26. «Педагогиканың жалпы негіздері» бөлімнің мəні. Курстың мақсат, міндеттері.

1. «Педагогиканың жалпы негіздері» курсының маңызы. 

«Педагогиканың жалпы негіздері» таруы бірден қалыптасқан жоқ. Бұл тарауды жоғарғы оқу орнының  оқу 

бағдарламасына  енгізу  жайында  көптеген  талассөздер  жүргізілді.  Бұл  тараудың  маңызы,  əсіресе,    педагогика 

курсы  3  бөліктен  тұрғанда  көріне  бастады:  педагогикаға  кірсіпе,  дидактика  жəне  тəрбие  теориясы.  Кейінірек 

дидактика жəне тəрбие теориясы бөлек пəн ретінде оқытылады. 

Жоғарғы   оқу 

орындағы 

педагогика 

курсының 

мазмұнында 

жалпы   педагогиканың, 

мектеп   педагогикасының, бастауыш сатының ерекшеліктері мен негізгі қағидалары берілуі тиіс. 

27. Пəн бойынша университетке арналған типтік жəне оқу-жұмыс бағдарламалары

2. «Педагогика пəні» тақырыбына сипаттама. 

Курстың алғашқы тақырыбы оның оны тансыстырудан курстың əрі қарай қабылдануы жүреді. Қазіргі оқу 

құралдарында  осы  тақырыпты  баяндаудың    белгілі  бір  жүйесі  қалыптасқан.  Ол  жүйе  тақырыптың  нəтижелі 

меңгерілуін қамтамасыз етеді. 

Ең  алдымен,  педагогикаға  тəрбие  жайындағы    ғылым  ретінде  анықтамасы  беріледі.  Келесі  тəрбиешілер 

педагогика  пəнін    нақытлауға,  тереңдетуге  арналған.  Содан  соң  педагогиканың  негізгі  ұғымдары  беріліп, 

тəрбиенің мəні ашылады. 

Тəрбие  мен  педагогиканың  дамуын  көрсетуде  көрнекілікті  дұрыс  пайдаланған  жөн.  Олар  (картиналар, 

педагог  портреттері,  оқулықтар  фофтокопиялары)  тəрбиенің  таптық-тарихи  сиптаын  оқушыларға  түсіндіруде 

қажет. 

Дəрісте  Қазақстанда  тəрбие  мен  педагогика  жүйесінің  қалыптасуы  жайында  кеңірек  айтылуы  тиіс.  Педагогика  тарихына  шолу  жасау  арқылы  оқушыларға  педагогиканың  пəнін,  əдіснамасын  жəне  педагогикалық 

зерттеудің əдістерін түсіндіру жүргізіледі. Я.А. Коменский, И.Г.Песталоции, К.Д.Ушинский, А.С. Макаренко, Ы.  Алтынсарин, А.Байтұрсынов, А.Құнанбаетвардың педагогикалық қызметтері мен идеяларын қысқаша атап өтуге 

болады.   Педагогика  теориясының  дамуын  əңгімелей  отырып,  оның  практикада  қалай  жүзеге  асатындығын  белгілі 

педагог-жаңашыл  шығармашылығымен бейнелеуге болады: Ш.Аманашвили, Л.В.Занков жəне т.б. 

Педагогика  адам  тəрбиесі  жайындағы  ғылым.  болашақ  мұғалім  баланың,  жасөспірімнің,  жігіттің  дамуы 

мен тəрбиесімен ұййымдастырады. Сондықтан, пəнге жалпы анықтама бере отырып, мектеп педагогиканың пəнін 

белгілеп өткен жөн. 

Педагогиканың 

негізгі 

ұғымдарын 

меңгеруде 

көп   жұмыс 

қажет.   Мысалы, 

Т.А.Ильинаның 

«Педагогикасында»  «тəрбие»  ұғымына  бірнеше  анықтама  берілген.  «Білім  беру»  ұғымына  анықтама  бергенде 

оның процесс, білім берудің нəтижесі екендігін атап өткен жөн. 

«Өзін өзі тəрбиелеу», өз бетімен білім алу» ұғымдарын түсіндіруде осы əдістердің көмегімен өзінің жоғары 

деңгейлі дамына қол жеткізген белгілі адамдарды мысалға келтіре отырып қолданады. 

Келесі күрделі сұрақтардың бірі – бұл педагогиканың əдіснамасы жəне зерттеу əдістері. 

Ең алдымен, əдіснама жайында айтылған пікірлер көптігіне тоқталады. 

Лекцияда əдіснамаға анықтама беріп,  оның құрылымын көрсетеді. Əдіснама 3 бөлімнен тұрады: 

1.Əдіснамалық негіздемелер, бастапқы қағидалар, ғылымның əдіснамалық ақпараты. 

2. Педагогикалық теория: идеялар, заңдар, гипотезалар, ғылыми фактілер. 

3.Қолданбалы бөлім. Онда принциптер, ережелер, зерттей əдістері жəне ғылыми ұсыныстар. 

Əдіснамалық  зерттеулер  педагогиканың  пəнін,  оның  басқа  ғылымдар  жүйесіндегі  орнын,  мəселелерін 

дəлірек  жəне  тереңдете  белгілеуге  мүмкіндік  береді.  Əдіснаманың  басты  міндеті  –  тəрбие    жайындағы  білімді 

табу жолдары мен принциптерін, əдістерін белгілеу. 

Əдіснаманың  маңыздылығын  оқушыларды  нақты  зерттеумен,  оның  өтуі  мен  нəтижесімен  таныстыру  

арқылы аша түсуге болады. Ондай зерттеу жайындағы материалды «Бастауыш мектеп»,  «Тəрбие құралы», «Ұлт 

тағылым»,  «Ұстаз»,  «Сынып жетекшісі»  жəне т.б. басылымдардан алады. Нақты  мысалмен зерттеудің  бастапқы 

қағидаларын, гипотезасын, міндеттері мен кезеңдерін, əдістерін көрсетумен түсіндіреді. Ғылыми əдістер жайында 

В.И.  Загвьязинскийдің  «Учитель  как  исследователь»  -  М.,1980;  «Методология  и  методы  педагогического 

исследования» - М., 2003 оқулықтарынан алуға болады. 

Тақырыптың «педагогикалық ғылымдар жүйесі» сұрағын схема түсрінде беруге болады.