Gúrrińler, shıǵarmalar

PENSIYAMDI ALSAM…

Elmira XOJANAZAROVA.

…Qaltasında qarmap uslaǵanday tiyini de qalmaǵan ǵarrı oyǵa shúmip otır.

…«Kassir qız keldi…»

Kúni menen áńgime dúkanın qızdırıp otırǵan bir topar ǵarrılar quwjıńlasıp, quwanısıp qoya berdi. Kimisi ornınan turıp uyıp qalǵan ayaǵın jazıp atsa, kimisi bel awırıwdan nalıp attı.

… «Kassir qız búgin puldı mol etip ákelipti, náwbetke talasa bermeń…»

Bul gápten soń ǵawırlı tınayın dedi. Xosh iyisli átirden burqıtıp sewip alǵan, appaq júzi porrıqtay kassir qız «qas-kózimniń boyawları ornında turma» degendey qaltasınan kishkene dóńgelek aynasın shıǵarıp qarap-qarap qoydı da:

—Hámmege pul jetedi, ochered penen keliń atalar, apalar. Ǵawırlasa bermeń ótinish sizlerden, qáne kim familiyańız?

—Ata, sizge aytıp atırman, familiyańız kim?

—Men be, men ábdimambetovpan ǵo, aynanayın…

Ájeptáwir naǵıslı reńler menen boyalǵan tırnaqlar dizim boylap juwırıp otırdı. Ábdimambetov, Ábdimambetov… dep gúbirlenedi qız qıp-qızıl etip boyalǵan ernin shúrtiytip.

— Ata, pensiyańızdı alǵansızǵo, mine qarań…

221

Ǵarrı tap túsinetuǵınday úńilip kelip qaraydı. óaǵazda shıjbaylanǵan úsh háripti dógereklep aylandırıp qol qoyılǵanın ǵana túsindi.

—Haw, shıraǵım aw, úydegiler alǵan shıǵar, baǵana men pensiyaǵa baratırman dep te aytpappan aw, úydegilerge, qısınǵanınan ne derin bilmey yadına kelgenin aytıp salǵan Matkarim burıshtay qızarıp ǵarrılardıń arasınan shıǵıp alıslap ketkenshe asıqtı da, táwir aq jerge barǵannan keyin heshkimniń bunıń menen isi bolmay atırǵanın kórip arqayınlastı.

—Pensiyamdı qaysısı alaǵoydı eken-ay ya bala, bir awız maǵan aytaqoyǵanda búytip qısınıp otırmas edim, uyatın aytsańá… kelip-kelip Abatbay murınǵa kúlki boldım aw, mennen keyin sonıń gezegi edi.

Úyine qaray adımımdı bassam ba, baspasam ba degendey ishke zorǵa kirdi.

— Kelin, úydemiseń qaraǵım…

«…He, ne edi,» — kelini zońq etip dálizdiń perdesinen basın shıǵarıp qarap juwaptı da kútpesten qaytıp ishke kirip ketti.

—Heshnárse, jańa pensiyamdı alayın dep barıp edim, kassir qızdıń qaǵazı…

—…Men, men qol qoydım. Pensiyańdı men aldım, gápiń barma?

…Ózi azǵantay puldı nege jetedi dep oylaydı hayranman. Qolına túsiwden qızınıń úyine juwıradı da turadı. Meniń menen urısajaqtay júdá nege aldıń deyjaqqo endi. Endi ózim alaman pensiya degendi. Usı úyden tamaq jep, usı úyde jasaydı ekenseń, mende turadı pul. Seniń qızıńnıń bir balası bolsa mende úshew. Qızıńnıń bayın men óltirgenim joq, qudayınan kórsin…

