
- •Предисловие
- •Введение
- •1 Введение в математический анализ
- •1.1 Множества. Операции над множествами
- •1.2 Числовые множества. Границы числовых множеств
- •1.2.1 Множества действительных чисел
- •1.2.2 Множества комплексных чисел
- •1.3 Функции или отображения
- •1.3.1 Понятие функции
- •1.3.2 Частные классы отображений
- •1.3.3 Основные элементарные функции
- •1.3.4 Суперпозиция (композиция) отображений. Сложная и обратная функции
- •1.4 Системы окрестностей в R и Rn
- •1.5 Предел функции
- •1.5.1 Понятие предела функции
- •1.5.2 Последовательность и её предел
- •1.5.3 Определение предела функции на языке последовательностей
- •1.5.4 Односторонние пределы
- •1.5.5 Теоремы о пределах
- •1.6 Непрерывность функции в точке
- •1.6.1 Основные понятия и теоремы
- •1.6.2 Классификация точек разрыва
- •1.7 Замечательные пределы
- •1.7.1 Первый замечательный предел
- •1.7.2 Второй замечательный предел и его следствия
- •1.8 Бесконечно малые и бесконечно большие функции
- •1.8.1 Теоремы о свойствах бесконечно малых функций
- •1.8.2 Сравнение бесконечно малых и бесконечно больших функций
- •Вопросы к разделу 1
- •2 Дифференциальное исчисление
- •2.1 Дифференцируемые отображения
- •2.2 Строение производной матрицы
- •2.3 Некоторые свойства производных
- •2.4 Производная по направлению
- •2.5 Производные высших порядков
- •2.6 Функции, заданные параметрически, и их дифференцирование
- •2.7 Функции, заданные неявно, и их дифференцирование
- •2.8 Геометрический и механический смысл производной
- •2.10 Дифференциал функции
- •2.11 Дифференциалы высших порядков
- •2.12 Формула Тейлора
- •2.13 Основные теоремы дифференциального исчисления
- •2.14 Правило Лопиталя
- •2.15 Условия постоянства функции. Условия монотонности функции
- •2.16 Экстремумы
- •2.16.1 Необходимые условия экстремума
- •2.16.2 Достаточные условия экстремума
- •2.16.3 Отыскание наибольшего и наименьшего значений функции
- •2.18 Асимптоты графика функции
- •Вопросы к разделу 2
- •3 Методические указания
- •3.1 Понятие функции. Область определения
- •3.2 Предел последовательности
- •3.3 Предел функции
- •3.4 Первый замечательный предел
- •3.5 Второй замечательный предел
- •3.6 Следствия второго замечательного предела
- •3.7 Сравнение бесконечно малых и бесконечно больших функций
- •3.8 Непрерывность функции. Классификация разрывов функции
- •3.9 Техника дифференцирования функций одного аргумента
- •3.10 Производная высших порядков функций одного аргумента
- •3.11 Частные производные
- •3.12 Производная по направлению
- •3.13 Производные параметрически заданных функций
- •3.14 Дифференцирование функций, заданных неявно
- •3.15 Геометрический и механический смысл производной
- •3.16 Дифференциал
- •3.17 Экстремумы. Наибольшие и наименьшие значения функции
- •3.18 Исследование функций и построение графиков
- •4 Контрольные работы
- •4.1 О самоконтроле при выполнении работ
- •4.2 Контрольная работа № 3
- •Вариант 3.1
- •Вариант 3.2
- •Вариант 3.3
- •Вариант 3.4
- •Вариант 3.5
- •Вариант 3.6
- •Вариант 3.7
- •Вариант 3.8
- •Вариант 3.9
- •Вариант 3.10
- •4.3 Контрольная работа № 4
- •Вариант 4.1
- •Вариант 4.2
- •Вариант 4.3
- •Вариант 4.4
- •Вариант 4.5
- •Вариант 4.6
- •Вариант 4.7
- •Вариант 4.8
- •Вариант 4.9
- •Вариант 4.10
- •Заключение
- •Литература
- •Ответы
- •Приложение
- •Предметный указатель

36 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1. Введение в математический анализ |
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
f3 |
(x) = |
(x2 + 1) |
; |
f4(x) = |
|
|x − 3| |
|
; |
|
|||||||||
(x − 3) |
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
(x − 3)(x + 2) |
||||||||||||
f5 |
(x) = sin(x |
− |
3); |
f6(x) = |
5x + 4, |
если − 4 ≤ x ≤ 3; |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4x + 7, если 3 < x ≤ 10. |
|||||||
Укажите номера тех из них, которые являются непрерывными в точке x0 = 3. |
||||||||||||||||||
1.6.4 Даны следующие функции: |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
f1 |
(x) = sin |
|
|
1 |
|
|
; |
|
f2 |
(x) = |
(x − 4)(x + 1) |
; |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
x − 4 |
|
|
|
|
(x − 4)(x + 2) |
|||||||||
f3 |
(x) = |
|
|
|x − 4| |
|
; f4 |
(x) = |
sin x |
; |
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|x − 4|(x + 2) |
|
|
x − 4 |
|
|
|
|||||||||||
f5 |
(x) = |
2x + 4, |
если − 2 ≤ x ≤ 4, |
|
|
|
||||||||||||
|
|
3x + 1, |
если 4 ≤ x ≤ 10; |
|
|
|
||||||||||||
f6 |
(x) = (x − |
4)(x + 2), |
если x 6=4; |
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
(x |
|
4)(x + 8) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
− |
|
|
6, |
если x = 4. |
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Укажите номера функций, для которых точка x0 = 4 является: а) устранимой; б) первого рода; в) второго рода.
