21. Мəселелі оқыту.

Мəселелі  оқытудың  элементтері  ежелден  өз  орнын  иеленген,  сондықтан  қайта  өрлеу  дəуірінде  болды.  Бұл 

Сократты эвристикалық əңгімелесуі, Г Голилейдың əңгімелерімен диалогтары жатады. Ж.Ж.Руссо педагогикасы 

арнайы  ғасырдағы  мəселелік  диалогтар  жаныры  болды.  Отандық  педагогика  тарихында  материалдық 

мəселелердің мазмұнын қабылдауға К.А.Тимирязеваның дəрістерін жатқызуға болады. 

        Тəжірибиеде  мəселелік  жағдайларды  оқу  стихиялық  түрде  туды.  Бұл  шындықты  іздеуде  интелектуалды 

қиындықты шарттайды яғни стандартты емес тапсырмаларды шешуде студенттер жиі кездеседі.  

        Оқу  материалын  мəселелік  нəтижелеу  мəні  мынадан  тұрады,  яғни  оқытушы  білімді  дайын  түрде  бермейді, 

алайда  қатысушыларға  мəселелік  тапсырма  қояды,  олардың  шешу  жолдарын  оятады.  Мəселе  өзі  жаңа  біліммен 

əрекет тəсілдеріне жол ашады.  

        Дəстүрлі  педагогикалық  стратегия  бойынша  –  студенттер  өз  бетінше  біліммен  дағдыны  ғылыми  ізденіспен 

таппайды, себебі оларға дайын нəтижені үйрену болғасын. 

        Мəселелік əдістердің авторлары маңызды мəнді білімнен мəселеге, мəселеден білімге стратегиялық көп мəн 

береді.  Мысал  ретінде  дəріс  жоспарының  екі  нұсқасан  келтіруге  болады,  жалпы  физика  курстсрындағы 

жылулықты оқығанда дəстүрлі жəне мəселелі дəріс беріледі. 

        Дəстүрлік оқытуда түрткілерді оятатын екі топ қалыптасқан: 

1  –  түрткілердің  қатыссыз  оянуы.  Ол  студенттерде  мұғалғмнің  педагогикаық  шеберлігінен  туады,  осы  берілген 

пəнге қызығушылық қалыптасады. Бұл танымдақ жоспарға қызығыушылықты көрсетеді. 

2- түрткілерді перспективті ояту. 

        Оқытудың белсенді бөлігіндегі мəселелік оқытуда жаңа түрткі топтары пайда болады. 

3 – түрткілердің танымдық оятылуы шындықты білімді іздеу. 

         Оқуға  деген  қызығушылық  мəселемен  байланысып  ақыл  –  ой  еңбек  үрдісінде  дамиды,  тақырып  мəселесі 

мен  топтық  тапсырмаларды  шешуде  үнемі  ізденісті  қажет  етеді.  Осындай  негізде  ішкі  қызығушылық  туады. 

Герценнің сөздерімен білімнің эмбриологиялары болып табылады.  

       Мəселелік оқытуға пəндік мазмұндық мінездеме беріледі. 

- оқытушының оқушымен біріккен қарама – қайшылықтары  болады.  

- Мəселелерді шешудегі танымал тəсілдердің жоқтығы 

- Мəліметпен теориалық модельдердің жоқтығы 

    Мəселелік  жағдайды  талдау  негізінде  мəселелəк  тақырып  туады.  Мəселелік  тапсырмаға  мынадай  сұрақтар 

қатысады. Бұл қарама – қайшылықты қалай шешуге болады. Бұл немен түсіндіріледі. 

      Мəселелік əдіс келесі қадамдармен болады: Мəселелік жағдай → мəселелік тапсырма → шешімді іздеудегі  модель → шешім

22Форма, оқыту формасы,

Форма  (латын  сөзі  forma  –  сыртқы  бейнесі,  сыртқы  көрінісі  дегенді  береді)  –  бұл  белгілі  бір  мазмұнның 

сыртқы бенеленуі. 

Білім берудің теориясы мен практикасында  көптеген формалар жинақталған. 

Ең ежелгі форма – жеке. Ежелгі заманда мұғалім бір оқушымен жеке айналысқан. Қоғам қажеттіліктерінің 

өзгеруіне  байланысты  жекелей-топтық  формасы  пайда  болды.  Жекелей-топтық  форманың  дамуының    көрінісі 

ретінде класс-сабақ  жүйесі енгізілді. 

АҚШ-та  Дальтон-план  формасы  кең  таралды.  Оқу  сабақтары  жекеше  арнайы    тапсырмалар  бойынша 

кітапханада жүргізілді.