Shashın tas tóbege túydeklep, kelte kóylek kiyip alıp jumısqa atlanǵan kelin birden qıyallanıp, artına qaytıp, qazandı qazanǵa, tabaqtıtabaqqa urıp táwiraq waqıtqa shekem tasırlatıp úydiń bereketin qashırdı. Kúni menen oynap júrgen balları bir shette úrpeyisip, pıshıqtan úrkken palapanlarday sestin shıǵarmay otırıp qaldı. Kelinniń sırtqı dárwazanı tap bir nárse kelip dúkkendey etip qattı «tars» ettirip jawǵanı mańlayǵa urǵannan kem bolmadı. Bir maydanda sawash tamam bolǵanday hámme jaq tım-tırıs boldı da, hawadan hayallar átiriniń júrekti aynıtıp jibererliktey ótkir iysi birazǵa deyin burqıp shıǵıp turdı.

Hár kúngi qaytalanatuǵın birdey waqıyalarǵa ǵarrınıń qulaǵı úyrenip te ketken. Kelin jumısqa ketse aqlıqların alıp terektiń sayasında jazılıp otıra qoyadı. Tús bolsa, kesh bolsa ­iymanı bir qısım bolıp saatqa qayta-qayta qarap, laplap ısıp tursa

222

da dárriw jayına kirip ketedi. Jayına kirse kewli tınıshlanıp az bolsa da arqayınlasadı.

…Jıllar izin jıl quwıp, belden quwatın, dizeden dármanın, kózden nurın, ómiriniń jaslıǵın urlaǵan miyrimsiz waqıt bayǵus kempirin shay alǵanday aradan erte ákete qoydı. Toǵız qabat etip salınǵan sarayday keń jay hápzamatta tar qaqıraǵa aylanǵanday, tınısh ómiri aqıretke aylanǵan ǵarrı áwdiyip kirip-shıǵıp ishindegi dártin heshkimge ayta almay, arasında qamsıǵıp jılap aladı. Jılda remontqa túsetuǵın jay usınıń ójiresine qaraǵanda tubalap toqtap, salqın gúz keledi de qaladı. Kún uzaǵına bul ójirege ya kelini ya balası bolıp basın bir suǵıp kórgen emes. Diywallarındaǵı hákleri kóship túsip, unırap atqan qarańǵı ójiresinde juwılmay kir bolıp atırǵan kiyimleri jıynalıp qaldı. Namaz oqıytuǵın gilemshesin ǵana tap-taza etip hár jerge áshireplep alıp qoyatuǵın ǵarrı, iyis sabınınıń alqındısı tawsılıp shamalasqanın oylap, kelininiń bir tońqıldısın esitse esiter, bir iyis sabın ákelip ber dep aytsam ba deydi de, jáne «qoy» dep ózin irkedi. Kelini kir juwatuǵın mashının qosqan waqıtta bir eki kóylegin aparıp bereyin dep turadı da, jáne ekilenedi. Anaw kúni kir aparıp berip bası bálege qaldı. Azannan keshke deyin ullı-tońqıldı toqtamadı. Qaytıp aytpastay boldı. Búgin de bir kóylegin qoltıǵına qısıp, bul jerden onsha uzaq emes jerde turatuǵın qızınıń úyine qaray ketti.

…Oylamaǵan jerden jol apatına ushırap qaytıs bolǵan kúyew balasın oylap kewli buzılsa, izinde bir bala menen shırqırap jesir kalǵan qızın oylap qamsıǵadı. Qaltasındaǵı qol sharshısın alıp kóziniń jasın súrtip-súrtip, qaytadan qaltasına salıp oy túbine shúmip ketip baratır. Qızınıń bıyıl oqıwǵa baratuǵın balası anaw kúni: «Ata, maǵan ózi júretuǵın mashın áper» dep izinen qalmaǵan edi.

