10.Сыни ойлауды дамыту тәсілдерін атаңыз.

Сын тұрғысынан ойлау дегеніміз-сабақта оқушылардың қызығушылығын арттыра отырып, өз ойыңды еркін және зерттей талпындырып, тұжырым жасау

. Сын тұрғысынан ойлауды дамыту бағдарламасы – әлемнің түкпір-түкпірінен жиылған білім берушілердің бірлескен еңбегі. Тәжірибені жүйеге келтірген Джинни Л.Стил, Куртис С.Мередит, Чарльз Тэмпл. Жобаның негізі Ж.Пиаже, Л.С.Выготский теорияларын басшылыққа алады.  Мақсаты барлық жастағы оқушыларға кез келген мазмұнға сыни тұрғыдан қарап, екі ұйғарым бір пікірдің біреуін таңдауға саналы шешім қабылдауға сабақтарда үйрету. Біздің елімізге Джордж Соростың ашық қоғам институты, “Сорос-Қазақстан” қоры арқылы келген бұл технология орыс және қазақ тілдерінде мектеп тәжірибелеріне ене бастады.  “Сын тұрғысынан ойлау” ұғымы белгілі бір идеяларды қабылдай отырып, оның неге қатысты екенін зерттеу, оларды жеңіл септикалық ойларға қарсы қоя білу, салыстыра алу, сол идеяларға қарсы көзқарастармен тепе-теңдікте ұстап зерттеу, оларға сеніммен қарау деп түсіндіреді авторлар.  Сын тұрғысынан ойлауды үйрету үшін мына төменгі шаралар орындалуы шарт: 

1) сын тұрғысынан ойлауды тудыру үшін уақыт керек;  2) оқушыларға ойланып-толғануға, ойын ашық айтуға рұқсат беру;  3) әртүрлі идеялар мен пікірлерді қабылдау;  4) үйрену барысындағы оқу-шылардың белсенді іс-әрекетін қолдау;  5) кейбір оқушылар түсіп қалған қолайсыз жағдайларды әжуаға айна-лдырмау;  6) оқушылардың бір-бірінің жауа-бына жасаған сынының дәлелді, дәйекті болуын талап ету;  7) сын тұрғысынан ойлауды бағалау. 

11.Жеке тұлғаны сын тұрғысынан ойлауды дамыту шарттарын сипаттаңыз.

Жеке тұлғаны сын тұрғысынан ойлауды дамыту шарттары:  - сын тұрғысынан ойлауда тәжірибе жинау үшін уақыт және мүмкіндік беру;  - оқушылардың ойлауына жағдай туғызу;  - әртүрлі идеялар мен пікірлердің тууына мүмкіндік жасау;  - оқыту үрдісінде оқушының белсенділігін қолдау;  - әрбір оқушы сын тұрғысынан ойлауға қабілетті;  - оқушының өз пікірін білдіруге жетелеу және оның пікірін бағалау.  Технология бойынша әр сабақ үш кезеңнен тұрады:  - қызығушылықты ояту;  - мағынаны ашу;  - ой толғаныс. 

12.Кластер (топтастыру) ұғымына сипаттама беріңіз.

Кластер (топтастыру). Бұл тәсілдің авторы американдық Гудлат. Стратегияның мәні оқу материалын график түрінде жүйелеу, яғни мәтіннің маңызды бөлігін бөліп, график түрінде белгілі бір тәртіппен шоқ тәрізді орналастыру. Мысалы, сын тұрғысынан ойлауды дамыту технологиясының кезеңдерін кластер түрінде былай келтіруге болады.  Бұл тәсілді қызығушылықты ояту және ой толғау кезеңдерінде қолдануға болады.  Эссе стратегиясын ой толғау кезеңінде қолданған тиімді. Мұнда оқушылар тақырыптық ішкі сырын терең түсініп, өз пікірін, өз ойын дұрыс жеткізіп, оқу материалының негізін анықтап, сол арқылы оларды өмірмен байланысын жазады. Сонымен қатар  Кубизм стратегиясы – кубик жасалынып, оның 6 қырына 6 түрлі тапсырма жазылады. Мұғалім кубті ортаға тастап, қай қыры түссе, оқушы сол қырындағы тапсырмаға жауап береді.  Білемін. Үйрендім. Білгім келеді. Бұл стратегияны 1984 жылы Чикаго университетінің профессоры Донна Огл шығарған. Оның мақсаты – таным үрдісінде рефлексивтілікті дамыту. 

Ол үшін төмендегі кестені толтыру керек.  Білемін. Үйрендім .Білгім келеді.  Топтың мүшелерін дамыту мақсатында уақытты үнемдеу арқылы оқушылардың барлығын тыңдауға мүмкіндік береді. Кестені толтыру барысында ұсыныстар және жаңа ойлар қосуға болады. 

13. Сабақта диалогтік әңгімені дамыту жолдарын атаңыз.

Мерсер мен Литлтон өз еңбектерінде диалог сабақта оқушылардың қызығушылығын арттырумен қатар олардың білім деңгейінің өсуіне үлес қосатынын атап көрсетті. Зерттеулерде ересектермен интерактивті қарым — қатынас пен достарымен бірігіп жүргізілген жұмыстың балалардың оқуына және когнитивті дамуына әсер ететіндігі айтылған. . Мен сабақ барысында және сыныптан тыс жұмыстарда әңгімелесудің осы үш түрін де пайдаланып жүрмін. Оқушылардың білім алуы, тыңдауы және сөйлеуі арасындағы байланыс осы тәсілдер арқылы айқын көрінеді. Мысалы: «Шыңғыс хан қазақ» деген пікір ақталады/ ақталмайды тақырыбында Дебат өткізгенімде екі топ өз позицияларын дәлелдеп ғылыми түрде дәлелдеп, өз шешімдерінде қалды. Ал, сабақ үстіндегі зертеушілік әңгіме барысында оқушылар өз сыныптастарымен шағын топтарда жұмыс істейді. Оларда ортақ проблема болады, бұл мәселе бойынша бірлескен түсінік қалыптастырады; идеяларымен пікір алмасып, бір-бірінің идеяларын талқылайды, баға береді, ұжымдық білім мен түсінікті қалыптастырады. Басқаша айтқанда оқушылар бірге ойланады. Зерттеушілік әңгімеде топта өз ойларын айтып, болжамдарын ұсынады, талқылайды, бірін-бірі тыңдап, бір келісімге келеді. Топтық әңгіме оқушылардан төзімділікті талап етеді