1.7Замечательные пределы
1.7.1Первый замечательный предел
Докажем, что lim sin x = 1. Это соотношение называют первым замечательным
x→0 x
пределом. Предварительно докажем неравенство
sin x < x < tg x, |
(1.10) |
при 0 < x < π.
2
С этой целью в круге радиусом R рассмотрим треугольники OAB, OAC и сектор OBA (рис. 1.5). Пусть S1
— площадь треугольника OAB, S2 — сектора OAB и S3 — треугольника OAC. Очевидно, S1 < S2 < S3. Если x
— радианная мера угла AOB, то
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
R2 sin x < |
1 |
R2x < |
1 |
R2 tg x. (1.11) |
||||
|
|
Рис. 1.5 |
2 |
|
|
|||||||||||||
|
|
|
2 |
|
2 |
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
Отсюда |
и следует неравенство |
||||||||||
(1.10). Разделив |
все |
части неравенства (1.11) |
на sin x > 0 и |
сократив на |
1 |
R2, |
||||||||||||
|
||||||||||||||||||
|
x |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|||
получим 1 < |
< |
|
, или |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
sin x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
cos x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
cos x < |
sin x |
< 1 |
|
|
|
|
|
|
(1.12) |
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x

1.7 Замечательные пределы |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
37 |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
x 0; |
π |
|
|
|
. По теореме 3 из подраздела 1.5.5 и из (1.12) следует, что |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin x |
|
|
|
sin( |
|
|
|
x) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
sin x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
lim |
|
|
= 1. Так как |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
, то и |
|
|
lim |
|
|
|
|
|
|
= 1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
−x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
x→0+0 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→0−0 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
Мы доказали, что lim |
sin x |
= 1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
tg x |
|
x→0 |
x |
sin x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin x |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
Пример 1. lim |
|
|
|
|
lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
lim |
lim |
|
|
= |
|
1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
→ |
0 |
|
|
x |
= x |
→ |
0 x cos x = x |
→ |
0 x |
|
|
· x |
→ |
0 cos x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin αx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
αx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
Пример 2. lim |
|
|
|
|
|
|
|
lim |
|
· |
α |
= |
α. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
αx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
→ |
0 |
|
|
x |
|
|
|
= x |
→ |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 sin2 x/2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 sin2 x/2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
Пример 3. lim |
1 − cos x |
|
= lim |
= lim |
|
= |
|
1 |
. |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→0 x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→0 x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→0 4(x/2)2 |
2 |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1.7.1 Найдите самостоятельно следующие пределы: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
а) lim |
sin 5x |
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
б) lim |
sin 3(x − 2) |
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
x→0 |
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
x − 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
в) lim(64 |
− |
x2) |
sin(x − 5) |
; |
|
|
|
г) |
x |
lim |
arcsin(x2 − 4) |
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
x |
→ |
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 + 3x |
− |
40 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
→− |
2 |
|
|
|
|
|
x2 + 3x + 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
arctg 2x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
д) lim |
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
x |
→ |
0 |
√ |
x + 16 − 4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
1.7.2 Второй замечательный предел и его следствия |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
n |
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
, имеет конечный |
||||||||
Докажем, что последовательность |
|
{xn}, где xn = 1 + |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
n |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
предел. При этом воспользуемся формулой бинома Ньютона: |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
