Uliwma_pedagogika_paninen

–Ekewi de bir gór, biraq bir-birinen ayırılsa balam jaqsı bolıp qalarma-edi? deymen-dá.

–Biraq, Batır jaqsı, isenimli dos. Bunday doslıq basqa ushıramaslıǵı múmkin, sonı bilesiz-be?

–Men onıń shańaraǵın jaqtırmayman. Olardıń doslıqlarına noqat qoymasam bolmaydı. Asıqpay tursın, ekewinde ózim....

Sorawlar hám tapsırmalar:

1.Balanıń anası menen sáwbetti dawam ettiriń. Balalardıń doslıǵın qorǵaw ushın jáne qanday qosımsha dáliyller keltiriw múmkin.

2.Mine usı sáwbet penen baylanıslı qanday sorawlardı ata-analar májilisine alıp shıǵıw múmkin?

3.Oqıwshılar ortasındaǵı doslıq nege tiykarlanadı?

4.Dostı ata-ana tańlawı durıs pa ?

5.Doslıqtıń mazmunın túsindirip bere alasızba?

6.Basqalarǵa baha beriwge psixologiyalıq jaqtan sıpatlama beriń.

7.Narazı anaǵa qanday psixologiyalıq jaqtan másláhát bergen bolar

edińiz.

149- másele. Nókis qalası mekteplerinıń birinde matematika oqıtıwshısı máselelerdi oqıwshılarǵa úyge tańlap beredi. Bul sonı ańlatadı, úyge eki-úsh márte, ayrımlarına tórt márte másele beriledi, oqıwshı bolsa onıń ishinen qálegenin tańlap aladı. Durıs, bunda tekseriw qıyın, biraq qızıqlı. Sol muǵallim, ayırım waqıtları úyge matematikalıq bayan jazıwdı tapsıradı - oqıwshılarǵa anıq túrdegi hám belgili sheshimge iye bolǵan yaki 10 minutqa mólsherlengen, qálegen túrdegi «Oylap tabıw» wazıypası beriledi. Erkin dúzilgen máseleler boyınsha waqtı-waqtı menen tańlaw uyımlastırıladı.

Sorawlar hám tapsırmalar:

1.Oqıtıwshı óz jumısındaǵı bunday usıllar toplamın qanday maqset penen islep shıǵadı?

2.Sol is usılların óz is tájiriybesine muwapıq qollaw lazım bolǵan qatar shártlerdi qollanadı.

3.Sol oqıtıwshınıń ornında bolǵanda siz ne islegen bolar edińiz?

4.Oqıtıwshınıń bul usılına psixologiyalıq jaqtan sıpatlama beriń.

5. Bul usıl menen islesiw balalar psixologiyasına qalay tásir jasaydı?

150- másele. Duwa tilektiń kúshi.

Doktor Ishon Husayniy kórsetken xızmetleri ushın xalıqaralıq sıylıqlaw máresimine ketip baratır edi. Samolyotqa shıqtı. Hawa-rayınıń jamanlıǵı sebepli samolyot basqarıwshı samolyottı jaqın jerdegi aeroportqa qondırıwǵa májbúr boldı. Samolyot shamalı 16 saattan keyin ushıwı málim boldı. Buǵan ashıwlanıp, ―Jıynalısqa álbette jetip barıwım

142

kerek, 16 saat kúte almayman‖, dep baqırdı. Aeroportta óz jumısların islep atırǵan jumısshılar oǵan baratırǵan qalası bul jerge jaqın ekenin, jeńil mashinada jetip barıwı múmkin ekenin, ayttı. Doktor bunı esitip asıǵıp jolǵa shıqtı, biraq jolda da nóser jawın jawıp turar edi. Seldiń qattılıǵınan jol jawılıp qaldı.

