Лекция № 11

Тақырыбы Қолданбалы курстар және оларды ұйымдастыру ерекшеліктері. Информатикадан қолданбалы курстарды жобалау.

Қарастырылытын сұрақтар:

Қолданбалы курстар туралы түсінік

Қолданбалы курс - оқу жоспарының жаңа элементі бағдарлы мазмұнын толықтырады және оқушылардың әртүрлі қызығушылығын қанағаттандырады. қолданбалы курс әртүрлі тақырыпқа, сонымен де жалпыбілімдік программаға да қатысады. Біз информатиканың қолданбалы курсы мен колданбалы математикасын ұсынамыз. Қолданбалы курс бұл жаңа актуалды механизм және оқытудың индивидуалды процесі. Жақсы жоспарланған қолданбалы курстан, әрбір оқушы өз қалауымен бір білім облысында білім алуына болады.

Қолданбалы курс информатиканың оқушылар компоненті орындалады және бірнеше функция атқарады: бағдарлы курстың мазмұнын толықтырады, бір базалық курстың мазмұнын дамытады, әртүрлі дамытушылық қызығушылықтарды қанағаттандырады.

Айта кететін жайт, қолданбалы курсқа бірыңғай мемлекеттік емтихан өткізшмеиді. Қолданбалы курс информатиканың таға да бір маңызды функциясын атқарады - жаңа оқулықтар материалдарын тексеруді. Факультативті курстың өткізілуі оның аналогтық курстық функциясын жақсы орындағанын көрсетеді.

Қолданбалы курс (таңдау бойынша курс) бағдарлы оқыту жүйесінің маңызды рөлін атқарады. Факультативті курстан басқа, мектепке қатысты, жоғарға сыныптарға арналған қолданбалы курс.

Қазақстан Республикасында жақын арада жоғарғы мектепті к білімде бағдарлы оқыту енгізілді, құрамалық бөлік жалпы білімдік базаға байланысты тереңдетілген (мамандандырылған және бағдарлы) және қолданбалы курстар. Әртүрлі курстарды орындағанда мұғалімдер жолында қиындықтар болуы мүмкін. Олардың формальді білімнің, дарындылығы мен қолдана білуі іске асырылады. Бақылаушының сұрағы актуальді, бақылау құрамалық бөлтік болып табылады, оқытудың компанентті процесі, программалық материалды меңгерумен байланысты, бекітуі мен қолданылуы, тиімді методтарды қолданылуымен, дер кезінде орнатуға көмектеседі, сонан соң оқу процесінде аяқталмаған істі жүргізеді, оқу материалдарының жетіспеушілігін қолға алады және ары қарай жұмыс істеуіне көмектеседі.

Жалпы білімдік базалық курстың формасы мен мазмұны бойынша жай сабақтар бойынша қойылады, қазіргі мектепте жүргізілген, сұраққа жауап ретінде жабдық бақылауы мен түр таңдауы оларға еш қиындықсыз табуға болады үлкен баспа мекемелер, сонымен әртүрлі реализациялық сабақ түрлерінен болады. Өкінішке орай, осындай жас мектептік дисциплинаға, информатика сияқты, аса практикалық материалдар жоқ. Сондықтан да информатика мұғалімдері осы сұрақты қызықтыратын, педагогикалық жұмысқа қатысты немесе информатикаға жақын пәнге назар аудару керек.

Бағдарлы және қолданбалы курстарға қатысты айтатын болсақ, олар соңғы 3-4 жылдың ішінде зерттелініп келе жатыр.Бақылауға және диагностикаға байланысты нақты материал ала алынған жоқ.Авторлардың бір ғана затқа көңіл аударуы мүмкін, ол соңғы сынақ проекті жобаға байланысты жүзеге асатын, соның ішінде оқушылардың өздерінің колданбалы курсқа байланысты жаса5ан жобалары немесе (конференциадағы баяндамалар) оқушылардың өздерінің қолданбалы курстарға байланысты материалдардан алған білім деңгейлерін көрсететін баяндамалар. Курстық жұмыстың материалдары негізінен (элетрондық және баспасөздік материлдарға негізделген) информатикаға байланысты қолданбалы курстарға және компьютерлерге арналған дисциплина және оларды құруға арналған тақырыбында курстарды өткізуге арналған.