—Yaqshı, balam pensiyamdı alıp alayın áperemen, ekewimiz bazarǵa birge barıp alamız, dep wáde berdi aqlıǵına. Dayı atasınıń wádesin alıp alǵan bala sonnan berli tınım tapsa qáne, atası otırsa otıradı, tursa turadı. Úyine qaytajaq bolsa jibermey táwiraq jerge shekem shıǵarıp saladı. Soqpaq joldan kún uzaǵına atasınıń úyine eki márte barıp qaytadı. Bul úyge keliwdi onsha qálemese de atasın, ózi menen teńles balalardı qıymaydı. Oádeni aytsa tap oyınshıq qolına tiymey qalatuǵınday dım sır bermeydi. Atasınıń ójiresine kirip alıp qasınan shıqpaydı. Tamaq jemewge qayıl.

—Ata, awqat jemeyseń be, ana Sharyarlar, maması — bári awqat jep atır…

—Yaq, balam keyinlew jeymen sen baraǵo, shay ish shıraǵım ash boldıń.

223

— Yaq, ata úyge barıp jeymen. Júr ata biziń úyge sol jaqta mamam úshewimiz shay ishemiz, jetekleyjaq boladı atasın. Atası shıqpaqan soń ári-beri otırıp jalıǵıp balalar menen oynayın dep juwırıp shıǵadı da, qarańǵı jaydıń aynasındaǵı perdeden ózine qadalıp, tesilip qarap turǵan bir jup ǵázepli kózge názeri túsedi de gilt toqtap darwazaǵa qaray áste júrip barıp shıǵa qashadı. Bul bir jup kóz sırtqa shıqsa jaqsı bolmaytuǵının bilgen bala tap izinen jetip alatuǵınday toqtamastan juwıradı.

«… Ózi júretuǵın mashın…»

Qaltasında qarmap uslaǵanday tiyin da qalmaǵan ǵarrı ayaǵın suyrep basıp ele oylanıp kiyatır. Aqlıǵıma ne deymen, endi ne dep aldayman. Jıllı jumsaq alaǵoy dep beriwge nárse pulı qalmaptı. Aqlıǵım juwırıp shıqsa ne deymen. Áne qızınıń úyi de kórindi. Bunı kórip aqlıǵı juwırıp shıǵa qoymadı. Dógerek átiraptan aqlıǵın izledi. Úyge jaqınlap barǵan ǵarrı, esik qulıplawlı ekenligin kórip baspaldaqqa otıra ketti. Baspaldaqtıń astında jatırǵan kishkene kúshik juwırıp shıǵıp quyrıǵın bılǵańlatıp kelip ǵarrınıń qolın jalap atır.

— Bular qayda kete qoydı eken…?

Qońsı úydiń hayalı atızında júrgen eken, bunı kórip háremge jaqınlap keldi de sálem berip, bala awırıp emlewxanada túsip úsh kúnnen berli jatırǵanın ayttı. Ǵarrı jan iynine ot túskendey tıpırshılap emlewxanaǵa qarap juwırdı. Tap shapqılap baratırman dep oylaǵan ǵarrınıń sırtınan qaraǵan adam awdańlap adımın sál tezirek basıp qayda asıǵıp baratır eken dep oylaytuǵını anıq edi. Kún uzaǵına narse duz tatımaǵan ǵarrı qay jerge shekem juwırsın, demniń arasında dińkesi qurıp, eki iyninen dem alıp halıqlap joldıń bir shetine júresine otıra ketti. Izǵıǵan mashınlar arman–berman tınbay ótip turǵan gúzar joldıń shetinde neqılıp otırǵan adam eken dep bir de kólik toqtar emes. Insaplı adamlar da barshılıq eken, qasına bir kólik kelip toqtap ishinen jaqsı kiyingen, uzın boylı, jas jigit túsip:

—Assalawma áleykum, aǵa, bul ne mazańız joq pa, qayda baratırsız tal túste?! Júriń alıp keteyin, otırıń mashınǵa, juwırıp kelip artqı kapını ashıp ǵarrınıń qoltıǵınan demep turǵızdı. Ǵarrı bayǵus ıssıda tili tańlayına jabısıp, sóylewge halı bolmay tamaǵı tıǵılıp qalǵan, tek qaltasın qarmalap bir nárse izleydi. Uslap alǵanday bir tiyin bolsesh…

—Saǵan beretuǵın pulım joq, balam, dedi állenemirde tilge kelip, ójetlep ayaǵın alǵa qarap baspay tubalap turıp qaldı.