Doktor jol shetindegi gónerip qalǵan bir úydi kórdi, sol tárepke barıwǵa májbúr boldı. Úydiń ishinde bir kempir bar edi. Kempir doktordıń hawlıǵıp ―Maǵan telefonıńızdı berip turıń, bir jerge tez telefon etiwim kerek‖ degenin esitip, kúle shıray menen: ―Awhalımdı kórip tursız ǵoy, bizlerde telefon joq. Kir ishke, bir az demińdi al, awqatlan, shay ish, onnan keyin islerińdi qılarsań‖. Doktor ilajsızlıqtan kempirdiń aytqanın qıldı, bir az ısınıp, awqatlandı.

Ol shay iship bolǵansha kekse hayal namaz oqıp, uzın-uzın duwalar etti. Keyin besiktegi nárestege qaradı. Bulardı dıqqat penen gúzetip turǵan doktor: ―Apa, bul kimniń balası, tınıshlıq pa, ne sebepten jılap duwa etip atırsız?‖, dep soradı. Kempir: ―Bul meniń aqlıǵım. Balam menen kelinim dún‘yadan ótip ketti. Aqlıǵım da awır kesel, jaqın jerde bunı hesh kim emley almadı. Esitiwimshe Ishon Husayniy degen bir doktor bar eken, ol usınday keselliktiń emin biledi eken. Biraq, ol júdá uzaqta, aqlıǵıma den-sawlıq ber, dep Alladan sorap atırman…‖, dedi.

Doktor Husayniy kóz jasların toqtata almay, apa Alla tileklerińizdi qabıl etti. Siziń duwa tileklerińiz aspannan shaqmaq shaǵıp samolyottı jerge qonıwına sebepshi boldı, seller aǵıwına hám meniń sizge jolıǵıwıma sebepshi boldı, doktor Husayniy degen adam men bolaman apa. Allah óz bendeleriniń tileklerin usınday halda islep qoyıwına isenimim kámil boldı.

Pútkil jollarıńız jawılıp qalǵan halda da, aspanlar hám jerdi Jaratqan Allaǵa sıyınıń. Onıń miyrimi duwa tilek penen...

Sorawlar hám tapsırmalar:

1.Bul gúrrińdi oqıp shıǵıń hám túsingenińizdi aytıp beriń?

2.Bul waqıyanı Islam táliymatı kóz-qarasınan túsindiriwge háreket

etiń?

3.Bul gúrrińniń tárbiyalıq áhmiyetine toqtalıp ótiń?

4.Bul gúrrińniń mazmunına psixologiyalıq jaqtan sıpatlama beriń?

5.Gúrriń mazmunı balalar tárbiyasında qanday psixologiyalıq áhmiyetke iye dep oylaysız?

151- másele. Musılmanlar Evropalılar názerinde

Shveciya shirkew birlespesi aǵzalarınan biri Stefan Lindkuist social tarmaqta ―Musılmanlar ne ushın qáwipli?‖ degen maqalanı járiyaladı.

143

―Bir musılman maǵan máyek ákelip berdi, jáne birewi halawhalımdı soraydı. Birewi mashinam buzılıp qalǵanda, baratuǵın jerime aparıp tasladı. Pulı joq dostına úzliksiz járdem beretuǵın musılmanlardı da tanıyman. Musılmanlar qanshelli qáwipli, ne ushın qáwipli...‖ – dep jazıladı maqalada.

Lindkuist maqalasında musılmanlar hám Shveciyalılardı salıstırǵan: ―Bir Shveciyalınıń pul almay turıp basqaǵa hátteki máyek beriwine

de isenbeymen. Qaysı Shveciyalı pulı joq dostınıń úyine háptelep awqat tasıydı?‖

Sonday-aq, maqalada tómendegi pikirler de orın alǵan:

―Bile almay atırman, biraq biz Shveciyalılar kózimizdi ashıp, haqıyqattı kóriwimiz kerek. Júdá múláyim hám qolı ashıq doslarımnıń bar ekenin sezip qaldım. Bir Shveciyalıda men kórmegen ájayıp qálb musılmanlardıń kópshiliginde bar. Hesh birinde jaman kóriw degendi sezbedim. Menińshe adamlarǵa qanday mámilede bolıwımız júdá áhmiyetli. Insanlardı qabıl etip, turmısıńızǵa qossańız, olardan tek jaqsılıq kóresiz.

