Tayır.

Samal súyip jan súymegen júzińe,

Quyashtay telmirep qalǵanman qayıl.

Ótken kúnlerimniń nesin aytayın? Bizde ayıp bolsa páske qaytayın, Saǵan ókpelewdi ráwa kórmedim, Jekkeliktiń zarpın ózim tartayın.

Mine neshe jıllar ótti aradan,

Tórkinlep keleseń bazda qaladan,

Birewin qundaqlap, birin jetelep,

Meni háwes etip órtep barasań.

Buzar qıyalımdı qızlar kúlkisi,

Halımdı soramas ózge bir kisi,

Bizge de qız nesiyp eter, biraq ta,

Jazılmas dárt eken muhabbat isi.

1997-jıl

SÚYIP QALDÍM

Sózi: A.Sultanov

Naması: Q.Hilalov

Sayasında otırsam taldıń,

Júregimdi sen biylep aldıń.

Kóz aldımnan ketpeyseń hasla,

Gózzal, seni men súyip qaldım.

Gózzal, seni, gózzal, seni,

Gózzal, seni, men súyip qaldım.

Seni oylamaǵan kúnim bolmadı,

Sirá tús kórmegen túnim bolmadı.

Sheksiz keń jáhánge kewlim tolmadı,

Gózzal, seni men súyip qaldım.

Sen dep shiyrin oylarǵa taldım,

Muhabbattıń namasın shaldım.

Qıyalımnan ketpediń hasla,

Gózzal, seni men súyip qaldım.

1998-jıl

152

QARAQALPAǴÍM

Sózi: A.Sultanov

Namas: Q.Hilalov

Babam qara bórik kiygen,

Arǵı atam Maman biyden.

Kózlerine ısıq deymen,

Qásterlegen óz qalpaǵın,

Elimseń sen, qaraqalpaǵım.

Ámiwdi jaǵalap ósken, Jurtlar seni sahrayı desken. Aralı hesh shıkpas esten, Qásterlegen óz topıraǵın, Jasay ber sen , qaraqalpaǵım.

Qaraqalpaǵım, mádet berer sen anamsań, Qaraqalpaǵım, tuwılǵan mákánimsań. Qaraqalpaǵım, keleshegi biyik elseń, Qaraqalpaǵım, gúlleneseń ele sen.

Dańqıńdı shıǵarıp beter,

Jıllar jáne ásirler óter,

Sawlatıń juldızǵa jeter,

Qásterlegen óz topıraǵın,

Saw bolǵaysań, qaraqalpaǵım

2001-jıl

153

QARAQALPAQ PERZENTIMEN

Sózi: M.Artıkov

Naması: Q.Hilalov

Babalarım batır bolǵan,

Sazlarına búlbil qonǵan,

Dástúr tutıp toyın qılǵan,

Qaraqalpaq perzentimen.

Aq altınnan qırman úygen,

Tınıshlıqtı kewli súygen,

Basına qara qalpaq kiygen,

Márt xalıqtın perzentimen.

Elim degen erleri bar,

Shayır, palwan , begleri bar,

San mıń baylıq jerleri bar,

Qaraqalpaq perzentimen.

Mákán etken Aral boyın,

Keń sahraǵa jayǵan qoyın,

Jaǵalaǵan Ámiw boyın,

Qaraqalpaq perzentimen.

2001-jıl

154

QARÍNDASÍM

Sózi: P.Dabılov

Naması: Q.Hilalov

Danalıq bar: qızdıń jolı qıldan názik,

Íǵbalıń hám peshanańday bolsın jazıq,

Eger saǵan jawdırǵanda táǵdir tasın,

Qalqan bolıp qaytarayın, qarındasım.

Birge bolǵan sol baxıtlı balalıqlar,

Bizdi bólip turar endi aralıqlar,

Meni kórseń dóńgelener kózde jasıń,

Anam kibi mehribansań, qarındasım.

Aynanayın qarındasım, Tógilmesin bir tal shashıń. Ózge úyde parlap tursın, Íǵbal atlı húr quyashıń.

Kózim tústi shıqqanımda biyiklerge, Hám sezimtal, hám biyhazar kiyiklerdey. Taba almay júrer endi bir muńlasın, Dártlerińe em bolayın, qarındasım.

Birge bolǵan sol baxıtlı balalıqlar,

Bizdi bólip turar endi aralıqlar,

Meni kórseń dóńgelener kózde jasıń,

Anam kibi mehribansan, qarındasım.

