ЗАЦВЕРДЖАНА Загад аддзела адукацыі, спорту і турызму адміністрацыі  Кастрычніцкага раёна г. Магілёва 16.09.2016 № 247

Заданні для першага этапа рэспубліканскай алімпіяды па беларускай мове і літаратуры

(2016/2017 навучальны год)

9 клас

Заданне 1. Вызначыць колькасць гукаў у словах, падаўшы iх праз транскрыпцыю. Максiмальны бал = 10 балаў (1 слова= 1 бал)

Дзядзька, дождж, надзея, ледзьве, падземны, паджарка, персiдскi, сузор^’е, ураджай, яечня.

Заданне 2. Да замежных (запазычаных з iншых моў) слоў падабраць беларускiя адпаведнiкi-сiнонiмы. Максiмальны бал = 10 балаў (1 слова= 1 бал)

Алфавiт, баталiя, iнтэрвал, iнцыдэнт, дэфект, лозунг, мемуары, дыскусiя, рэвiзiя, экзамен.

Заданне 3. Перакладзіце словазлучэнні на беларускую мову.

Максiмальны бал = 5 балаў (1 словазлучэнне = 0,5 бала)

Сварить ботву -.... ; накрашенная бровь - ... ; притяжательное местоимение - ... ; маленький перепеленок - ... ; проданная посуда -- ... ; встретиться на рассвете - ... ; отключенное электричество - ... ; сломанная прялка - ...; соленая селедка - ... ; красная гвоздика -....

Заданне 4. Растлумачыць фразеалагiзмы. Максiмальны бал = 6балаў (1 тлумачэнне = 1 бал)

соваць нос- павесiцьгалаву-

надзьмуць губы- зарубiць на носе-

пагрэцьрукi- даць драпака-

Заданне 5. Запiсаць правiльна. Максiмальны бал = 6балаў ( 2 словы= 1 бал)

(па) брацку, (па) свойму, (на) ляту, (па) першае, (да) цямна, (да) заўтра, (з) разбегу, (у) абдымку, (у)прыкуску, (з) роду, у (бок) лесу, (на) пагатове.

Заданне 6. З улікам асаблівасцей словаўтварэння ў кожным радзе знайдзіце чацвёртае “лішняе”і падкрэсліце яго. Абгрунтуйце свой выбар. Максiмальны бал = 6 балаў (1 тлумачэнне = 1 бал)

1.Драбніца, кісліца, сальніца, цяпліца.__________________________________________

2.Падгалосак, падзагаловак, падлесак, падпасак.________________________________

3.Громаадвод, законапраект, лесастэп, торфабрыкет._____________________________

4.Безаблічны, безбілетны, бездакорны, бездухоўны.______________________________

5.Аб’ездзіць, абкасіць, абмакнуць, абмежаваць._________________________________

Заданне 7.  “Прыгатуйце” мачанку, размясціўшы сказы ў неабходнай паслядоўнасці.

Максiмальны бал = 5 балаў

МАЧАНКА ПА-СЯЛЯНСКУ

1. Да мачанкі падаць бліны або вараную бульбу.

2. Кавалкі свініны і сырой сялянскай каўбасы абсмажыць.

3. Паставіць на 20-25 хвілін у духоўку.

4. Дадаць соль, лаўровы ліст, пакласці кавалачкі падскваранага разам з цыбуляй сала, а таксама свініну і каўбасу.

5. Пшанічную або ячную муку развесці халоднай вадой і ўліваць у кіпень, увесь час памешваючы, да ўтварэння рэдкай мучной падліўкі.

Заданне 8. Перабудуйце двухсастаўныя сказы ў аднасастаўныя. Запішыце і вызначце тып аднасастаўных сказаў. Максiмальны бал = 7 балаў (1 сказ = 1 бал)

1. Мы з вамі будзем удзельнічаць у конкурсе маладых выканаўцаў народных песень. 2. Не рабі ты ліхога, і не бойся нікога. 3. Там адразу з парадамі вернымі дактары чула схіляцца над табой. 4. Тужыць, браток, мы не маем часу. 5. Хутка ў магазін паступяць новыя тэлевізары. 6. Многія нашы мясціны прыгожыя. 7. Наступіў апошні дзень зімы.

Заданне 9. Запішыце адпаведныя літаратуразнаўчыя тэрміны, пададзеныя ў вызначэнні. Максiмальны бал = 4 балы (1 тлумачэнне = 1 бал)

1.Асноўная думка, што вынікае з усяго паказанага, вывад, выснова, якую робіць чытач, пазнаёміўшыся з творам, - гэта _______________________________________.

2.Тое жыццёвае пытанне, якое пісьменнік ставіць у творы, на якое звяртае ўвагу чытача, гэта _____________________________________________________________.

3.Тое, пра што ідзе размова ў творы, што ў ім паказваецца,-_____________________.

4.Невялікі сюжэтны верш гераічнага ці легендарнага зместу, у якім расказваецца

пра незвычайнае здарэнне, - гэта _________________________________________.

Заданне 10. Назавіце імёны і прозвішчы вядомых вам беларускіх мовазнаўцаў (1 бал за кожнае імя і прозвішча).