Sorawlar hám tapsırmalar:

1.Maqalanı oqıp shıǵıp, túsinigińizdi sóylep beriń?

2.Musılmanshılıqtıń qanshelli ulıwma insanıy qádiriyatlarǵa bay ekenligin túsinip jettińiz?

3.Maqalanıń pedagogikalıq áhmiyeti haqqındaǵı túsinigińiz?

4.Insanıy qádiriyatlardıń psixologiyalıq jaqtan qanday áhmiyeti bar?

5.Milletler tatıwlıǵında insanıy qadiriyatlardıń ornı qanshelli dárejede áhmiyetli dep esaplaysız?

6.Qarım –qatnas psixologiyası haqqında qanday túsiniklerge iyesiz?

152- másele. Eger bir ay ómirińiz qalsa…

Bir insan hayalı menen hesh shıǵısa almas edi. Úyinde hár kúni

arzımaǵan nárseler sebepli tartısıw bolar edi. Kúyewi bul tartıslardan biyzar bolıp ajırasıwdı qáledi. Bul ekewiniń tartısları sebepli eki táreptiń arasına da, suwıqshılıq túsedi. Erkek bir kúni kópti kórgen insannan másláhát soraw ushın adamlardıń húrmetine erisken, danıshpannıń aldına barıp jaǵdaydı aytadı.

Ol:

– Endi ajırassań da, hesh bir ózgeris bolmaydı. Bir ay ómiriń qalıptı, ne qılsań qıl, deydi.

Bul gápti esitip, qorqıwǵa túsip, reńi appaq halda shıǵıp ketedi. Jolda ushıraǵan tanıslarınan ırazılıq soray baslaydı.

144

Úyine qaytıp, "hayal beri kel, qansha waqıtlardan berli seni qapa qılaman, jaqsı kúyew bola almadım, haqqıńdı ada ete almadım, meni keshir, mennen ırazı bol, dedi.

Hayalım "haw, shabazım sizge ne boldı, qayta siz mennen ırazı bolıń, men hár dayım ádepsizlik qıldım, sizdi kóp renjittim, deydi. Ekewiniń qálbi jumsap, kózlerine jas keldi...

Keyin jigit qapalasıp qalǵan qáyin atasınıń úyine bardı. Olardan da jılap ırazılıǵın soraydı. Qáyin enesi menen, qáyin atasıda keshirim soradı onnan. Endi úyde hár kúni jánnette jasap atırǵanday, bir-birine ırazı hám kewilli bolıp bir-birin qapa qılmastan jasay berdi

Biraq ol hayalına az ómiri qalǵanın hesh aytpas edi. Bir ay tolıwın sanay basladı. Kúnler jaqınlasqan sayın, jaqsı isleri kóbeyip, túni menen ibadat isler edi. Onıń jaqsı isleri kóbeygen sayın, hayalı da jaqsı tárepke ózgerip jaqsılıqları artıp bardı.

Bir ay ótedi. Búgin ólemen erteń... Biraq ólmeydi. Anıq bir ay demedi, bir ay átirapında dedi. Bálkim, ele bir neshe kún bar shıǵar, dep oylaydı. Bir neshe kún ótti ele ólmey atır. Keyin ol danıshpannıń aldına barıp soradı:

–Ustaz men ólmedim.

–Ne ólim? - dep soradı.

–Ustaz, siz maǵan bir ay ómiriń qaldı degen edińiz-ǵo, bir ay boldı, biraq men tirimen.