Aynanayın qarındasım, Tógilmesin kózde jasıń, Júzlerińde ǵam kórmeyin,Ómir sennen iltimasım.

2007-jıl

155

ǴAZLARDÍŃ QANATÍNDA

Sózi: I.Yusupov

Naması: Sh.Tólegenov

Qıyqıwlap quslar taǵı,

Sap tartıp baratır ma? Ketkendey jaslıq shaǵım, Ǵazlardıń qanatında.

Ekewimiz kóp qıdırǵan, Suwlardıń jaǵasında, Ekewmiz kóp otırǵan, Tallardıń sayasında, Ushırattım ulımızdı, Qız benen baratırǵan. Kózleri mende emes, Ǵazlardın qanatında.

Kóklemde keler qaytıp,

Bul quslar baratırǵan,

Jaslıq shaq kelmes qaytıp,

Bul solay jaratılǵan.

Suyiklim, qayǵılanba,

Jıllarǵa ara turma,

Ǵam-qayǵı ketsin bári, Ǵazlardıń qanatında.

2008-jıl

156

XALQÍM MENEN

MAQTANAMAN

Sózi: P.Dabılov

Naması: Á.Paxratdinov

Xalqım Qaraqalpaq ushın,

Sóz hasılın tappaq ushın,

Hawalatıp ilham qusın,

Sóz sandıǵın aqtaraman,

Xalqım menen maqtanaman.

Ashsam tariyx saǵaların,

Batır bolǵan babalarım,

Jaw tutqanda jaǵaların,

El namısın atlamaǵan,

Xalqım menen maqtanaman.

Babalarım árman etken, Ǵárezsizlik keldi kútken. Dawrıǵı juldızǵa jetken, El ǵamı dep uyqlamaǵan,

Jurtbasshım dep maqtanaman.

Jamanlıq joq hesh oyında,

Páklik nurı tek boyında,

Saqlasa da nan qoynında,

Kewlinde kir saqlamaǵan,

Xalqım menen maqtanaman.

2013-jıl

157

XALQÍM, SEN DEGENDE

Sózi: I.Yusupov

Naması: Á.Paxratdinov

Juldızlardıń eń jaqtısın,

Terip-terip ala qoyǵan,

Adamlardıń eń jaqsısı,

Sol jaqtıǵa bara qoyǵan.

Asqar tawday adamlıqtı,

Aǵın suwday hadallıqtı,

Ullılıqtı, edenlikti,

Kókiregine quyaǵoyǵan.

Sen tuwarsań aqıldı da,

Sulıwdı da, batırdı da,

Xalıq dep seniń atıńdı da,

Kim qoysa da dana qoyǵan.

Ármanım sol tursam, jatsam, Sóz qusın ushardan atsam, Saǵan azı kem sóz unatsam, Basqa baxıt soramayman.

Qosıq – teńiz, bolsam balıq.

Is buyırsa sizdey xalıq,

Ayaǵımdı qolǵa alıp,

Basım menen jumalayman.

2016-jıl

158

QARAQALPAǴÍM

Sózi: T.Ábdijabbarov

Naması: Sh.Tólegenov

Jayhun dárya aǵar suwdıń tamırı, Qarlıǵash, boz torǵay, ǵarǵa, qumırı, Juwsan, ádiraspan, túyesińiri,

Kórkiń bostan elim -, Qaraqalpaǵım. Jantaq, boyan, qarabaraq, kekire, Sazan, súwen, sumırayı, bekire, Qulan-kiyikleri shólde sekire,

Erkin ósken elim - Qaraqalpaǵım. Janótkegi, tal, jigildik, jıńǵıl, Milliy maqtanıshım túrli torańǵıl, Úyrek, ǵazı, duwadaǵı qırǵawıl , Mákán etken elim - Qaraqalpaǵım. Ónermentler talabına jaranǵan, Aqterek, qaratal, gújim, qaraman,

Ǵobız, duwtar, girjek, nayı, balaman, Hayran etken elim - Qaraqalpaǵım. Aral, aqbókeni , tawshan qırında, Gózzallıq, batırlıq dástan-jırında, Qız-jawanı gáwhar tarı burımda, Sayran etken elim Qaraqalpaǵım. Ótmishiń búginge jetip ulasıp, Tariyxıń tawsılmas sırǵa sıǵasıp, Ul-qızlarıń jetilmekte múnásip, Dáwran súrgen elim Qaraqalpaǵım. Baǵı bostanım, tilde dástanım,

Jánnet mákanım - Qaraqalpaǵım.

2016-jıl

159