224

—Pay aǵa, sizden pul sorap atırǵan adam barma? Báribir jolımnıń ústi, ala keteyin dedim dá, júriń qáne.

—Aqlıq balam awırıp qalıptı, emlewxanaǵa baratırman, dedi ǵarrı mashınǵa jayǵasıp bolǵansoń.

—Bolnica degen «kakraz» jolımnıń ústi, aparıp ketemen dım ǵam jemeń.

Jol boyı jigit hár jaqtan áńgime tawıp sóylep kiyatır, al bul tım-tırıs. Jigit bunı mashınǵa mingizgen soń miyimdi jep sóylep bolatuǵın shıǵar dep oylaǵan edi, yaq ses semir joq. Bunıń aqıl-oyı tek aqlıǵında, ne boldı eken qay jeri awırdı eken. Nárestem-ay, tezirek táwir bolıp ketkeyseń dá, Allajanım, qúdireti kúshli ózińseń. Meniń ómirim shegine jetti, jasarımdı jasadım. Aqlıǵımnıń ómiri uzaq bolǵay ey, Alla. Tez járdem kelgen bolsa qattı awırǵan ǵoy, balam. Mazmunsız ótken ómirim, azapta, jalǵızlıqta qalǵan ǵarrılıq dáwranım, ash-áptada, kir kiyimler menen uyqlaǵan kúnlerim ushın nalınǵan bolsam, hásilik etken bolsam qayttım. Hási ketsem qayttım, óziń keshir, ALLA. Ózi juretuǵın mashın… Pult penen basqarılatuǵın mashın… Ózi juretuǵın mashın… Áperemen balam, áperemen… Pensiyamdı alsam, ekewimiz birge bazarǵa baramız… Shuyk, etken tormoz berildi de mashın birden gilt toqtadı. Aldınǵa enterilip jıǵıla jazlaǵan ǵarrı, tús kórip oyanıp ketkendey alaqlap jan-jaǵına qaradı. Ózine tigilip qarap otırǵan jigitten qısınıp ketti. Bet-awzı kóziniń jasına juwılıp ketipti. Qaltasınan qol sharshısın alıp, sıpırıp qaytadan qaltasına salıp qoydı.

—Aǵa, den-sawlıǵıńız jaqsı ma, dedi jigit, biraq «aljıǵan eken-aw», degen oylar shetlep ótpedi.

—…

—Ózi júretuǵın mashın, jáne bir nárseler dedińiz…

—… Balam, nesin soraysań, usı awırǵan aqlıǵıma ózi júretuǵın mashın áperemen dep wáde etkenime kóp waqıt bolıp edi.

—Al???… jigittiń izin tıńlaǵansha taqatı bolmay.

—… Pensiyam nárse qolıma tiymeydi, kelinim alıp qoya beredi, eńirep jas baladay eńiz-teńiz bolıp jılap jiberdi. Jeńillenip alsın, dedime, jigit jubatıwǵa asıqpadı. Emlewxanaǵa kelip qalǵan bolsa da úndemey otırdı. Kóshedegi biytanısqa bar dártin tógip atır eken, ishi tolıp bolǵan eken. Jigit ǵarrınıń kelininen de beter balasın jaman kórip ketti.

225

—Haw, kelip qalıppız ǵo, balam seniń de basındı qatırdım jumıstıń adamı qusaysań, jolıńnan qaldırmayın, dep qapını qarmalaǵanı menen asha almadı. Sırttan kelip qapını ashıp: — Ózim aparıp taslayın sizdi, qaysı bólimde jatırǵanın bilmeysiz ǵo, anıqlastırıp aparıp bolıp ketemen, asıǵıs jumısım joq aǵa…

—Solayma, bereket tap, ómiriń uzaq, dáwletiń, ırısqı-nesiybeń mol bolsın. Qabıllawxanaǵa barıp balanıń qay jerde jatırǵanın anıqlaǵan jigit bunı jetekledi.