Ustaz:

–Dostım, men seniń qashan óliwińdi bilmeymen, biraq sol nárseni bilemen, ólim haq, bir kúni álbette óleseń. Óletuǵın adam, jánjel, urıstartıslar menen óz ómirin záhárlemeydi. Házirgi ómirińnen quwanıshlısańba? - dedi.

–Awa, hesh urıspay jasap atırmız. Baxıtlımız.

–Áne endi, solay dawam etińler, dedi ustaz.

Eki perzenti gúldey bolıp oynap ósti. Turmısımızdaǵı kóp mashqalalar, ólimniń haq ekenligin umıtıwımız aqıbetinde kelip shıqpaqta.

Sorawlar hám tapsırmalar:

1.Maqalanı oqıp shıǵıń hám túsinigińiz haqqında sóylep beriń?

2.Shańaraq muqaddes degen túsinikke qalay qaraysız?

3.Bul jerde ustazdıń is háreketine qanday baha beresiz?

4.Shańaraqta erli-zayıplılar arasında kelispewshilikler neniń sebebinen kelip shıǵadı dep oylaysız?

145

5. Bul shańaraqtaǵı erli-zayıplılarǵa psixologiyalıq jaqtan sıpatlama beriń?

153- másele. Bes nárse bes nárse menen belgili boladı:

–Terek miywesinen;

–Hayaldıń kim ekeni, kúyewi kámbaǵal bolǵanda;

–Dos qıyınshılıq waqtında;

–Mómin adam, oǵan bir músiybet jetkende;

–Saqıy adam, bir insannıń isi túskende;

Sorawlar hám tapsırmalar:

1. Hár bir qatardıń mazmun-mánisin túsiniwge háreket etiń hám

túsindirip beriń?

2.Bul pikirlerdi pedagogikalıq tárepten analizleń hám óz pikirińizdi bayan etiń?

3.Hár bir qatardaǵı danalıq sózlerdi turmıs mısalları arqalı dáliyillep

beriń?

4.Bul qatardaǵı berilgen sózler insan psixologiyasına qalay tásir jasaydı?

154- másele.

Amerikada jasawshı insanlar arasında bir naqıl bar: "Crab bucket

theory".

Mánisi: "Qısqısh baqalar salınǵan shelek" teoriyası.

Anıqlanıwınsha eger, shelekte bir qısqıshbaqa bolsa, ol ańsat ǵana shelekten sırtqa shıǵa aladı. Eger olar 5-6 bolsa, hesh biri sırtqa shıǵa almaydı. Sebebi, olar joqarıǵa kóterilip atırǵan sheriklerin tartıp, ózi shıǵıwǵa urınadı eken.

Qullası, qısqıshbaqadan kelip shıǵatuǵın juwmaq biz insanlarǵa da tiyisli.

Máselen, bir adam sigaret shegiwdi taslamaqshı. Dosları oǵan: "Báribir qolıńnan kelmeydi" - dep oǵan sigaret beredi. Ya bolmasa, bir joqarı oqıw ornın pitkerip, ekinshisine kirgen jigitke: "Saǵan ne keregi bar, oqımasań da sharshap qalıp atırsań-ǵo" deydi.

Óz ata-anań seni "Ahmaq, áwmetsiz, adam bolmaysań" dep tursa, bul gápler shańaraq aǵzalarıńızdıń da, shelektegi qısqıshbaqaday ekenliginiń ayqın dáliyli.

Negizinde adamlardıń tábiyatı sonday. Buǵan qarsı hesh nárse qıla almaysań. Biraq ózińe bolǵan isenim, usı shelekten shıǵıwıńa járdem beredi. Sen kúshli bolıp, ayaǵıńnan tartıp atırǵan "qısqıshbaqalar"dı jeńip, shıǵıp kete alıwıń kerek.

146

Sorawlar hám tapsırmalar:

1.Bul gúrrińniń mazmunı boyınsha túsinigińizdi sóylep beriń?

