8. Практикалық, зертханалық сабақтар жоспары
Практикалық жұмыс №1
Тақырыбы: Географиялық карталар туралы жалпы түсінік
Мақсаты: географиялық карталармен танысу және 1:1000000-дық масштабы жалпы географиялық карталарды талдау.
Бақылау сұрақтары:
Географиялық карта дегеніміз не?
Карталар түрлері
Карталардың сандық және сапалық сипаттамасы?
Практикалық жұмыс №2
Тақырыбы: Карталар масштабы
Мақсаты: картаның масштаб түрлерімен танысу
Тапсырма: картаның масштабын картада өлшенген сызық (l) және жергілікті жерде сәйкес келетін арақашықтық (L) (кесте 1) бойынша анықтаңыз: Мысалы, Куткан ауылынан Новое ауылына дейін тікелей арақашықытық 50 м. делік. Картадағы сәйкесті кесінді 5 см. тең. Картаның масштабын анықтаймыз: 5 см : 50 м - 1 см 10 м - 1:1000
Кесте 1
№ |
l (картада) |
L (жергілікті жерде) |
Карта масштабы |
1 |
5 см |
50 м |
1 : 1 000 |
2 |
2 см |
200 м |
|
3 |
4 см |
4 км |
|
4 |
3 см |
300 км |
|
5 |
30 мм |
150 м |
|
6 |
11 мм |
550 м |
|
7 |
6 см |
200 м |
|
8 |
10 см |
100 м |
|
9 |
20 см |
400 м |
|
10 |
6 см |
6 км |
|
11 |
5 см |
500 км |
|
12 |
40 мм |
200 м |
|
13 |
15 мм |
750 м |
|
14 |
4 см |
200 м |
|
15 |
8 мм |
600 м |
|
Бақылау сұрақтары:
Картаның масштабы дегеніміз не?
Масштабтың қандай түрлері болады? Олардың практикалық мәнін және кемшіліктерін атаңыз.
Картадағы ұзындықтардың қиылысқан нүктесінің масштабын меридиан мен параллель бойынша қалай анықтайды?
Практикалық жұмыс №3
Тақырыбы: Координаттық торлар
Мақсаты: территорияның учаскесі үшін координаттық торларды құрастыруды және олардың геодезиялық негізін анықтауды, масштабпен жұмыс жасауды үйрену
Тапсырма: Координаттық торлар – картаның математикалық негізінің басты элементі.
Топографиялық карта бойынша келесі пункттердің географиялық координаталарын (0 / //) анықтаңыз.
а) "Труновское" (1:50 000): т.581,0 (кв.9979), т.121,2 (кв.1480), т.560,0 (кв. 9794), т. 325,0 (кв.1497);
б) "Чарков" (1:50 000): т.371,0 (кв. 1606), т. 93,1 (кв.2317);
в) "Морозовск" (1:50 000): т.38,6 (1513), т.78,1 (кв.2301). Мысалы: картада "Труновское" географиялық координаталары т.581,0 (кв. 9979) = (48041/35// с.ш.; 66000/31// в.д.).
Бақылау сұрақтары:
Кординаттық торлар дегеніміз не?
Карталарда қандай координаттықм торларды қолданады?
Картографиялық тор дегеніміз не?
Көрсету торы неге арналған?
Практикалық жұмыс №4
Тақырыбы: Жер бедерін кескіндеу
Мақсаты: жер бедерін кескіндеу түрлерін анықтауды және ажыратуды үйрену
Тарпсырма: жер бедерін кескіндеу түрлерін, инженерлік есептерді шешу кезінде қажетті горизонталь қасиеттерімен танысып қарастырып суретте көрсетілген жер бедерінің қима биіктіін, карта масштабын, жер бедерінің біркелкі нүктелері мен сызықтарын анықтаңыз.
Бақылау сұрақтары:
Физикалық географиялық карталар не үшін қолданылады?
Жер бедерін перспективті кескіндеудің қандай әдістері болады?
Жер бедерін горизонтальдармен кескіндеудің басты проблемалары?
Гипсометриялық бояу шкаласы нені көрсетеді?
Практикалық жұмыс №5
Тақырыбы: Картографиялық генерализация