Tamshı dári salıp qoyǵan aqlıǵı tap atasın kútip jatırǵanday esikke qarap jatır eken. Anası káttiń shetine basın qoyıp, dińkesi qurıp, uyqılı oyau otır.

—Haw, meniń aqıllı balama ne boldı, tamaǵı qarlıqqan ǵarrı kóz jasın zorǵa tıyıp, esikten sóylenip kirdi. Aqlıǵı burınǵıday «ata» dep sóylewge, sekirip moynına asılıwǵa shaması joq, tek eki kózin hálsiz ashıp-jumıp jata beredi.

—Qızım-aw, buǵan ne boldı, kelemen degenshe jolım ónbedi, men jete qoymadım. Shukir bul quraqım, aman eken.

—Keshe túni menen awırıp qaytara berdi, hár nárseni bir sóylep albıratıp tasladı, qorqqanımnan tez járdem shaqırdım.

—Asqazanına bir nárse jaqpaǵan aw, — biytanıs jigit ǵarrıǵa qarap.

Sonıń arasında aq halat kiygen medsestra kirip, tamshı dárini dárriw balanıń tamırınan suwırap alıp, «Kóp otırmań, ata, em bolsın» dedi de, bosaǵan dári ıdısın alıp shıǵıp ketti. Hámmesi tım-tırıs balaǵa qarap únsiz otırıp qaldı.

Állenemirde bala ıńırsıp, birnárse dep sóylegendey boldı.

— Ne deysen balam? Balanıń awzına qulaǵın jaqınlatıp anası. Kesheden berli sulq túsip qalǵan balasınıń sóylegenine jılap qoya berdi.

—…

—Suw ishkiń keldi me?

—Mashın…

—Ya, ne jeyseń balam, ash boldıń ba?

—Ózi júretuǵın…

Áste ólpeń ǵana esitilgen balanıń dawısın ǵarrı esitpegeni menen bular ekewi anıq esitti. Qızı bolsa ákesin qısındırmayın dep, gápti basqa jaqqa burdı.

226

—Ne deydi bir nárse jeymen deyme?

—Yaǵaw, aǵa suw ishejaq… Biytanıs jigit bárine túsindi.

—Qızım, asıǵıp júrip hesh nárse ákele almadım.

—Yaǵaw, aǵa qońsılar, qurdaslar bári kelip atır, qısınba bári bar, aǵa…

Erteń kelemen yaqshıma, onda… Aqlıǵınıń mańlayınan qayta-qayta súyip basınan sıypalap qızı menen xoshlasıp shıǵıp ketti. Erteńge shekem ilajı bolar. Túni menen dóńbekship uyıqlay almay shıqtı. Aqlıǵınıń awırǵanın kelinine aytıp edi, «maǵan ayttıń ba, basqaǵa ayttıń ba» dep lám-lim demedi. Tań atpay ketip, hámme jatqan soń keletuǵın balası úyde ne bolıp ne qoyıp atırǵanın da bilmeydi.

Tańda erte turıp, basqalar oyanıp ketpesin dep áste aqırın, qazan-tabaqtı tasırlatpay ózi pisirgen sút jarmadan kishkene ıdıs tawıp órli-ǵurlı urlıq ústinde qolǵa túsip qalatuǵınday qaltıraqlap quyıp, qatıńqıraǵan bir shórek nandı qoynına tıqtı da, tap birew qolınan julıp alatuǵınday tez-tez ayaǵın basıp darwazadan shıǵıp ketkenshe asıqtı. Emlewxanaǵa qarap piyadalap júrdi. Keshe kelgen soń, aqlıǵı jatırǵan palataǵa tuwrı kirip bardı. Ayaǵına bir nárse kelip tiygenin sezip tómenge qarasa oyınshıq mashın «aldımnan shıq» degendey qayta-qayta gewishin ójetlep kelip dúgedi. Ómir jalǵanında bunday oyınshıqtı kórmegen ǵarrı, ań-tań bolıp jan-jaqqa qarasa aqlıǵı kátte otırıp alıp ishek-silesi qatıp shaqalaq atıp kúlip atır.