2.«Qısqıshbaqalardan» qutılıwdıń jolı sizińshe nelerden ibarat?

3.Erk kúshi (russha «sila voli», ózbekshe «iroda») degende neni túsinesiz?

4.Siz ózińizdi usınday erk kúshi bar insan dep esaplaysızba?

5.Insan ushın erktiń psixologiyalıq áhmiyeti ne?

6.Gúrrińniń mazmunına psixologiyalıq jaqtan sıpatlama beriń.

155-másele. Stiv Jobstıń ashshı ómirinen bir kórinis.

Aspirant hám talaba qız ul perzent kórdi.

"Ózlerimiz zorǵa jasap atırmız, házir bala baǵa almaymız", degen pikirge keldi...

Ekewi bir sheshimge kelip, balanı "Ǵamxorlıq etiwshiler" basqarmasına berip jiberdi.

Náresteni perzentke zar bir shańaraq dárriw saqlap aldı.

Aspirant penen talaba qızdıń ekinshi perzenti - qızı tuwılǵanda qıyınshılıqları ketip, sál ózlerin ońlap alǵan edi, biraq endi olar bir-biri menen kelisip jasay almay qaldı.

Erkek hayalın hám qızın taslap úyden ketip qaldı.

Ol usılayınsha universitetti de, ilimiy islerin de taslap, pul tabıw jolın quwdı. Baylıq arttırıw ushın hámme nárseni isledi.

Al hayal qızı menen qıynalıp bolsa da jasay basladı, aradan kóp ótpey, baxıtı ashılıp basqa adamǵa turmısqa shıqtı, ekinshi turmısı jaqsı shıqtı, ol qızına da ǵamxorlıq eter edi.

Olardıń birinshi perzenti - ulı da, ekinshi perzenti - qızı da úlkeyip er jetti.

Ásirese, jat shańaraqta, ulıwma basqa adamlardı "ata-anam" dep ósken balanıń ómiri bir tegis ótpedi. Ol júdá háreketsheń edi, turmısta qattı tırısıp úlken biznes kompaniyasın dúzdi.

Usınday kúnlerdiń birinde saqlap alǵan anası qaytıs bolıw aldınan oǵan eń úlken sırdı "Haqıyqıy ata-anası basqa adamlar" ekenin ayttı.

Saqlap alǵan anasın jerlep bolǵannan keyin jigit kóp oylandı hám haqıyqıy ata-anasın tabıw kerek ekenligin túsinip jetti.

Izlew menen shuǵıllanatuǵın agentliklerge múrájat qılǵanda olardıń "Ne ushın ata-anańızdı izlep tabajaqsız?", degen sorawına bılay juwap berdi:

–Meni abort qılıp taslamaǵanı ushın raxmet aytajaqpan!!! Izlew nátiyjelerine kóre aldın anası menen qarındasın taptı.

147

Otız bir jıldan keyin ushıratqan anasına óziniń "raxmet"in aytqanda, anası ózin tutıp tura almadı, balasın qushaqlawǵa batına almay, dawısı barınsha baqırıp jıladı...

Qarındası menen jaqsı shıǵısıp ketti.

–Ákemizdi tabasız ba?- dep qarındası soraǵanda...

–Keyinirek, buǵan ele tayar emespen,- dep juwap berdi ájaǵası. Qarındası ákesin ózi aq izlep tabajaq boldı, uzaq izlewlerden keyin

ol haqqında maǵlıwmatlardı taptı: "Ákesi házir kishkene ǵana shayxananıń iyesi eken.

Qız shıraylı kiyinip, kórsetilgen jerge bardı.

Shayxananıń iyesi kútip alıp, qızdı úlken adamlardan dep oylap húrmet-izzet kórsetti:

–Usı kúnlerde, shayxanamızǵa úlken adamlar kóp keletuǵın boldı, bunnan júdá quwanıshtaman, kim oylaptı deysiz, bul kishkene shayxanaǵa bunday úlken adamlar keledi, dep, dedi shayxana iyesi.