Қазіргі кездегі ең жақсы мектептердің бір жоғарғы сыныптарға арналған бағдарлы оқыту негізінен ол 3 бөлімнен тұрады:

• Базалық (негізгі)

• тереңдетілген (мамандандырылған)

• қолданбалы (дамытушылық).

Егер де алғашқы екеуімен бәрі түсінікті, өйткені ол жоба кәдімгі мектептерде де қолданылады, ал қолданбалы курс олардан сәл өзгешелеу. Біріншіден - оған байланысты нормативті құжаттар дайындалмаған. Екіншіден - оған байланысты дайындалған жобалар тәжірибеден өтпеген және қана баяндама ретінде қалған. Үшіншіден - қолданбалы курсқа байланысты базалар дайындалмаған және ғылыми зерттеулерді күтуде. Төртіншіден - қолданбалы курсқа байланысты жасалған жалпы жоба жоқ. Қолданбалы курстың педагогикалық маңызын бағалай отырып, оның ғылымғы деген қажеттілігін есте сақтау қажет.

Қолданбалы курстың маңызы мен формасы

Бірден айтып кететін жайт, қолданбалы курс авторлық болып табылады және ол оқу жоспарына арналған уақыттан аспайды, тәжірибе көрсеткендей ол 16 дан 134 сағатқа дейін болып келеді. Айтылған курстық жұмыста тек қана мынадай қолданбалы курс қарастырылған: оған уақыты 34 сағаттан аспайды, өйткені мұндай ауқымды курстар мазмұнды және практикалық жүйелерге бөлінген.

Қолданбалы курстар жалпы білімдік курстар және кәсіптік курстардан ерекшелінеді, формасы бойынша, мазмұны бойынша мектептегі білім берудегі индивидуалды әдіс болып саналады. Олар тікелей білім берудегі мақсаттарға, міндеттерге, өмірдегі жоспарларға байланысты. қолданбалы курстар - ол таңдалынған білім берудегі жоғарғы сыныптардың білім беру жоспарына кіру міндетті деп кездейсоқ айтылмаған. Сондықтан да қолданбалы курстардың өткізілу барысы 4 түрлі бақылау өткізу керек.

1. Кіріспе

2. Ағынды

3. Аралық

4. Соңғы

Ал бағдарлы және базалық курстарда бастапқы бақылаудан бас тартуға болады. Бұл оның сатысын және оқу деңгейін анықтауға арналғандығына байланысты. Төменгі деңгейі базалық курстың және бағдарлы курстың білімгерлеріне таңдауға көмектеседі .

Бастапқы бақылаудың ең оңай түрі анкета және әңгіме. Кейінгісінен ең үйлесімді, өйткені кеңес кезінде мұғалім оқушының білімін, айқын мүмкіншілігін біле алады. Бірақ кеңес ұзақ уакаыт алып қояды, сондықтан да кейбір кезде анкетамен толығымен ауыстырады. Бірақ анкеталық мұғалімге қиыншылық тудыру мүмкін олар: сұрақтың толықтылығы мен мазмұны. Анкетадағы сұрақтар тек қана ойдағыдай нәтиже бермей қоймай мұғалімді ойландырады, қателестіреі, оның соңы білімнің сапасын төмендетеді. Оқушылардың жүйелік өзіндік жұмысқа ынталануы, ұмтылуы, өзінше сынып және үй жұмысын жасауы, берілеген жүмыска жауапкершілік сезімі ағымдағы бақылауда үлкен мәні бар. Қолданбалық курстарда ол әр сабақта жүзеге асады, және ақпарат алуға бағытталған. Талдай отырып, мұғалім өзінің түзетулерін енгізеді. Мысалы мазмұнының оқу әдісінің, өзгеруі. Ол тағыда мұғалімге оқушылардың білім сатысын көрсетеді және оқушыларға. қандай материал беруінің болжамдайды. Жалпы түрде келгенде ағымдағы бақылау сұрақ жүйесі, бақылау, кеңес, шығармашылық тапсырмалар арқылы жүзеге асады.