—Ata, raxmet, — dedi taqıldap.

—… ???

—Ózi júretuǵın mashın ápergenińizge raxmet ata, keshegi siz benen kelgen ajaǵa ákeldi. Mine qutısı da bar. Mazalı zatlar da ákeldi kóp etip, atań berip jiberdi dedi.

—Táwir boldıń ba shıraǵım, shúkir Allaǵa, áy jaratıwshı ALLA, mıńshúkir. Balam táwir eken basqa ármanım joq, dep kele aqlıǵın qattı qushaqlap aldı. Aqlıǵınıń qollarınan, mańlayınan qayta-qayta súye berdi. Aqlıǵı qıtıǵı kelip jáne shaqalaq atıp kúledi. Ózinshe atasına pult penen mashın qalay basqarılatuǵının aytıp mardıyıp qoyadı. Atası onnan sayın qushaqlaydı.

—Aǵa sálem berdik, qashan keldińiz? Qızı asxanadan shay demlep kiyatırıp.

—Házir, kelip atırǵanım, balamnıń táwir bolǵanın kórip quwanıshım qoynıma sıymay atır, shúkir Allaǵa. Mıń márte shúkir.

227

—Awa, shúkir bul quraqım, ózim de qattı albırap qaldım ǵo aǵa, bir nárse bolıp qalama dep oylanıp uwayımnan sarǵayıp tań atpadı. Ukolların alǵan soń terlep, uyqladı. Shay-suw ishti. Siziń mına oyınshıǵıńızdı kórip tez táwir boldı ǵo, neqılayın dep ediń, aǵajan aw. Ápereyin desem bilmey otırǵanım joq, aw. Dım uwdan qımbat oyınshıqqo. Kelin miyińdi jeytuǵın boldı aw, aǵa…

—… Yaǵaw, balam táwir bolsa bolar, oljaǵın oylama balam, sút góje ákeldim, iship alıń, shıraǵım.

Kelininiń qas-qabaǵı da, pensiyasınıń qolına tiymegeni de házir buǵan qızıq emes, aqlıǵı táwir bolıptı. Keshegi jigittiń atı-jónin de soramaptı. Ul-qızınıń ráhátin kórsin. Qudayım mıń jasasın. Ol jigitti tabaman, qarızımdı qaytaraman. Pensiyamdı alsam, Quda qálese…

Qaltasında ilip alarlıq hesh nárse joq, qayta-qayta qarmalanadı…

Kegeyli.

228

ELLERIM BARDUR…

1864-jıl. Báhár. Táǵdirdiń isine bola, Ájiniyaz qazaq dalalarınıń birinde, Qojban baydıń úyine molla bolıp jallandı. Bul jerge kelgenine de bir háptege shamalastı…

Sáwirdiń azanǵı salqın samalı esip tur. Ájiniyaz kúndegidey tańda erte turıp, azanda dúmshe menen oshaqqa suw qoydı. Ol azanǵı xalqastı iship bolǵannan soń, qolına kitap alıp Qojban baydıń úyine balalardı oqıtıwǵa atlandı.

