10. Әлеуметтік жұмыстағы шиеленістік жағдайларды шешу әдістерін атап, оларға анықтама беріңіз

ПСИХОЛОГ-ҒАЛЫМДАР ТҰЛҒААРАЛЫҚ ҚАҚТЫҒЫСҚА МЫНАДАЙ АНЫҚТАМАЛАР БЕРЕДІ: «Екі күшті, бірақ қарама-қарсы бағыттағы пікір-көзқарастың қақтығысуы, тартысы» (А. Лурия); «Тұлғаның терең және өзекті себеп (мотив) және қатынастардан қанағаттанбау нәтижесі» (В. Мерлин); «Санада ерекше құндылықтар ретінде қалыптасқан екі ішкі сезім-түсініктің тоқтығысуы» (Ф. Василюк және т.б.); ҚАҚТЫҒЫСТАРДЫҢ КЕЛІП ШЫҒУЫ ЖӘНЕ ДАМУЫ 4 ТОП ФАКТОРЛАР МЕН СЕБЕПТЕРГЕ НЕГІЗДЕЛЕДІ объективтік тұлғалық тұрмыстық-психологиялық ұйымдастыру-басқару

ҚАҚТЫҒЫСТЫҢ ОБЪЕКТИВТІК СЕБЕПТЕРІНЕ Адамдардың күнделікті тұрмысында, өмірінде материалдық және рухани қызығулардың табиғи қақтығысы; Адамдар арасындағы қарым-қатынас процесінің құқықтық және нормативтік қағидаларының, тұрмыстық қайшылықтардың толық жете жетілмегендігі; Материалдық және рухани байлық, құндылықтардың адамның нормаға сай өмір сүруіне тең бөлінбеуінен; Республика халқының тұрмыс- тәрізінің әртүрлілігі; Ұлттар арасындағы жеке тұлғааралық және топаралық қақтығыстардың болуы. ҚАҚТЫҒЫСТЫҢ ҰЙЫМДАСТЫРУ – БАСҚАРУ СЕБЕПТЕРІНЕ•ұжымдар, ұйымдар және топтар құрылуымен, дамуымен және қызметімен байланысты болған жағдайлар жатады. 4 түрлі себептерді көрсетуге болады. Олар: Құрылымдық-ұйымдастыру  Функциональдық-ұйымдастырушылық  Жеке тұлғалық-функциональдық Ситуациялық-басқарушылық  ШИЕЛЕНІСТІ ШЕШУДІҢ ӘДІС-ТӘСІЛДЕРІ Шиеленістен қашу әдісі Алып қою әдісі Үшінші тұлғаны қолдану әдісі Келісімге келу әдісі Арбитраж әдісі ШИЕЛЕНІСТЕН ҚАШУ ӘДІСІ  бұл, мысалы, саяси сахнадан кету немесе саяси қызметкерліктен кетуімен қорқыту; қарсыласымен кездесуден қашу т.б. Бірақ шиеленістен қашу шиеленісті уақытша басады және оның себебі солай қалады. Келісімге келу әдісі – күш қолданудан аулақ болуға мүмкіндік береді. Келісімге келу үрдісінде екі жа пікір алысады, бұл шиеленісті бәсеңдетеді, нақты ақиқатты анықтауға көмектеседі. Келісімге келу өзара түсіністікке қол жеткізуге және әріптестікке жол ашуға болады. Үшінші тұлғаны қолдану әдісі – бұл татуластыру әдісі. Үшінші тұлға ретінде ұйым немесе жеке тұлға болуы мүмкін. Бұл функцияны тек үкімет орындағылар ғана емес, сонымен қатар ұйым мен мекеме мүшелері де бола алады. АЛЫП ҚОЮ ӘДІСІ өз позициясын білдіру болып табылады. Бұл тәжірибеде кең тарлған. Бірақ бұл жерде бір нәрсені ескерген жөн, өз позициясын ұсынған жақ қанша күш жинағанына және жағдайды өзгертуіне байланысты жоғалтқанын қайтарумен шектеледі. АРБИТРАЖ ӘДІСІ шешу жолында заңмен, сонымен қатар халықаралық құқықпен басқарылады ШИЕЛЕНІСТІ ЖЕДЕЛ ТҮРДЕ ШЕШУ ПРОЦЕСІ Шиеленісті жағдайдан шығу жолын іздеу әлеуметтік шиеленісті шешудің бірнеше әдісін пайдалануға мүмкіндік береді. Келісім шарт кезінде шиеленіске байланысты мәселені қозғау керек; Екі жақ әлеуметтік және психологиялық қысымға жол бермеген жөн; Бір-біріне деген сыйластықтарын білдіру қажет; Келісім шарт мүшелері бір-бірінің позициясын ашып, өзара пікір алысу керек; Барлық келісім шарт мүшелері келісімге келетіндігін шын білдіру керек. ШИЕЛЕНІСТІ ШЕШУ ЕРЕЖЕЛЕРІ Шиеленісті нәтижелі шешу келесі шарттарға байланысты: Оның себебін уақытында және анықтау.•Екі жақтың қызығушылық танытуы. Бұл шиеленіске қатысушы субъектілердің бір-біріне деген сенімсіздіктен арылуын талап етеді. •Шиеленістен шығу жолын бірігіп іздестіру. Мұндай жағдайда барлық әдіс-тәсілдер қолданылады. •Өмір көрсеткендей, жанжалдан шығу үшін оның даму ошағын анықтау керек. Оның бірнеше сатылары бар: келіспеушіліктің пайда болуы; қарым-қатынаста қымсымның күшеюі; шиеленіске қатысушылардың біреуі болсын шиеленісті мойындауы; шиеленісті ара-қатынас; шиеленістен шығу. Осыдан шиеленістің жасырын және ашық себептерін анықтау керек. Кейде қатысушылардың өздері шиеленістің басты себебін анықтай алмайды. Қызығушылық таныту – проблеманы шешудің кілті.