Qız hayran bolıp soraw berdi:

–Kimler kelip turadı bul jerge?!

–Dún‘yaǵa belgili milliarder Stiv Jobs eki kúnnen bir kelip kofe iship ketedi - dep maqtandı shayxana iyesi...

Qız artıq shıday almay:

–Bilesizbe, negizinde Stiv Jobs kim?! Ol siziń balańız, al men siziń qızıńızban...

Bir ómir pul dártinde jasaǵan, balalarımdı baǵa almayman dep taslap ketken "ÁKE"niń awızı ashılıp qaldı.

Awa... Bul - dún‘yaǵa belgili Apple kompaniyasınıń tiykarshısı, suriyalı aspirant Abdulfattah Jandaliy hám nemis milletine tiyisli talaba qız Joan Shibleniń perzenti, Pol Jobstıń saqlap alǵan balası, dún‘yanı ózgertip jibergen úshinshi almanıń iyesi - Stiv Jobstıń ashshı ómirinen bir kórinis.

Quranı Káriymde "Ashlıqtan qorqıp, balalarıńızdı óltirmeń, Biz sizlerdi de, olardı da ırısqılandıramız" dep biykarǵa jazılmaǵan...

Sorawlar hám tapsırmalar:

1.Gúrrińdi oqıp shıǵıp, óz túsinigińiz haqqında aytıp beriń?

2.«Kemliktiń kamalı bolar» degen xalıq maqalınıń mánisin túsindirip beriń?

3.Gúrrińniń pedagogikalıq áhmiyeti haqqında qanday pikirdesiz.

4.Gúrriń mazmunı psixologiyalıq jaqtan qanday áhmiyetke iye?

5.Gúrrińdegi shańaraq aǵzalarınıń psixologiyalıq jaǵdayına hám ózgesheliklerine sıpatlama beriń.

148

6. Shańaraqta qıyınshılıqlardı jeńip shıǵıw ushın insanlar ózlerin qalay tutıwları kerek dep oylaysız?

156- másele. Haywanlardıń shaǵımı.

Bir kúni toǵaydaǵı barlıq haywanlar bir jerge toplanısıp, jıynalıs ótkeripti. Sol jerde-Adamzat, olardıń naǵaybıl is-háreketleri tuwralı hár qıylı pikir-talaslar payda bolıptı.

–Dógerekke bir ser salıp qarań, doslar,- dep gáp baslaptı Jolbarıs,- Qorshaǵan ortalıq, ana tábiyat kúnnen-kúnge pataslanıp, jasawlarımız barǵan sayın qıyınlasıp baratır. Bárine, mına Adamlar ayıplı… Qáne, ne qılamız?

–Jolbarıs tuwrı aytadı,-dep onı qollap-quwatlaptı Qasqır,- mına, Adamlardan suw menen ósimlikler dún‘yası da qattı jábir kórmekte. Daraqlar kesilip, otlaqlı jaylawlar, sayamanlı baǵlar azayıp ketti. Aǵın suw túsip turmaǵannan keyin kóllerdiń ultanları kewip, suwları sasıp, qurtlamaǵa qaradı.

Gápke Túlkide qosıldı.

–Shınında da, Adamzat degen ortalıq tábiyatqa ulıwma kewil bólgendi qoydı. Adamlardan qashanǵı jábir shegip jasay beremiz? Qáne, qáytemiz, aytıń? Qáytkende de usı jerdiń ózinde bir sheshimge kelip alıwımız kerek?