(a + b)n = an + nan−1b + |
n(n − 1) |
an−2b2+ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(1.13) |
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n(n − 1)(n − 2) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n(n − 1). . .[n − (n − 1)] |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
+ |
an−3b3 + |
··· |
+ |
|
bn. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
По формуле (1.13), полагая a = 1, b = |
1 |
, находим |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
n(n − 1) |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
n(n − 1)(n − 2) |
|
|
1 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
x |
|
= 1 + |
|
|
|
|
= 1 + n |
+ |
|
|
+ |
|
+ |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2! |
|
|
|
|
|
|
|
n2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3! |
|
|
|
|
|
|
|
n3 |
(1.14) |
||||||||||||||
+ |
··· |
+ |
n(n − 1). . .[n − (n − 1)] |
|
1 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
nn |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
Запишем это выражение в виде: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
xn = |
2 + |
|
1 − |
|
+ |
|
1 − |
|
|
1 − |
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2! |
n |
3! |
n |
n |
|
|
|
|
|
(1.15) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n − 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
+ |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
··· |
n! |
|
− n |
|
|
|
|
|
|
|
− n |
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
··· |
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

38 |
|
|
|
|
|
|
|
|
1. Введение в математический анализ |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Аналогично можно получить: |
+ 3! |
1 − n + 1 |
1 − n + 1 |
|
|||||||||||
xn+1 |
= 2 + 2! |
1 − n + 1 |
+ |
||||||||||||
|
|
1 |
|
1 |
|
|
|
1 |
|
1 |
|
2 |
|
|
|
+ ··· + (n + 1)! 1 − n + 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
(1.16) |
||||||
1 − n + 1 ··· 1 − n + 1 . |
|||||||||||||||
|
1 |
1 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
n |
|
Сравнивая (1.14) и (1.16), видим, что xn < xn+1, т.е. последовательность {xn}
монотонно возрастает. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
1 |
|
1 |
|
при k > 2, то |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
Так как |
|
< |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
k! |
2k−1 |
|
|
1 |
|
1 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
1 |
|
1 |
|
|
1 |
|
|
|
− |
|
|
· |
|
|
|
1 |
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
xn < 2 + |
|
= 2 |
|
|
2 |
2n−1 |
2 |
|
= 3 |
|
, |
|||||||||||||||
2 |
+ |
|
22 |
+ · + |
|
2n−1 |
+ |
|
|
1 − |
1 |
|
|
|
|
|
− |
2n−1 |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
т.е. xn < 3. Таким образом, последовательность {xn} монотонно возрастает и ограничена сверху. По теореме 2 из подраздела 1.5.2, она имеет предел. Этот предел обозначим e. Число e трансцендентно, причём 2 < e < 3 (e ≈ 2,7182818285).
Используя определение предела на языке последовательностей, нетрудно дока-
x→+∞ 1 + x |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→−∞ |
1 + x |
x |
|
|
|
= − |
|||||||||||||
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
зать, что lim |
1 |
|
|
|
e. Если в пределе |
lim |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
сделать замену y x, |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
x→−∞ 1 + x |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
то легко получить, что |
lim |
|
1 |
|
|
|
|
e. Следовательно, |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
x→∞ 1 + x |
x |
= x→0( + ) |
1 |
= . |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
lim |
|
1 |
|
|
|
|
lim 1 x |
|
e |
|
|
|
|
|
|
|
|
(1.17) |
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
Предел (1.17) называют вторым замечательным пределом. |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
Пример 1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3(2x − 1) |
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x − 2 |
|
|
|
|
|
|||||||
|
x + 1 |
|
2x |
− |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
x |
− |
2 |
|
|
||||||||||
lim |
|
|
|
= lim |
1 + |
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
= e6. |
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
x − 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
x→∞ |
|
|
|
x→∞ |
|
|
x − 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Подчеркнём, что во втором замечательном пределе раскрывается неопределённость вида 1∞.
Число e часто принимается в качестве основания логарифмов. Логарифм числа x по основанию e называют натуральным логарифмом и обозначают ln x, т.е. ln x =
=loge x.