Bul waqıtları hámme jerde de medreseni pitkergen talıbı-ilim mollalar tabıla bermeytuǵın edi. Mollalıq-ustazlıq qılsa, óziniń elindegi balalardı oqıtsa bolmas pa edi, dersiz. Ájiniyazdı 1858-1859-jıllardaǵı kóterilisten soń, Túrkmenstan eline jer awdarıp súrginge jibergen edi. Sol jerden qaytqannan soń, óziniń eline qaytqanı menen onı jaqsı kútip alar ma edi?! Sonlıqtan, ol ótmishtiń awır kúnleri umıtılǵanday biraz waqıt ótiwin qáledi me, qullası, sonnan berli Qojban baydıń úyinde mollashılıq etip, awıldıń balaların oqıtıp atır.

Qojban bay qazaqlardıń ataqlı baylarınıń biri. Birde-bir adamnıń pıshıǵına «pish» demegen, xalıqtıń ǵamın oylaytuǵın kishipeyil hújdanı hadal insan. Ájiniyazǵa arnap úyiniń janınan otaw da tiktirip bergen.

* * *

Qojbannıń úyi atpa diywaldan salınǵan úlken jeti-segiz ójireli jay. Úyiniń keńlew bir ójiresin balalardı oqıtıwǵa ajıratıp bergen.

Ájiniyaz Qojbannıń úyine keldi. Úydiń aldında júrgen Qojbandı kórip sálem berdi.

– Assalamu Áleykum, wa rahmatullohi wa barakatuh, Qojban aǵa! – dep amanesenlik sorastı.

229

–Oaǵaleykum Ássalam, assalamu ǵaleykum, molla Ájiniyaz, – Keldiń be? – bawırım. Osı jerge kelgenińe de bir aptaǵa shamalaptı. Baldar da ádewir úyrenisipti. Bawırım, saǵan bir suraǵım bar edi?

–Esitemen, qulaǵım sizde.

–Seni óleń jazadı dep esittim. Ras pa? – dedi Ájiniyazdıń jelkesin qaǵıp.

–Ras aǵa, ilham kelgen kezde anda-sanda jazıp turaman, – dedi shayır mıyıǵın tartıp.

–Onda maǵan tuǵan jeriń, otanıń jóninde bir keremet óleń jazıp berseń óte jaqsı bolar edi.

–Meyli, Qojban aǵa qoldan kelgenshe háreket etemen.

–Jaraydı, kóp sóylep mazańdı almayın. Shákirtteriń de kútip qalǵan shıǵará. Baraǵoy, – dep Qojban ójiresine kirip ketti.

Ájiniyaz balalar otırǵan ójirege kirip keldi.

–Assalawma ǵaleykum-dep balalar ornınan turıp sálem berdi.

–Oaaleykúm assalam. Otırıń balalar. Keshiriń sál uslanıp qaldım. Xosh, sabaǵımızdı baslaymız. Búgin sizler menen Hádis iliminiń sultanı hám danıshpanı Imam al-Buxariy haqqında sáwbetlesemiz, – dep Ájiniyaz balalarǵa hádisshi ulama haqqında keń túsinik berip basladı.

Ájiniyaz balalarǵa sabaq ótip bolǵannan, Qojbannıń úyinen ıǵıp, óz otawına qayttı. Bul kúnleri Ájiniyazdı óz eline saǵınısh dártleri oǵırı qıynap, ata mákanınıń tolǵanısları onı túni menen tınıshına qoymaytuǵın edi. Qojbannıń baǵanaǵı gápi, shayırdıń dártiniń ústine duz sepkendey boldı.

Aylı tún… Yarım aqsham waqıt… Ájiniyaz ashıq aspanǵa qarap, tolısqan­ aydıń nurına kóz tigip, qıyalǵa shúmdi…

– Qanday ashıq aspan. Alısta jımıńlaǵan juldızlar ózine shaqırıp turǵanday. Eh, el, watan saǵınıshı qanshelli jandı qıynaydı… Ne bolsa da, Qojban aǵanıń kewlin qaldırmay óz elim haqqında qosıq jazıwım kerek, – dep qolına qálem alıp, qaǵazǵa názerin saldı. Watan tuyǵısı qálbin terbetken shayır háp zamatta bir qosıq dóretti.

230