Túlkiniń ortaǵa taslaǵan sorawınan keyin haywanlar biraz oyǵa shúmip qaldı. Sonda jáne birewi usınıs qıldı. «Keliń, bárimiz jámlesip, usı Adamzat degenniń ayıpların betlerine basayıq.. Zarımızdı qaǵazǵa

túsirip, nariyzashılıǵımızdı shaǵım xat túrinde bildireyik»,-dep. Usınıs sol jerdin ózinde bir awızdan maqullanıptı. Olar shawqımlasıwı menen adamlarǵa xat jazbaǵa qaraydı.

– «Hey, húrmetli Adamlar! Qorshaǵan ortalıq, tábiyat hámmemizge ortaq! Onı asırańlar, saqlap qalıwǵa bar kúshlerińdi jumsańlar! Onda jasawǵa tek ǵana adamlar emes, al haywanlar, quslar, jánliklerde, qullası barlıq tiri janzat tolıǵı menen haqılı. Tuwrı, tábiyattı pataslap atırǵan bárińiz emes, aralarıńızda sonday qásiyetsizlerde kóp. Solarǵa tıyım salıńlar! Bizler bolsa, xabarlawshı ǵanamız. Sheshim qabıllaw, ámeliy islerSizlerden!»,- depti.

«Panchatantra»dan.164-165-betler.

Sorawlar hám tapsırmalar:

1.Tımsaldı dıqqat penen oqıp shıǵıń hám mazmunın aytıp beriń?

2.Ekologiyalıq tárbiya, ekologiyalıq mádeniyat haqqında nelerdi bilesiz ?

149

3.Átirapımızdaǵı ekologiyalıq turaqlılıqtı saqlap qalıw ushın nelerdi ámelge asırıwımız kerek dep oylaysız?

4.Jaslarǵa ekologiyalıq tárbiya beriwde nelerge itibar qaratıwımız kerek dep esaplaysız?

5.Tımsaldıń mazmunına psixologiyalıq jaqtan sıpatlama beriń.

2.3. «BILIMLENDIRIW MÁKEMESINIŃ MENEDJMENTI» BÓLIMINE TIYISLI SORAWLAR HÁM TAPSİRMALAR

157- másele. Baslawısh klasstıń ata-analar jıynalısında oqıtıwshı hár qaysı ata-ananı óz balası otıratuǵın partalarında otırıwların usınıs etti. Ol hár qaysı ata-ananıń aldına óz balasınıń dápteri hám buklengen qaǵazdı partaǵa qoyıp shıqtı. Bul buklengen qaǵazda bolsa tek ǵana sol ata-anaǵa tiyisli jazıw bar. Máselen;

«Sultan anaǵurlım jaqsı shuǵıllanatuǵın boldı. Biraq matematika páninen biraz aqsap atır. Sol sebepli sol pánge itibarıńızdı qaratıwıńızdı sorayman. Iltimas, kelesi shembi saat 13.00 de kelseńiz».

«Áziza jalqaw, itibarsız bolıp qaldı. Sáwbetlesiw ushın qalıwıńızdı sorayman».

«Aynaxan oqılǵan materialdı jaman sóylep beredi. Iltimas, mekteptegi hádiyseler haqqında yaǵnıy kórgen filmleri hám oqıǵan ertekleri boyınsha sóylep bergende onıń sóylewine áhmiyet beriń».

Sorawlar hám tapsırmalar:

1.Usıǵan uqsaǵan jazıwlarǵa siz qanday qaraysız?

2.Oqıtıwshı bul usıldı ne maqsette qollandı?

3.Bul usılǵa baha beriń.

4.Oqıtıwshınıń bul usılına psixologiyalıq jaqtan sıpatlama berin.

158- másele. 5-klasstıń jańa klass basshısı jumıstı oqıwshılar jámáátin úyreniwden basladı. Baqlawlardan, sáwbetlesiwlerden sol nárse málim boldı, tartınshaq Muratbay oqıwshılar arasında hámmeden kóbirek húrmetke iye eken, Paraxat judá aktiv, quwnaq eken. Nátiyje de, Muratbay klass sárdarı, Paraxat bolsa oǵan járdemshi etip tayınlandı.