1.7.2Следующие пределы найдите самостоятельно. В ответ запишите значение
ln A.
|
= n→∞ |
|
|
|
n |
|
|
|
|
= n→∞ |
|
|
3n + 4 |
9n |
8 |
|
|
|
||||||
|
1 + n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
а) A |
lim |
|
|
2 |
|
; |
|
|
|
|
б) A |
lim |
|
|
3n + 5 |
|
|
; |
|
|
|
|
||
|
|
|
2 |
|
3(x−4) |
|
|
|
x + 4 |
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= x→−4 + |
|
|
|
|
|
||||||||||
|
= x→∞ |
|
|
|
|
|
|
x+4 |
|
|
||||||||||||||
|
+ x 4 |
|
8 |
|
|
|
x |
|
; |
|
|
|||||||||||||
в) A |
lim |
1 |
|
|
− |
|
|
− |
|
|
; г) A |
lim |
|
1 |
|
|
|
|
2x |
− |
11 |
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4x2 − 4x + 4 |
||||||||||||
д) A = lim |
|
x − 1 |
|
x+3 |
; |
е) A = lim |
|
|
|
. |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
2x + 2 |
|
|
|
4x2 − 2x − 5 |
|
|
|||||||||||||||||
|
x→−3 |
|
|
|
|
|
x→∞ |
|
|
|

1.7 Замечательные пределы |
39 |
|
|
Опираясь на непрерывность элементарных функций и второй замечательный
предел, докажем, что |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
loga(1 + x) |
|
|
|
ln(1 + x) |
|
||||||
1. |
lim |
|
|
|
|
= loga e, |
|
1, а. lim |
|
|
= 1; |
||
x |
|
|
|
|
|||||||||
|
x→0 |
|
|
|
|
x→0 |
x |
|
|||||
2. |
lim |
ax − 1 |
= ln a, |
|
2, а. lim |
ex − 1 |
= 1; |
|
|||||
|
x→0 |
x |
|
|
|
|
x→0 |
x |
|
||||
3. |
lim |
(1 + x)µ − 1 |
= µ . |
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
x→0 |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Доказательство. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
loga(1 + x) |
|
|
|
1 |
|
|
1 |
|
||||
1. lim |
|
|
|
= lim loga(1 |
+ x) x |
= loga lim(1 + x) x |
= loga e. Перестановка |
||||||
|
x |
||||||||||||
x→0 |
|
x→0 |
|
x→0 |
|
предела и логарифма справедлива в силу непрерывности логарифмической функции.
2. Положим ax − 1 = y, x = loga(1 + y). Так как при x → 0 и y → 0, то
lim |
ax − 1 |
= lim |
y |
= lim |
1 |
|
= |
|
1 |
= ln a. |
|
|
|
|
loga(1 + y) |
|
loga e |
||||||
x→0 x y→0 loga(1 + y) |
y→0 |
|
|
|
y
3. Положим y = (1 + x)µ − 1. Заметим, что если x → 0, то y → 0. Очевидно соотношение µ ln(1 + x) = ln(1 + y). Поэтому
|
|
|
|
|
|
|
(1 + x)µ − 1 |
= |
y |
= |
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
µ ln(1 + x) |
. |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x ln(1 + y) · |
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
Переходя к пределу в этом равенстве при x |
→ |
0, получаем, что lim |
(1 + x)µ − 1 |
= µ . |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ln x − ln 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
→ |
0 |
x |
|||||||||||||||||
Пример 2. Найти lim |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
Решение. |
|
|
x→2 |
|
|
x − 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
ln x − ln 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ln |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ln h1 + |
|
− 1i |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
lim |
= lim |
|
2 |
|
|
|
= lim |
2 |
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
x→2 x − 2 |
|
|
|
x→2 x − 2 x→2 |
|
|
|
|
|
x − 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ln |
1 + |
x − 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
= lim |
|
|
|
|
2 |
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
x − 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
x→2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
Обозначим y = x − 2. Тогда |
|
|
|
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
lim |
ln x − ln 2 |
= lim |
ln 1 + |
2 |
|
= lim |
ln y |
+ |
2 |
|
= |
. |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
x→2 x − 2 |
|
|
|
y→0 |
|
|
|
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
y→0 |
|
|
|
|
· 2 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
Пример 3. lim |
e4x − ex |
|
= lim |
|
|
|
ex(e3x − 1) |
|
|
3x= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
etg x − 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
x→0 etg x − 1 x→0 |
tg x |
3x · |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
e3x − 1 |
|
|
|
|
|
ex |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
tg x |
|
|
|
· |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
etg x − 1 |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
= lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
= 3, так как lim |
= 1, |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
· etg x − 1 · |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
x→0 |
3x |
tg x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→0 |
tg x |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
tg x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
lim |
tg x |
= 1, |
|
lim |
e3x − 1 |
= 1, |
lim ex = 1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
x→0 x |
|
|
|
x→0 3x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|