Шептік бақылау тек қана көлемі 34 сағаттық қолданбалы курстарда ғана мүмкін, өйткені осы сияқты курстар бөлімнен тұрады және рубежкалық бақылау бір- бірімен келісетін бөлімнін зерттеуінің аяқталуы. Шекаралық бақылаудағы құралдардың арасында кіші жобалар, тесттер, индивидуалдық тапсырмалар қолданылады.

Қолданбалы курста қорытынды бақылау аяқтайды, мұғалім оқушының алған білімін, дағдыларын, іскерлігін анықтайды. Информатикаға сәйкес қолданбалы курсты жобалық жұмыспен немесе белгілі тақырыптағы рефератпен аяқталады. Бақылаудың құралын нақты таңдау біріншіден қолданбалы курстың бағытымен мақсатына, екіншіден мәтініне, үшіншіден дайындықтын сатысына және оқушының интелектуалды дамуына байланысты. Информатикадан қолданбалы курстың келесі бағыттары бар: олар базалық жалпы білімді курстармен терең немесе кең білім беру, ЖОО түсу үшін дайындық немесе ҰБТ-ны тапсыру, бастауыш мамандандырылған дағдылар алу үшін курстың мәтіні ең қиын сұрақ, немесе мәтіннің анықтамасы қатты бекітілмейді және қолданбалы курсқа келушілердің мүмкіндігін ескем алу керек.Бақылау құралының таңдауының қиындығы, элетивті курс авторлық болып саналады, және оны өздері анықтайды, көбінесе бақылау күралдарынын колданғанға берілетін кепілдер қиынға түседі.

Базалық жалпы білімді курстар барлық оқушыларға білімнің міндетті инварианттық бөлімін көрсетеді және жалпы білімді дайындықтың аяқталуына бағытталған. Бағдарлы курстар әр пәннің терең зерттеуін қамсыздандырады және ең біріншіден мектеп бітірушілердің келесі кәсіптік біліміне дайындайды. қолданбалы курстар әр оқушының қажеттілігі мен, бейімділігімен байланысты. Тек қана осы ғана индивидуалды жалпы білімді программаны құруға мүмкіндік береді, өйткені көбінесе олар оқушының талдауымен, қабілеттілігімен, кейінгі өмірдегі мақсатпен байланысты. қолданбалы курстар базалық және бағдарлы шектеулі мүмкіншіліктерді компенсациялайды, жоғарғаы сынып оқушыларының білімдік қажеттілігін қанағаттандырады. қолданбалы курстың осы рөлі бағдарлы білім беру жүйесінде кең спектрді және оның кең функция есептерін айқындайды. Бірнеше қолданбалы курстардың типтарын белгілеуге болады. Олардың кейбіреуі дарынды оқушыларға белгілі бір пәннен жоғары сатыда білім бере алады. Басқа элективтер пән аралық байланыс және қосымша оқулық пәндерді бағдарлы сатыда оқи алады. қолданбалы курстын мысалы: «Математикалық статистика» экономикалық бағдарлы таңдаған оқушыларға арналған, компьютерік графика индустриалды - технологиялық профильге арналған немесе «Өнер тарихы» гуманитарлық бағдарға арналған. қолданбалы курстың үшiнші түрі оқушыға ҰБТ-ны жоғары деңгейде тапсыруға мүмкіншілік береді.