Sorawlar hám tapsırmalar:

1.Muratbay klass sárdarı etip nadurıs saylanǵan, Muratbay menen Paraxattı almastırıw kerek degen juwmaqqa keliw mumkin be?

2.Bunday jaǵdayda klass basshısı ózin qanday tutıwı kerek?

3.Klass belsendilerin tez-tez almastırıw múmkin be? Bul klass jámáátine qanday tásir etiwi mumkin?

4.Hár bir oqıwshıǵa psixologiyalıq jaqtan sıpatlama beriń.

150

5. Klass sárdarın siz qalay saylaǵan bolar edińiz hám kóbirek qaysı pazıyletlerine itibar bergen bolar edińiz?

159- másele. Bir kúni oqıtıwshılar óziniń pútkil ómirin mektepke, tálim-tárbiyaǵa baǵıshlaǵan adamlar menen ―Pedagogikalıq iskerliktiń nátiyjesi neden ibarat» degen sózdiń ústinde básekeslesip qaldı.

–Men klassımnan quwanıshlıman, klassımda jaman oqıytuǵın oqıwshınıń ózi joq. Hámmesi «men sennen zorman» dep oqıydı. Joqarı oqıw orınlarına kiretuǵınları da kóp, ele kóresizler hámmesi jámiyette óz orınların tabadı.

–Siz aytpaqshı bolǵan, pitkerip ketken oqıwshılarım júdá kúshli klass edi. Kópshiligi úlken qánigeler bolıp, jetiliskenliklerinen elege shekem maqtanısh etemen – dep qosıp qoydı basqası.

–Meni bolsa «olar keleshekte qanday kisiler bolıp jetilisedi, keyin iskerlikleri qanday boladı, óz perzentlerin qanday insan qılıp tárbiyalap, kamalǵa jetkizedi», degen sorawlar kóbirek táshwishlendiredi, - dep sózin juwmaqlaydı úshinshi oqıtıwshı.

Sorawlar hám tapsırmalar:

1.Oqıtıwshılardıń bunday sáwbetinen, oqıw hám tárbiyalıq isinen qanday pedagogikalıq hám psixologiyalıq juwmaq shıǵarıw múmkin?

2.Siz-she? Óz isińizdiń nátiyjesin nelerden dep bilesiz?

3.Hár bir oqıtıwshınıń pikirlerine psixologiyalıq jaqtan sıpatlama beriń hám analiz qılıń.

160- másele. Respublika xalıq bilimlendiriw basqarmasınan kelgen inspektor mektep direktorına sonday dedi: "Siz basshı bolǵan bul mekteptegi basshı qánigeler sabaq analiziniń shártli túrde qabıllanǵan 5 túrine ámel qılmas eken. Olar muǵallimlerdiń sabaqların ulıwma pedagogikalıq jaqtan analizlew menen ǵana shegaralanar eken"…

Sorawlar hám tapsırmalar:

1.Inspektordıń sabaq analiziniń 5 túri degende, siz nelerdi názerde

tutadı dep oylaysız?

2.Direktor oqıtıwshılarǵa qarata qanday ilajlar kóriwi kerek dep oylaysız?

3.Inspektordıń is-háreketin psixologiyalıq jaqtan analiz qılıń.

161- másele. Bir oqıtıwshı mekteptiń oqıw isleri boyınsha direktor orınbasarına bılay dedi: "men sabaq beretuǵın 8-a klassta oqıwshılardıń sabaqqa sebepsiz kelmey qalıw jaǵdayları kóbeyip ketti, balalar sabaqta shawqımlasıp otıradı, maǵan qulaq salmaydı, ózlestiriwleri tómen. Bul jumısta sizden, maǵan ata-analar menen sóylesiwime járdem beriwińizdi iltimas qılaman"

151